અમેરિકા અને ઈરાન વચ્ચે થયેલી શાંતિ સમજૂતી બાદ ઇઝરાયલના વડાપ્રધાન બેન્જામિન નેતન્યાહૂએ એવું નિવેદન આપ્યું છે, જે મધ્યપૂર્વના રાજકીય અને સુરક્ષા સમીકરણોને ફરી ચર્ચાના કેન્દ્રમાં લાવી શકે છે. નેતન્યાહૂએ સ્પષ્ટ શબ્દોમાં કહ્યું છે કે તેઓ વડાપ્રધાન તરીકે કાર્યરત રહેશે ત્યાં સુધી ઈરાનને ક્યારેય પરમાણુ હથિયાર મેળવવા દેવામાં નહીં આવે. આ નિવેદન એવા સમયે આવ્યું છે જ્યારે અમેરિકા અને ઈરાન વચ્ચે તણાવ ઘટાડવાના પ્રયાસો ચાલી રહ્યા છે.
ઈરાનના પરમાણુ કાર્યક્રમ સામે નેતન્યાહૂનો લાંબા સમયથી વિરોધ
ઇઝરાયલના વડાપ્રધાન બેન્જામિન નેતન્યાહૂ છેલ્લા ઘણા વર્ષોથી ઈરાનના પરમાણુ કાર્યક્રમના સૌથી મોટા વિરોધીઓમાં ગણાય છે. તેઓ સતત દલીલ કરતા આવ્યા છે કે જો ઈરાન પરમાણુ હથિયાર બનાવવામાં સફળ થશે તો તે માત્ર ઇઝરાયલ માટે જ નહીં પરંતુ સમગ્ર મધ્યપૂર્વ અને વૈશ્વિક સુરક્ષા માટે ગંભીર ખતરો બની શકે છે.
નેતન્યાહૂએ અનેક આંતરરાષ્ટ્રીય મંચો પર ઈરાનના પરમાણુ કાર્યક્રમ અંગે ચિંતા વ્યક્ત કરી છે. તેમણે ભૂતકાળમાં સંયુક્ત રાષ્ટ્ર સહિત વિવિધ આંતરરાષ્ટ્રીય ફોરમ પર ઈરાન વિરુદ્ધ કડક કાર્યવાહી કરવાની માંગ પણ ઉઠાવી હતી. તેમના માટે ઈરાનને પરમાણુ શક્તિ બનતા રોકવું માત્ર રાજકીય મુદ્દો નહીં પરંતુ વ્યક્તિગત મિશન તરીકે પણ જોવામાં આવે છે.
તાજેતરના નિવેદનમાં તેમણે ફરી એકવાર આ વલણને દોહરાવતા કહ્યું કે ઇઝરાયલ પોતાની સુરક્ષા સાથે કોઈ સમાધાન નહીં કરે અને જરૂર પડશે તો દરેક સંભવિત પગલાં ભરશે.
અમેરિકા-ઈરાન સમજૂતી છતાં ઇઝરાયલની ચિંતા યથાવત
અમેરિકા અને ઈરાન વચ્ચે થયેલી નવી શાંતિ સમજૂતીને કેટલાક આંતરરાષ્ટ્રીય નિરીક્ષકો મધ્યપૂર્વમાં તણાવ ઘટાડવા માટે સકારાત્મક પગલું માની રહ્યા છે. જોકે ઇઝરાયલ સરકાર આ મામલે સાવચેત અભિગમ અપનાવી રહી છે.
વિશ્લેષકોનું માનવું છે કે ઇઝરાયલને ભય છે કે કોઈપણ પ્રકારની રાજદ્વારી સમજૂતી ઈરાનને ભવિષ્યમાં વધુ વ્યૂહાત્મક લાભ આપી શકે છે. તેથી નેતન્યાહૂએ પોતાના નિવેદન દ્વારા સ્પષ્ટ સંદેશ આપવાનો પ્રયાસ કર્યો છે કે અમેરિકા અને ઈરાન વચ્ચેના સંબંધોમાં સુધારો થવા છતાં ઇઝરાયલ પોતાના સુરક્ષા હિતોને પ્રાથમિકતા આપશે.
મધ્યપૂર્વની જટિલ રાજકીય પરિસ્થિતિમાં આવા નિવેદનોનો પ્રાદેશિક સુરક્ષા પર સીધો પ્રભાવ પડી શકે છે. ખાસ કરીને એવા સમયે જ્યારે ગાઝા, લેબનોન અને સિરિયા જેવા વિસ્તારોમાં પહેલેથી જ અનેક સુરક્ષા પડકારો હાજર છે.
દક્ષિણ લેબનોનમાંથી સૈન્ય નહીં હટાવવાનો નિર્ણય
નેતન્યાહૂએ માત્ર ઈરાન મુદ્દે જ નહીં પરંતુ દક્ષિણ લેબનોનમાં ઇઝરાયલી સૈન્યની હાજરી અંગે પણ મહત્વપૂર્ણ નિવેદન આપ્યું છે. તેમણે સ્પષ્ટ કર્યું છે કે દક્ષિણ લેબનોનમાંથી ઇઝરાયલી સેના હાલ પાછી નહીં ખેંચવામાં આવે.
તેમના જણાવ્યા મુજબ, દક્ષિણ લેબનોનમાં સુરક્ષા ઝોન જાળવવો ઇઝરાયલની રાષ્ટ્રીય સુરક્ષા માટે અત્યંત જરૂરી છે. તેમણે ભારપૂર્વક જણાવ્યું કે જ્યાં સુધી સુરક્ષા જરૂરિયાતો રહેશે ત્યાં સુધી ઇઝરાયલી દળો તે વિસ્તારમાં તૈનાત રહેશે.
આ નિવેદનથી સ્પષ્ટ થાય છે કે ઇઝરાયલ ઉત્તર સરહદ પર કોઈપણ પ્રકારનું જોખમ લેવા તૈયાર નથી. ખાસ કરીને લેબનોન સ્થિત હિઝબુલ્લાહ જેવા સંગઠનોની પ્રવૃત્તિઓને ધ્યાનમાં રાખીને ઇઝરાયલ સતત સાવચેતી રાખી રહ્યું છે.
મધ્યપૂર્વમાં તણાવ વધશે કે શાંત થશે?
નેતન્યાહૂના તાજેતરના નિવેદન બાદ સૌથી મોટો પ્રશ્ન એ ઉભો થયો છે કે શું આ પગલાં પ્રદેશમાં વધુ તણાવ સર્જશે કે પછી સુરક્ષા સંતુલન જાળવવામાં મદદરૂપ બનશે.
એક તરફ અમેરિકા અને ઈરાન વચ્ચે રાજદ્વારી પ્રયાસો ચાલી રહ્યા છે, જ્યારે બીજી તરફ ઇઝરાયલ પોતાના સુરક્ષા હિતોને લઈને કડક વલણ અપનાવી રહ્યું છે. આવા સંજોગોમાં આગામી મહિનાઓ દરમિયાન મધ્યપૂર્વની રાજનીતિ અને સુરક્ષા સ્થિતિ પર વિશ્વભરના દેશોની નજર રહેશે.
વિશેષજ્ઞો માને છે કે જો રાજદ્વારી વાતચીત સફળ રહે તો તણાવ ઘટી શકે છે, પરંતુ જો પરમાણુ કાર્યક્રમ અથવા સરહદી સુરક્ષા સંબંધિત વિવાદો વધુ ગંભીર બનશે તો પ્રદેશમાં નવી અનિશ્ચિતતા ઊભી થઈ શકે છે.
