National Sports Governance Bill 2025: BCCI એટલેકે, બોર્ડ ઓફ ક્રિકેટ કંટ્રોલ ઓફ ઈન્ડિયા ભારત જ નહીં બલકે દુનિયાનું સૌથી ધનાઢ્ય ક્રિકેટ બોર્ડ છે. ક્રિકેટ ભલે અંગ્રેજોની ગેમ કહેવાતી હોય પણ તેના પર રાજ તો ભારત જ કરે છે. ત્યારે હવે ભારતના ક્રિકેટને કંટ્રોલ કરતા બીસીસીઆઈ બોર્ડનો કંટ્રોલ પણ સરકાર પોતાની પાસે રાખવા માંગે છે. સૂત્રોની માનીએ તો તેના માટેની તૈયારીઓ થઈ ચુકી છે. જે અંતર્ગત આગામી સમયમાં નેશનલ સ્પોટર્સ ગર્વનન્સ બિલ લાવવામાં આવી શકે છે.
આ બિલ આવ્યા બાદ BCCI પણ સરકારના કાર્યક્ષેત્રમાં આવશે. સાદા શબ્દોમાં સમજીએ તો બીસીસીઆઈનો હિસાબ-કિતાબ ક્રિકેટ બોર્ડનો બધો જ વહીવટ હવે સરકાર કરશે. યુવા બાબતો અને રમતગમત મંત્રાલય દ્વારા રજૂ કરાયેલા નેશનલ સ્પોર્ટ્સ ગર્વનન્સ બિલ, 2025 અનુસાર, BCCIને રાષ્ટ્રીય રમતગમત ફેડરેશન (NSF) તરીકે માન્યતા મળશે અને તે સરકારના તમામ નિયમો અને માર્ગદર્શિકા હેઠળ કાર્ય કરશે.
શું છે નેશનલ સ્પોર્ટ્સ ગર્વનન્સ બિલ, 2025?
રમતગમત ક્ષેત્રમાં પારદર્શિતા અને વ્યાવસાયિક વ્યવસ્થા લાવવાનો ઉદ્દેશ્ય લઈને યુવા બાબતો અને રમતગમત મંત્રાલયે આ બિલનો ડ્રાફ્ટ બહાર પાડ્યો છે. વર્ષોના નિષ્ફળ પ્રયાસો પછી આવેલું આ બિલ રમતગમત શાસનમાં નૈતિકતા, ખેલાડીઓના અધિકારનો રક્ષણ અને વૈશ્વિક સ્તરે યોગ્યતા સાથે તાલમેલ સ્થાપવા માટે રજુ કરવામાં આવ્યું છે.
BCCI હવે NSF તરીકે માન્યઃ
BCCI હજુ સુધી સરકાર પાસેથી કોઈ નાણાકીય સહાય લેતું નહોતું અને 2019 સુધી તેને NSF તરીકે માન્યતા પણ મળી નહોતી. જોકે 2020માં તે RTI (માહિતિ અધિકાર કાયદા)ના કાર્યક્ષેત્ર હેઠળ આવ્યું હતું. હવે નવા બિલ હેઠળ, BCCI આપમેળે NSF માનવામાં આવશે, એટલે કે તે રમતગમત મંત્રાલયના તમામ નિયમોને આધીન રહેશે.
રાષ્ટ્રીય રમતગમત બોર્ડ (NSB) અને તેની શક્તિઓઃ
નવા બિલ હેઠળ રાષ્ટ્રીય રમતગમત બોર્ડ (NSB)ની રચના કરવામાં આવશે, જે સંપૂર્ણપણે કેન્દ્ર સરકારના નિયંત્રણમાં રહેશે. NSB પાસે નીચેની મહત્વપૂર્ણ સત્તાઓ હશે:
1) રમતમાં નાણાકીય ગેરરીતિઓ કે ચૂંટણીલક્ષી અનિયમિતતાઓ થાય તો સંઘોની માન્યતા રદ કરવાની શક્તિ
2) ફરિયાદના આધારે સંઘોને સસ્પેન્ડ કરવાની છૂટ
3) જરૂર પડે ત્યારે કામચલાઉ વહીવટી સમિતિની નિમણૂક
ખેલાડીઓ માટે વધુ અવાજ અને પ્રતિનિધિત્વઃ
બિલમાં પહેલવામાં આવ્યું છે કે હવે NSF અને અન્ય રમતગમત સંસ્થાઓને રમતવીર સમિતિઓની રચના કરવી પડશે, જ્યાંથી ખેલાડીઓ પોતાની ચિંતાઓ રજૂ કરી શકે. દરેક એક્ઝિક્યુટિવ કમિટીમાં ઓછામાં ઓછી બે ઉત્કૃષ્ટ ખેલાડીઓ હોવા ફરજિયાત રહેશે અને મહિલાઓનું પ્રતિનિધિત્વ વધારવા માટે ઓછામાં ઓછી ચાર મહિલાઓનો સમાવેશ ફરજિયાત રહેશે.
રમતગમત ટ્રિબ્યુનલ – વિવાદોનો ઝડપી ઉકેલઃ
રમતગમત સંબંધિત વિવાદોની ઝડપી અને નિષ્પક્ષ સુનાવણી માટે બિલ હેઠળ રાષ્ટ્રીય રમતગમત ટ્રિબ્યુનલની રચનાનો પણ પ્રસ્તાવ મૂકાયો છે. tribunalના નિર્ણયને ફક્ત સુપ્રીમ કોર્ટમાં પડકારી શકાય છે, જેના કારણે ખેલાડીઓના કારકિર્દી ઉપર થતી વિલંબિત અસર ટાળી શકાય છે.
ઓલિમ્પિક 2036 ને ધ્યાનમાં રાખીને billsની તૈયારીઃ
આ બિલ માત્ર આંતરિક સુધારા માટે જ નહિ પરંતુ ભારતના 2036 ઓલિમ્પિક આયોજક દેશ બનવાની આશાને પણ બળ આપે છે. નવા બિલ દ્વારા ભારત પોતાનું રમતગમત માળખું ઓલિમ્પિક ચાર્ટર અને પેરાલિમ્પિક માળખા સાથે સંરેખિત કરવાનો પ્રયાસ કરી રહ્યું છે.
વિશ્લેષકોના મતે, આ બિલ ભારતના રમતગમત ઇકોસિસ્ટમમાં એક નવા યુગની શરૂઆત કરે છે, જ્યાં પારદર્શિતા, જવાબદારી અને ખેલાડીઓના હિતો કેન્દ્રમાં રહેશે. BCCI જેવી શક્તિશાળી સંસ્થા હવે સરકારના નિયંત્રણમાં આવશે એ ભારત માટે એક મોટી વ્યવસ્થાપક સિદ્ધિ માનવામાં આવી રહી છે.
