નર્મદા જિલ્લામાં સ્વચ્છ ભારત મિશન હેઠળ ગ્રામ્ય વિસ્તારોમાં ઘન કચરા વ્યવસ્થાપનને મજબૂત બનાવવા માટે ખરીદવામાં આવેલી ઈ-રિક્ષાઓના ઉપયોગ અંગે ગંભીર પ્રશ્નો ઊભા થયા છે. દેડીયાપાડા અને સાગબારા તાલુકાના કેટલાક ગામોમાં કચરા સંગ્રહ માટે ફાળવવામાં આવેલી ઈ-રિક્ષાઓ લાંબા સમયથી બિનઉપયોગી હાલતમાં પડેલી હોવાના આક્ષેપો સામે આવ્યા છે. સ્થાનિક સ્તરે એવી ચર્ચા છે કે સરકારી ખર્ચે ખરીદવામાં આવેલા આ વાહનોનો વાસ્તવિક ઉપયોગ થતો નથી અને અનેક સ્થળોએ તે ધૂળ ખાતા જોવા મળી રહ્યા છે.
મળતી માહિતી અનુસાર સ્વચ્છ ભારત મિશન (ગ્રામીણ) અંતર્ગત નર્મદા જિલ્લાના પાંચેય તાલુકાઓમાં ગ્રામ પંચાયતોને ભીનો અને સૂકો કચરો અલગથી એકત્રિત કરવા માટે ઈ-રિક્ષાઓ ફાળવવામાં આવી હતી. દરેક તાલુકાને આશરે 20 ઈ-રિક્ષા આપવામાં આવી હોવાનું જણાવાય છે, જેના આધારે જિલ્લામાં કુલ 100 જેટલી ઈ-રિક્ષાઓ વિતરણ કરવામાં આવી હતી. યોજનાનો મુખ્ય હેતુ ગામડાઓમાં સ્વચ્છતા વ્યવસ્થાને વધુ અસરકારક બનાવવાનો હતો.
આ પણ વાંચો: મહીસાગરમાં દેખાઈ કાળમુખી સ્કોર્પિયો : 2 બાળકોને કચડ્યા, 1 નું મોત
ઉપયોગ સામે ઉઠ્યા પ્રશ્નો
સ્થાનિક સ્તરે થયેલા આક્ષેપો મુજબ દેડીયાપાડા અને સાગબારા તાલુકાના કેટલાક ગામોમાં આ ઈ-રિક્ષાઓનો નિયમિત ઉપયોગ થતો નથી. કેટલાક સ્થળોએ વાહનો લાંબા સમયથી એક જ જગ્યાએ ઉભા હોવાનું અને તેમની યોગ્ય જાળવણી પણ ન થતી હોવાનું કહેવામાં આવી રહ્યું છે. જો આ દાવાઓ સાચા સાબિત થાય તો સરકારી નાણાંના ઉપયોગ અને યોજનાના અમલીકરણ અંગે ગંભીર પ્રશ્નો ઊભા થઈ શકે છે.
આક્ષેપો અનુસાર કેટલીક ગ્રામ પંચાયતોમાં ઈ-રિક્ષાની ખરીદી અને તેના સંચાલન અંગેના ખર્ચના હિસાબો કાગળ પર દર્શાવવામાં આવ્યા હોવા છતાં વાસ્તવિક કામગીરી દેખાતી નથી. કેટલાક ગામોમાં તો વાહનોનો એક દિવસ માટે પણ ઉપયોગ ન થયો હોવાના દાવા પણ કરવામાં આવી રહ્યા છે. જોકે આ તમામ આક્ષેપોની સત્તાવાર પુષ્ટિ હજુ સુધી થઈ નથી.
આ પણ વાંચો: જેના પર વિશ્વાસ મૂક્યો એ જ નીકળ્યો ઠગ! : ડેસરમાં ગ્રાહકોનું સોનું વેચી મારનાર સોની વેપારી ઝડપાયો
ભ્રષ્ટાચાર અને ગેરરીતિની શંકા
સ્થાનિક સ્તરે યોજનામાં કમિશનખોરી, ખોટા બિલો, ખર્ચમાં ગેરરીતિ અને જવાબદાર અધિકારીઓની સંભવિત મિલીભગત અંગે પણ શંકા વ્યક્ત કરવામાં આવી રહી છે. જોકે આક્ષેપો હાલ પ્રાથમિક તબક્કે છે અને સંબંધિત તંત્ર દ્વારા તપાસ બાદ જ હકીકત સ્પષ્ટ થઈ શકશે.
યોજનાનો હેતુ ગામડાઓમાં ઘરઆંગણે કચરો એકત્રિત કરીને સ્વચ્છતા સુધારવાનો હતો. જો વાહનોનો ઉપયોગ ન થયો હોય અથવા ખરીદી બાદ નિષ્ક્રિય પડ્યા હોય તો તે માત્ર નાણાંકીય નુકસાન જ નહીં પરંતુ સ્વચ્છતા અભિયાનના હેતુઓને પણ અસર પહોંચાડી શકે છે.
આ પણ વાંચો: "...તો ભારતમાં હિન્દુ ઘટ્યાં ન હોત" : રાજકોટમાં બાબા બાગેશ્વરની હનુમંત કથા શરૂ, નિવેદન ચર્ચામાં
DRDAનો પ્રતિસાદ
આ મુદ્દે મીડિયા દ્વારા જિલ્લા ગ્રામ વિકાસ એજન્સી (DRDA)ના ડાયરેક્ટરનો સંપર્ક કરવામાં આવતા તેમણે જણાવ્યું હતું કે તેમની જાણમાં આ બાબત અગાઉ આવી નહોતી. મીડિયા મારફતે માહિતી મળ્યા બાદ સંબંધિત ગ્રામ પંચાયતો અને યોજનાના અમલીકરણની તપાસ કરવામાં આવશે. જો કોઈ પ્રકારની ગેરરીતિ અથવા નિયમભંગ સામે આવશે તો કાયદેસરની કાર્યવાહી હાથ ધરવામાં આવશે તેવી ખાતરી પણ તેમણે આપી હતી.
હવે સમગ્ર મામલે લોકોની નજર તપાસ પર ટકેલી છે. તપાસમાં શું બહાર આવે છે, ઈ-રિક્ષાઓ ફરીથી ઉપયોગમાં લેવામાં આવશે કે નહીં અને જો ગેરરીતિ સાબિત થાય તો જવાબદારો સામે શું કાર્યવાહી થશે તે આગામી દિવસોમાં સ્પષ્ટ થશે.
સ્વચ્છ ભારત મિશન જેવી મહત્વપૂર્ણ યોજનાઓનો હેતુ ગ્રામ્ય વિસ્તારોમાં જીવનની ગુણવત્તા સુધારવાનો છે. તેથી આવા આક્ષેપોની નિષ્પક્ષ અને પારદર્શક તપાસ થવી જરૂરી બની જાય છે, જેથી જાહેર નાણાંનો યોગ્ય ઉપયોગ સુનિશ્ચિત થઈ શકે અને લોકોનો વિશ્વાસ જળવાઈ રહે.
