વડોદરા: પર્યાવરણ સંરક્ષણ અને ઇંધણ બચાવવાના ઉમદા હેતુ સાથે વડોદરાની ઐતિહાસિક મહારાજા સયાજીરાવ યુનિવર્સિટી (MSU) એ એક અનોખી અને પ્રેરણાદાયી પહેલ હાથ ધરી છે. યુનિવર્સિટી વહીવટીતંત્ર દ્વારા લેવાયેલા એક મહત્વપૂર્ણ નિર્ણય અનુસાર, હવેથી દર સોમવારે કેમ્પસમાં ‘નો વ્હીકલ ડે’ તરીકે ઉજવણી કરવામાં આવશે. પ્રધાનમંત્રી નરેન્દ્ર મોદીના ઇંધણ બચાવવાના આહવાનને ઝીલી લેતા યુનિવર્સિટી પ્રશાસને એક સત્તાવાર પરિપત્ર બહાર પાડીને આ નિયમનો કડક અમલ શરૂ કરી દીધો છે, જેથી પ્રદૂષણ પર નિયંત્રણ મેળવી શકાય અને કેમ્પસને વધુ ગ્રીન બનાવી શકાય.
યુનિવર્સિટીના આ નિર્ણયનો અમલ સોમવારે ખુદ ટોચના અધિકારીઓએ કરીને અન્ય માટે એક ઉદાહરણ પૂરું પાડ્યું હતું. યુનિવર્સિટીના વાઇસ ચાન્સેલર (વીસી) પ્રો. ભાલચંદ્ર ભાણગે પોતાના અંગત વાહનને બદલે ઇલેક્ટ્રિક બાઇક પુલિંગનો ઉપયોગ કરીને કેમ્પસમાં પહોંચ્યા હતા. તેમની સાથે જ યુનિવર્સિટીના રજિસ્ટ્રાર ડો. કે.એમ. ચુડાસમાએ પણ પર્યાવરણ પ્રત્યેની જવાબદારી નિભાવતા પગપાળા ચાલીને હેડ ઓફિસ સુધી પહોંચવાનું પસંદ કર્યું હતું. વહીવટી વડાઓ દ્વારા કરવામાં આવેલા આ વ્યવહારિક ફેરફારે કર્મચારીઓ અને વિદ્યાર્થીઓમાં ભારે ઉત્સાહ અને પ્રેરણા જગાડી છે.
'નો વ્હીકલ ડે' પાછળનો મુખ્ય ઉદ્દેશ્ય
આ અભિયાન અંગે વાત કરતા વાઇસ ચાન્સેલર પ્રો. ભાલચંદ્ર ભાણગેએ જણાવ્યું હતું કે, "આ પહેલનો પ્રાથમિક હેતુ માત્ર પેટ્રોલ-ડીઝલની બચત કરવાનો નથી, પરંતુ વાયુ પ્રદૂષણને ઘટાડીને કેમ્પસને સુરક્ષિત અને લીલુંછમ બનાવવાનો છે. સમાજનો દરેક નાગરિક જો નાનું યોગદાન આપે, તો ભવિષ્યમાં ખૂબ મોટું સકારાત્મક પરિવર્તન લાવી શકાય છે." આ પહેલ વૈશ્વિક સ્તરે ચાલી રહેલા 'લાઇફસ્ટાઇલ ફોર એન્વાયર્નમેન્ટ (LiFE)' મિશનને પણ વેગ આપશે અને નવી પેઢીમાં પર્યાવરણ પ્રત્યે જાગૃતિ કેળવશે.
વિદ્યાર્થીઓ અને સ્ટાફ માટે પરિવહનના વૈકલ્પિક વિકલ્પો
યુનિવર્સિટી દ્વારા તમામ શૈક્ષણિક અને બિન-શૈક્ષણિક કર્મચારીઓ તથા હજારો વિદ્યાર્થીઓને સોમવારે પોતાના વ્યક્તિગત પેટ્રોલ કે ડીઝલ વાહનોનો ઉપયોગ ટાળવા અપીલ કરવામાં આવી છે. આ માટે તેમણે નીચે મુજબના વિકલ્પો અપનાવવા પ્રોત્સાહિત કર્યા છે:
કાર અને બાઇક પુલિંગ: એક જ વિસ્તારમાંથી આવતા મિત્રો કે સહકર્મચારીઓ સાથે મળીને વાહન શેર કરવું.
જાહેર પરિવહન: સિટી બસ અથવા અન્ય સરકારી પરિવહન સુવિધાનો મહત્તમ ઉપયોગ કરવો.
ઇકો-ફ્રેન્ડલી વિકલ્પો: શક્ય હોય ત્યાં સુધી સાઇકલનો ઉપયોગ કરવો અથવા કેમ્પસમાં પગપાળા આવવું.
એમ.એસ. યુનિવર્સિટીનું આ પગલું આગામી સમયમાં રાજ્યની અન્ય શૈક્ષણિક સંસ્થાઓ માટે પણ એક પથદર્શક સાબિત થશે, તેવી આશા વીસી પ્રો. ભાણગેએ વ્યક્ત કરી હતી.
LiFE મિશનને મળશે નવી દિશા
કેન્દ્ર સરકાર દ્વારા પ્રોત્સાહિત ‘લાઇફસ્ટાઇલ ફોર એન્વાયર્નમેન્ટ (LiFE)’ મિશનને આગળ વધારવામાં MS યુનિવર્સિટીની આ પહેલ મહત્વપૂર્ણ સાબિત થઈ શકે છે. દેશમાં વાહનોની વધતી સંખ્યા અને ઇંધણની આયાતને કારણે પર્યાવરણ તથા અર્થતંત્ર પર વધતા ભારને ધ્યાનમાં રાખીને આ પ્રકારની પહેલ સમયની માંગ બની ગઈ છે. યુનિવર્સિટીના અધિકારીઓએ આશા વ્યક્ત કરી છે કે આગામી સમયમાં વધુ વિદ્યાર્થીઓ અને કર્મચારીઓ સ્વૈચ્છિક રીતે આ અભિયાન સાથે જોડાશે.
અન્ય શૈક્ષણિક સંસ્થાઓ માટે બનશે પ્રેરણા
MS યુનિવર્સિટીની આ પહેલ માત્ર એક દિવસ પૂરતી ઝુંબેશ નહીં પરંતુ ટકાઉ જીવનશૈલી તરફનું મહત્વપૂર્ણ પગલું માનવામાં આવી રહ્યું છે. જો આ મોડેલ સફળ રહેશે તો રાજ્યની અન્ય યુનિવર્સિટીઓ અને શૈક્ષણિક સંસ્થાઓ પણ તેને અપનાવી શકે છે. પર્યાવરણ બચાવવાના વૈશ્વિક પ્રયાસોમાં શિક્ષણ સંસ્થાઓની ભૂમિકા મહત્વપૂર્ણ બની રહી છે અને MS યુનિવર્સિટીનું આ પગલું તે દિશામાં એક સકારાત્મક શરૂઆત તરીકે જોવામાં આવી રહ્યું છે.
