દિલ્હીમાં આમ આદમી પાર્ટીની સરકાર હેઠળ 10 વર્ષમાં સબસિડી બિલ રૂ.1,554.72 કરોડથી વધીને રૂ.10,995.34 કરોડ થઈ ગયું છે. મહિલાઓ માટે મફત પાણી, વીજળી અને બસ મુસાફરી જેવી યોજનાઓએ તેમાં ઉમેરો કર્યો છે. વિવિધ વિભાગો હેઠળ આપવામાં આવતી હાલની સબસિડીને કારણે ખર્ચામાં હજી વધારો થવાની શક્યતા છે.
દિલ્હી સરકારના સબસિડી ખર્ચમાં 600%થી વધુનો વધારો
2025-26ના અંત સુધીમાં દિલ્હીનો ખર્ચ તેની કમાણી કરતાં વધી જશે!
AAP સરકારની યોજનાઓને કારણે સબસિડી ખર્ચમાં વધારો થયો
- દિલ્હીમાં વીજળી, પાણી, બસ મુસાફરી અને ઘણી બધી સેવાઓ મફતમાં! પરંતુ શું તમે જાણો છો કે છેલ્લા 10 વર્ષમાં દિલ્હી સરકારના સબસિડી ખર્ચમાં 600%થી વધુનો વધારો થયો છે. વિવિધ વસ્તુઓ પર સબસિડી પર દિલ્હી સરકારનો ખર્ચ ખૂબ જ ઝડપથી વધી રહ્યો છે. 2014-15માં, જ્યારે દિલ્હીમાં એક વર્ષ માટે રાજ્યપાલ શાસન હતું, ત્યારે આ ખર્ચ રૂ.1,554.72 કરોડ હતો, જે હવે વધીને રૂ.10,995.34 કરોડ થઈ ગયો છે. 607% નો વધારો થયો છે!
બીજા પક્ષ પણ મફત રેવડીના વચનો આપવા લાગ્યા
દિલ્હી વિધાનસભાની ચૂંટણી 5 ફેબ્રુઆરીએ યોજાવા જઈ રહી છે. તમામ પક્ષો જનતાને મફત યોજનાઓના લાભ આપવાનું વચન આપી રહ્યા છે. પરંતુ તેની દિલ્હીની તિજોરી પર શું અસર પડી રહી છે તે વિચારવા જેવી બાબત છે.નાણાકીય વર્ષ 2025-26ના અંત સુધીમાં દિલ્હીને પ્રથમ વખત આવકની ઘટનો સામનો કરવો પડી શકે છે. એટલે કે સરકારની કમાણી તેના ખર્ચ કરતા ઓછી હશે. છેલ્લા 30 વર્ષમાં આવું ક્યારેય બન્યું નથી જે હવે એક વર્ષમાં થવા જઈ રહ્યું છે.
AAPનું શસ્ત્ર, ફ્રીની સ્કીમ
દિલ્હી સરકાર નવ વિભાગોની 27 યોજનાઓ હેઠળ સબસિડી આપે છે. આમાં આમ આદમી પાર્ટી (AAP) સરકારની મુખ્ય યોજનાઓનો સમાવેશ થાય છે જેમ કે મફત પાણી, મફત વીજળી અને મહિલાઓ માટે મફત બસ મુસાફરી. ફેબ્રુઆરી 2015માં AAPની સરકાર બન્યા બાદ દર મહિને 20 હજાર લીટર પાણી મફત આપવાનું શરૂ થયું, સાથે 200 યુનિટ વીજળી પણ મફત આપવામાં આવી. 201 થી 400 યુનિટ વીજળીનો ઉપયોગ કરનારાઓને 50% સબસિડી મળે છે.
દરેક જગ્યાએ સબસિડીમાં ભારે વધારો
2014-15માં વીજળી સબસિડીનો ખર્ચ રૂ. 291.94 કરોડ હતો. AAP સરકાર સત્તામાં આવ્યા પછી, તે વધીને રૂ.1,442.76 કરોડ થઈ. આ 394.2% નો વધારો છે! આ ખર્ચ 2024-25માં રૂ.3,600.50 કરોડ સુધી પહોંચ્યો છે. એટલે કે 10 વર્ષમાં 1,133% નો વધારો! જેમ જેમ વધુ લોકોને લાભ મળી રહ્યો છે તેમ તેમ સબસિડીનો ખર્ચ પણ વધી રહ્યો છે. દિલ્હી જલ બોર્ડ દ્વારા અપાતી પાણીની સબસિડી પર પણ નજર કરીએ તો આંખો પહોળી થઈ જાય. 2014-15માં આ ખર્ચ 20.83 કરોડ રૂપિયા હતો. હવે તે વધીને રૂ.500 કરોડ થઈ ગયો છે. 10 વર્ષમાં 2,300% વધારો!
ફ્રીમાં બસ મુસાફરીથી પણ વધ્યો ખર્ચ
2020ની ચૂંટણી પહેલા AAP સરકારે મહિલાઓ માટે મફત બસ મુસાફરી શરૂ કરી હતી. તેના કારણે સબસિડી ખર્ચમાં પણ વધારો થયો છે. 2019-20માં આ ખર્ચ રૂ.44.53 કરોડ હતો, જે હવે વધીને રૂ.200 કરોડ થઈ ગયો છે. પાંચ વર્ષમાં 349% વધારો! દિલ્હી ટ્રાન્સપોર્ટ કોર્પોરેશન (DTC)નું સબસિડી બિલ રૂ.70.17 કરોડથી વધીને રૂ.240 કરોડ થઈ ગયું છે. એટલે કે 242% નો વધારો.
દિલ્હી સરકાર અંદાજે 30 વસ્તુઓ પર આપે છે સબસિડી
દિલ્હી સરકાર શિક્ષણ વિભાગમાં 6, સમાજ કલ્યાણમાં 1, પરિવહન વિભાગમાં 6, ખાદ્ય અને પુરવઠા અને ગ્રાહક બાબતોમાં 2, ઉદ્યોગ અને ઉર્જા વિભાગમાં 2, વિકાસ વિભાગમાં 1, પર્યાવરણ વિભાગ અને શહેરી વિકાસ વિભાગમાં 4 પ્રદાન કરે છે 3 યોજનાઓ હેઠળ સબસિડી. તમામ રાજકીય પક્ષો નવી યોજનાઓની જાહેરાત કરી રહ્યા છે, તેથી સબસિડીનો ખર્ચ વધુ વધવાની ધારણા છે.
ચૂંટણીમાં નવી જાહેરાતો
AAP એ મહિલાઓ અને મંદિરો અને ગુરુદ્વારાના પૂજારીઓ માટે ₹2,100 પેન્શનની જાહેરાત કરી છે. કોંગ્રેસ અને ભાજપે પણ મફત વીજળી અને પાણી ચાલુ રાખવાનું વચન આપ્યું છે. કોંગ્રેસ પાર્ટીએ એપ્રેન્ટિસશીપ યોજના હેઠળ યુવાનોને એક વર્ષ માટે દર મહિને 8,500 રૂપિયા આપવાનું વચન આપ્યું છે. હવે પછી શું થાય છે તે જોવું રહ્યું. શું દિલ્હીની તિજોરી આ સબસિડીનો બોજ ઉઠાવી શકશે? કે પછી સામાન્ય જનતાએ આની કોઈ કિંમત ચૂકવવી પડશે? આ એક મોટો પ્રશ્ન છે.
