શું રાજ-ઉદ્ધવ રાજકીય રીતે એક થઈ શકશે? : એક થવાની શરૂઆત કેવી રીતે થઈ; હવે આગળ શું?

Raj Uddhav Thackeray: મહારાષ્ટ્રના રાજકારણમાં આજનો દિવસ ખૂબ મહત્વનો સાબિત થયો છે. મનસેના વડા રાજ ઠાકરે અને શિવસેના યુબીટીના વડા ઉદ્ધવ ઠાકરે આજે 20 વર્ષ પછી એક જ મંચ પર દેખાયા. જોકે, બંને પક્ષો સામે હજુ પણ ઘણા પડકારો છે અને આ વર્ષના અંતમાં યોજાનારી સ્થાનિક ચૂંટણીઓ બંને પક્ષોની એકતાની લિટમસ ટેસ્ટ સાબિત થશે.

આજે, મરાઠી વિજય દિવસ રેલીમાં, બંને ભાઈઓ લગભગ 20 વર્ષ પછી એક જ મંચ પર જોવા મળ્યા હતા. મતભેદોને કારણે, રાજ ઠાકરેએ 2006 માં મહારાષ્ટ્ર નવનિર્માણ સેના નામની અલગ પાર્ટી બનાવી. જોકે, રાજ ઠાકરે મહારાષ્ટ્રના રાજકારણમાં કંઈ ખાસ ઉકાળી શક્યા નહીં. તે જ સમયે, વિભાજન પછી શિવસેના યુબીટી પણ નબળી પડી ગઈ છે. આ જ કારણ છે કે બંને ભાઈઓએ મરાઠી ઓળખના નામે સાથે આવવાનો નિર્ણય લીધો. મહારાષ્ટ્ર સરકાર દ્વારા ત્રણ ભાષાના ફોર્મ્યુલા હેઠળ હિન્દી શીખવવાના નિર્ણયથી રાજ ઠાકરે અને ઉદ્ધવ ઠાકરે માટે એક જ મંચ પર આવવાનો માર્ગ તૈયાર થયો.

રાજ-ઉદ્ધવ ઠાકરે છેલ્લે 2005 માં સ્ટેજ પર સાથે જોવા મળ્યા હતા

રાજ ઠાકરે અને ઉદ્ધવ ઠાકરે છેલ્લે 2005 માં સ્ટેજ પર સાથે જોવા મળ્યા હતા. તે સમયે, નારાયણ રાણે શિવસેના સામે બળવો કરીને કોંગ્રેસમાં જોડાયા હતા અને મહારાષ્ટ્રની માલવણ વિધાનસભા બેઠક પરથી પેટાચૂંટણી લડી રહ્યા હતા. તે પેટાચૂંટણીમાં, શિવસેનાએ નારાયણ રાણેને હરાવવા માટે પોતાની બધી તાકાત લગાવી દીધી હતી અને ઉદ્ધવ ઠાકરે અને રાજ ઠાકરેએ સાથે મળીને શિવસેનાના ઉમેદવાર માટે પ્રચાર કર્યો હતો. જોકે, તે સમયે ઉદ્ધવ ઠાકરે અને રાજ ઠાકરેની જોડી મતદારોને આકર્ષવામાં નિષ્ફળ ગઈ અને નારાયણ રાણેએ ભારે બહુમતીથી ચૂંટણી જીતી લીધી. રાણેએ શિવસેનાના ઉમેદવારની ડિપોઝીટ જપ્ત કરી લીધી હતી.

સાથે આવવાની શરૂઆત કેવી રીતે થઈ

થોડા મહિના પહેલા, ફિલ્મ નિર્માતા મહેશ માંજરેકરના પોડકાસ્ટમાં, રાજ ઠાકરેએ ઉદ્ધવ ઠાકરે સાથે હાથ મિલાવવાનો સંકેત આપ્યો હતો. મહેશ માંજરેકરે પૂછ્યું કે શું બંને ભાઈઓ હજુ પણ સાથે આવી શકે છે? આના પર, રાજ ઠાકરેએ કહ્યું કે 'મહારાષ્ટ્રના અસ્તિત્વ, મહારાષ્ટ્રના લોકોના અસ્તિત્વ સામે આપણા મતભેદ કંઈ નથી.' તેથી મને નથી લાગતું કે સાથે આવવું ખૂબ મુશ્કેલ છે. ફક્ત તેના માટે એક ઇરાદો હોવો જોઈએ. આ ફક્ત મારો અભિપ્રાય નથી અને તે મારા હિતોનો પણ નથી.'

રાજ ઠાકરેનું નિવેદન આવ્યા પછી, શિવસેના યુબીટીના વડા ઉદ્ધવ ઠાકરેએ પણ તરત જ સકારાત્મક પ્રતિભાવ આપ્યો. તેમણે કહ્યું કે 'હું નાના ઝઘડાઓને બાજુ પર રાખવા તૈયાર છું. હું બધા મરાઠી લોકોને મહારાષ્ટ્રના ભલા માટે એક થવાની અપીલ કરું છું, પરંતુ એક તરફ તેમને (ભાજપ) ટેકો આપવો અને પછી તેમનો વિરોધ કરવો, તેનાથી કામ નહીં ચાલે.'

