Motor Vehicle Act: કેન્દ્ર સરકાર દ્વારા દેશના માર્ગ પરિવહન અને મોટર વાહન વ્યવહાર સંબંધિત નિયમોમાં તાજેતરમાં પાયાના સુધારા કરવામાં આવ્યા છે. આ સુધારાઓનો મુખ્ય ઉદ્દેશ્ય સામાન્ય નાગરિકોને વહીવટી પ્રક્રિયામાં પડતી મુશ્કેલીઓમાંથી મુક્તિ અપાવવાનો અને 'ઇઝ ઓફ લિવિંગ'ને પ્રોત્સાહન આપવાનો છે. લાંબા સમયથી પ્રજામાં એવી ફરિયાદ હતી કે લાઇસન્સ નવીકરણ, ઇન્શ્યોરન્સ ટ્રાન્સફર અને રજિસ્ટ્રેશન જેવી પ્રક્રિયાઓ જટિલ અને સમય માંગી લે તેવી છે. તેને ધ્યાનમાં રાખીને માર્ગ પરિવહન મંત્રાલયે પ્રક્રિયાઓને વધુ લવચીક અને સમયલક્ષી બનાવી છે. આ ફેરફારો માત્ર વહીવટી જ નથી, પરંતુ તે માર્ગ સલામતી અને નાગરિકોની જવાબદારી વધારવાના અભિગમ સાથે જોડાયેલા છે.
ડ્રાઇવિંગ લાઇસન્સ: એક્સપાયરી બાદ પણ 'ગ્રેસ પિરિયડ'ની ભેટ
ડ્રાઇવિંગ લાઇસન્સ સંબંધિત સૌથી મોટો અને રાહતજનક ફેરફાર તેની માન્યતા અવધિને લઈને કરવામાં આવ્યો છે. અગાઉના નિયમો મુજબ, જે ક્ષણે તમારું લાઇસન્સ એક્સપાયર થાય, તે જ ક્ષણથી તમે કાયદેસર રીતે વાહન ચલાવવા માટે અયોગ્ય ઠરતા હતા. જો તમે રસ્તા પર પકડાઈ જાઓ, તો મસમોટો દંડ ભરવો પડતો હતો.
નવા સુધારા મુજબ, હવે લાઇસન્સની મુદત પૂરી થયા પછી પણ તેને 1 મહિના સુધી માન્ય ગણવામાં આવશે. આ 30 દિવસનો વધારાનો સમય ગ્રેસ પિરિયડ તરીકે કામ કરશે. આ સમયગાળા દરમિયાન નાગરિકો કોઈપણ દંડના ડર વગર પોતાના લાયસન્સના રિન્યુઅલ (નવીકરણ) માટે અરજી કરી શકશે. ખાસ કરીને જે લોકો વ્યવસાયિક કારણોસર કે બીમારીના કારણે સમયસર RTO કચેરી જઈ શકતા ન હતા, તેમના માટે આ જોગવાઈ સંજીવની સમાન સાબિત થશે. આનાથી RTO કચેરીઓ પર પડતું ભારણ પણ ઘટશે અને સિસ્ટમમાં પારદર્શિતા આવશે.
વાહન ઇન્શ્યોરન્સ ટ્રાન્સફર: ખરીદ-વેચાણ પ્રક્રિયામાં સરળતા
જ્યારે કોઈ વ્યક્તિ સેકન્ડ હેન્ડ વાહન ખરીદે છે, ત્યારે સૌથી મોટી સમસ્યા ઇન્શ્યોરન્સ (વીમો) પોતાના નામે ટ્રાન્સફર કરવાની રહેતી હતી. અગાઉ આ માટે ખૂબ જ ઓછો સમય મળતો હતો, જેના કારણે જો અકસ્માત થાય તો ક્લેમ મેળવવામાં ભારે મુશ્કેલી પડતી હતી.
નવા નિયમો હેઠળ, હવે વાહનની માલિકી બદલાયા પછી ઇન્શ્યોરન્સ ટ્રાન્સફર કરવા માટે 30 દિવસનો પર્યાપ્ત સમય આપવામાં આવ્યો છે. આ સમયગાળા દરમિયાન, જૂની પોલિસી નવા માલિક માટે પણ કાયદેસર રીતે માન્ય રહેશે. આ સુધારાથી જૂના વાહનોના બજાર (Used Car Market) માં તેજી આવશે અને ખરીદનાર-વેચાણનાર વચ્ચેના કાનૂની વિવાદોમાં નોંધપાત્ર ઘટાડો થશે.
રજિસ્ટ્રેશન રદ કરવાની મર્યાદામાં વધારો
વાહન જ્યારે ભંગાર (સ્ક્રેપ)માં જાય અથવા ચોરી થઈ જાય ત્યારે તેનું રજિસ્ટ્રેશન રદ કરાવવું અનિવાર્ય હોય છે. અગાઉ આ પ્રક્રિયા માટે માત્ર 14 દિવસનો સમય મળતો હતો, જે વ્યવહારિક રીતે ખૂબ ઓછો હતો. સરકારે હવે આ મર્યાદા વધારીને 30 દિવસ કરી દીધી છે. આ ફેરફારથી વાહન માલિકોને જરૂરી કાગળિયા અને પોલીસ રિપોર્ટ તૈયાર કરવા માટે પૂરતો સમય મળશે. આ ઉપરાંત, આ પગલાથી ડમી કે બિન-નોંધાયેલા વાહનોના દુરુપયોગ પર પણ લગામ કસાશે.
અકસ્માત વળતર: પીડિતો માટે ન્યાયનો નવો માર્ગ
માનવતાવાદી અભિગમ દાખવતા સરકારે હિટ એન્ડ રન અથવા માર્ગ અકસ્માતના કિસ્સામાં વળતર મેળવવાની સમયમર્યાદામાં મોટો વધારો કર્યો છે. અગાઉ અકસ્માતના 6 મહિનાની અંદર જ ક્લેમ માટે અરજી કરવી પડતી હતી. ઘણીવાર ગંભીર ઇજા કે પરિવારના સભ્યના મૃત્યુના આઘાતને કારણે લોકો આ સમયમર્યાદા ચૂકી જતા હતા. હવે આ મર્યાદા વધારીને 1 વર્ષ કરવામાં આવી છે. આનાથી ગરીબ અને મધ્યમ વર્ગના પરિવારોને કાનૂની લડત આપવા અને યોગ્ય વળતર મેળવવા માટે પૂરતી તક મળશે.
આ પણ વાંચો: 10 વર્ષ જૂનું આધાર છે? : 14 જૂન સુધી ફ્રી અપડેટ કરવાની છેલ્લી તક, જાણો સંપૂર્ણ ઓનલાઈન પ્રોસેસ
દંડની કડક જોગવાઈઓ કેમ જરૂરી છે?
એક તરફ સરકાર પ્રક્રિયાઓ સરળ બનાવી રહી છે, તો બીજી તરફ સલામતીના નિયમોમાં કોઈ બાંધછોડ કરવામાં આવી નથી. ઇન્શ્યોરન્સ વગર વાહન ચલાવવું એ હજુ પણ ગંભીર ગુનો છે:
પ્રથમ ભૂલ થાય તો ₹5,000 સુધીનો દંડ અથવા જેલની સજા ત્યારે બીજી વખત ભૂલ થાય તો ₹10,000 સુધીનો દંડ.
આ કડકાઈ પાછળનો હેતુ એ છે કે લોકો માર્ગ પર પોતાને અને બીજાને સુરક્ષિત રાખે.
