National Milk Day: દૂધ આપણા રોજિંદા જીવનનો એક ભાગ છે - ગાયનું દૂધ, ભેંસનું દૂધ, બકરીનું દૂધ... પરંતુ શું તમે ક્યારેય સાંભળ્યું છે કે વિશ્વનું સૌથી મોંઘુ દૂધ ગાય, ઘેટાં કે બકરીનું નહીં, પરંતુ એવા પ્રાણીનું આવે છે જેને આપણે સામાન્ય રીતે ખેતમજૂર માનીએ છીએ? તે ગધેડીનું દૂધ છે, જેની ભારતમાં પ્રતિ લિટર 5,000 રૂપિયા સુધી કિંમત છે. આજે, આપણે જાણીશું કે આ દૂધ શા માટે આટલું ખાસ છે, તેની માંગ કેમ ઝડપથી વધી રહી છે, અને ખેડૂતો તેનાથી લાખો કમાણી કેવી રીતે કરી રહ્યા છે.
"પ્રવાહી સોનું" કેમ કહેવામાં આવે છે?
ગધેડીનું દૂધ ખૂબ જ મર્યાદિત માત્રામાં ઉપલબ્ધ છે, અને તેથી તેની કિંમત આસમાને પહોંચે છે. તેને "પ્રવાહી સોનું" કહેવામાં આવે છે કારણ કે તે માત્ર દુર્લભ જ નથી પણ તેના ફાયદાઓમાં પણ અનોખું છે. ગાય 12-15 લિટર દૂધ ઉત્પન્ન કરે છે, જ્યારે ગધેડી ફક્ત 1-1.5 લિટર દૂધ ઉત્પન્ન કરે છે. આનાથી તેની ઉપલબ્ધતા ખૂબ જ મર્યાદિત બને છે. વિદેશમાં, 400 ગ્રામ ગધેડી દૂધનો પાવડર પણ 14,000 રૂપિયા સુધી વેચાય છે!
ગધેડીનું દૂધ આટલું મોંઘું કેમ છે?
ઉત્પાદન ખૂબ ઓછું
ગધેડી ફક્ત ત્યારે જ દૂધ ઉત્પન્ન કરે છે જ્યારે તેનું વાછરડું તેની સાથે હોય છે. તેમ છતાં, દર ત્રણ કલાકે દૂધ આપવું પડે છે, જે એક કપરું પ્રક્રિયા છે. નાના આંચળ દૂધ આપવાનું મુશ્કેલ બનાવે છે.
પોષણ અને એલર્જી-મુક્ત
ગધેડીનું દૂધ માનવ દૂધની ખૂબ નજીક માનવામાં આવે છે. તેમાં હાજર વિટામિન, ખનિજો અને લેક્ટિક એસિડ તેને પેટ અને રોગપ્રતિકારક શક્તિ માટે અત્યંત ફાયદાકારક બનાવે છે. તેની ઓછી એલર્જન સામગ્રીને કારણે, તે બાળકો અને વૃદ્ધો માટે પણ સલામત માનવામાં આવે છે.
સૌંદર્ય ઉદ્યોગમાં ઊંચી માંગ
એવું કહેવાય છે કે ઇજિપ્તની રાણી ક્લિયોપેટ્રા દરરોજ ગધેડાના દૂધમાં સ્નાન કરતી હતી! આજે પણ, તેનો ઉપયોગ ઘણા મોંઘા સાબુ, ક્રીમ અને ત્વચા સંભાળ ઉત્પાદનોમાં થાય છે. આ જ કારણ છે કે સૌંદર્ય ઉદ્યોગમાં તેની માંગ સતત વધી રહી છે.
વિશ્વનું સૌથી મોંઘુ ચીઝ આ દૂધમાંથી બનાવવામાં આવે છે
ગધેડીના દૂધમાંથી બનેલું પુલે ચીઝ, વિશ્વનું સૌથી મોંઘુ ચીઝ છે. તેને દુર્લભ માનવામાં આવે છે અને તેનો સ્વાદ અનોખો છે.
ભારતમાં ગધેડીનું દૂધ
ભારતમાં ગધેડીના દૂધનો વ્યવસાય હજુ પણ નાના પાયે છે, પરંતુ ગુજરાત, રાજસ્થાન અને આંધ્રપ્રદેશના કેટલાક ખેડૂતોએ તેને મોટા પાયે શરૂ કર્યો છે. આ દૂધ પ્રતિ લિટર રૂ. 2,000-5,000 માં વેચાય છે, જેનાથી ખેડૂતોને નોંધપાત્ર નફો થાય છે.
કેટલી કમાણી થશે?
જો કોઈ ખેડૂત પાસે 10 ગધેડા હોય તો
દૈનિક ઉત્પાદન: 10 લિટર
ખર્ચ: 5,000 રૂપિયા/લિટર
માસિક આવક: 1.5 મિલિયન રૂપિયા
ખર્ચ (ખોરાક + સંભાળ + મજૂરી): રૂ. 2–3 મિલિયન
નફો: દર મહિને રૂ. 12–13 મિલિયન!
જોકે, આ ફક્ત ત્યારે જ શક્ય છે જો તમારી પાસે સારા ગ્રાહકો અને બજાર લિંક્સ હોય.
ગધેડીનું દૂધ વેચવા માટે શું જરૂરી છે?
ભારતમાં ગધેડીનું દૂધ વેચવા માટે FSSAI અથવા સ્થાનિક ફૂડ લાયસન્સની જરૂર પડી શકે છે. વધુમાં, ગધેડાઓની યોગ્ય જાતિની યોગ્ય સંભાળ અને સ્વચ્છ દૂધ આપવાની વ્યવસ્થા જરૂરી છે.