નિવેદનોનો દોર શરૂ થયો

રાજ ઠાકરે અને ઉદ્ધવ ઠાકરેના નિવેદનો પછી, મહારાષ્ટ્રના રાજકારણમાં બંને ભાઈઓના સાથે આવવાની ચર્ચા શરૂ થઈ. જોકે, આ દરમિયાન, કેટલાક નેતાઓના નિવેદનોએ પણ મૂંઝવણ ઊભી કરી. મનસે નેતા સંદીપ દેશપાંડેએ એક નિવેદનમાં કહ્યું કે 'રાજ ઠાકરે શિવસેના યુબીટી સાથે ગઠબંધન પર ત્યારે જ વિચાર કરશે જ્યારે શિવસેના યુબીટી દ્વારા સારો અને મજબૂત પ્રસ્તાવ આપવામાં આવશે.' સંદીપ દેશપાંડેએ એમ પણ કહ્યું કે ભૂતકાળમાં તેમની પાર્ટી સાથે ઘણી વખત છેતરપિંડી થઈ છે, તેથી હવે વધુ સારો પ્રસ્તાવ મળ્યા પછી જ ગઠબંધન પર વિચાર કરવામાં આવશે. 2014 હોય કે 2017, અમે પ્રસ્તાવ મોકલ્યો હતો, પરંતુ તેમણે દરેક વખતે છેતરપિંડી કરી. હવે જો તેઓ અમારી સાથે ગઠબંધન ઇચ્છતા હોય, તો તેમણે રાજ ઠાકરેને પ્રસ્તાવ મોકલવો પડશે અને રાજ ઠાકરે તેના પર નિર્ણય લેશે.’

જોકે, શિવસેના યુબીટી રાજ્યસભાના સાંસદ સંજય રાઉતે કહ્યું કે ‘મરાઠી લોકોના કલ્યાણ માટે ઉદ્ધવ ઠાકરે અને રાજ ઠાકરે સાથે ગઠબંધન માટે મનસે પૂરા દિલથી તૈયાર છે.’ આ ઉપરાંત, ઘણા નેતાઓના નિવેદનો પણ આવ્યા, જેનાથી મૂંઝવણની સ્થિતિ સર્જાઈ, પરંતુ મહારાષ્ટ્ર સરકાર દ્વારા ત્રણ ભાષાના સૂત્ર હેઠળ હિન્દી ભણાવવાના નિર્ણયે આ મૂંઝવણ દૂર કરી અને બંને ભાઈઓને એક કરી દીધા.

હિન્દી ભાષાએ એકતા માટે જમીન તૈયાર કરી

મહારાષ્ટ્ર સરકારના ત્રણ ભાષાના સૂત્રને લાગુ કરવા માટે, ભાજપની આગેવાની હેઠળની સરકારે 16 એપ્રિલે સરકારી પ્રસ્તાવ જારી કર્યો. જેની સામે શિવસેના યુબીટી અને મનસેએ વિરોધ કર્યો. વિરોધ બાદ, મહારાષ્ટ્ર સરકારે 17 જૂને બીજો ઠરાવ જારી કર્યો, જેમાં હિન્દીનો ફરજિયાત અભ્યાસ નાબૂદ કરવામાં આવ્યો અને તેને વૈકલ્પિક બનાવવામાં આવ્યો. જોકે, વિરોધ અટક્યો નહીં, ત્યારબાદ 29 જૂને સરકારે ઠરાવ બહાર પાડ્યો અને ત્રણ ભાષાનું સૂત્ર પાછું ખેંચી લીધું. આ સમગ્ર ઘટનાએ મનસે અને શિવસેના વચ્ચે જોડાણનો પાયો નાખ્યો. આ જ કારણ હતું કે સરકારે ત્રણ ભાષાનું સૂત્ર પાછું ખેંચ્યા પછી, બંને પક્ષોએ 5 જુલાઈએ સંયુક્ત રેલીની જાહેરાત કરી. બંને પક્ષોએ સરકારના નિર્ણયને પોતાની જીત ગણાવી અને કહ્યું કે સરકાર મરાઠી એકતાથી ડરી ગઈ છે.

સ્થાનિક ચૂંટણીઓમાં એકતાની કસોટી થશે

આ વર્ષના અંતમાં મહારાષ્ટ્રના મુંબઈ, થાણે, નાસિક, નાગપુર અને પુણે સહિત અન્ય ઘણા શહેરોમાં મ્યુનિસિપલ ચૂંટણીઓ યોજાવાની છે. આ સ્થાનિક ચૂંટણીઓ શિવસેના યુબીટી અને મનસેની એકતાની પરિક્ષા હશે. બંને પક્ષોના નેતાઓ એક મંચ પર આવી ગયા હશે, પરંતુ એ જોવાનું બાકી છે કે બંને પક્ષોના કાર્યકરો સાથે મળીને કામ કરી શકશે કે નહીં. સંગઠનને સાથે મળીને કામ કરાવવું બંને પક્ષો માટે એક મોટો પડકાર હશે, ખાસ કરીને જ્યારે બંને પક્ષોની રાજકીય શૈલીમાં મોટો તફાવત હોય. રાજ ઠાકરેની રાજકીય શૈલી આક્રમક છે, જ્યારે ઉદ્ધવ ઠાકરે બધાને સાથે લઈને ચાલવાનો પ્રયાસ કરી રહ્યા છે. આવી સ્થિતિમાં, બંને પક્ષોને એકસાથે આવવામાં ઘણા પડકારોનો સામનો કરવો પડશે.