ઉત્તર પ્રદેશની રાજધાની લખનઉમાં સોમવારે બનેલી ભયાનક આગની ઘટનાએ સમગ્ર દેશને હચમચાવી દીધો છે. અલિગંજના પુરનિયા વિસ્તારમાં આવેલી ત્રણ માળની વ્યાવસાયિક ઈમારતમાં લાગેલી આગમાં અત્યાર સુધી 15 લોકોના મોતની પુષ્ટિ થઈ છે, જેમાં મોટાભાગના યુવાનો અને વિદ્યાર્થીઓનો સમાવેશ થાય છે. આગ એટલી ઝડપથી ફેલાઈ હતી કે અનેક લોકોએ જીવ બચાવવા માટે ઈમારતની બાલ્કની અને ઉપરના માળેથી છલાંગ લગાવવી પડી હતી. ઘટના બાદ રાજ્ય સરકાર એક્શનમાં આવી છે. બિલ્ડિંગ માલિકની ધરપકડ કરવામાં આવી છે, ચાર અધિકારીઓને સસ્પેન્ડ કરવામાં આવ્યા છે અને સમગ્ર મામલાની તપાસ માટે વિશેષ તપાસ ટીમ (SIT)ની રચના કરવામાં આવી છે.
લખનઉના અલિગંજ વિસ્તારમાં આવેલી આ ત્રણ માળની ઈમારતમાં સોમવારે બપોરે અચાનક આગ ભભૂકી ઊઠી હતી. ઈમારતમાં કોચિંગ સેન્ટર ઉપરાંત અન્ય વ્યાવસાયિક પ્રવૃત્તિઓ પણ ચાલી રહી હતી. પ્રત્યક્ષદર્શીઓના જણાવ્યા અનુસાર આગ થોડા જ મિનિટોમાં ભયંકર સ્વરૂપ ધારણ કરી ગઈ હતી અને આખી ઈમારત ઘેરા ધુમાડાથી છવાઈ ગઈ હતી. અંદર હાજર વિદ્યાર્થીઓ અને અન્ય લોકોમાં ભારે ગભરાટ ફેલાયો હતો. ઘણા લોકો જીવ બચાવવા માટે બાલ્કની અને ઉપરના માળેથી નીચે કૂદી પડ્યા હતા, જ્યારે કેટલાક લોકોએ પાઈપ અને દીવાલોનો સહારો લઈને બહાર નીકળવાનો પ્રયાસ કર્યો હતો.
કિંગ જ્યોર્જ મેડિકલ યુનિવર્સિટી (KGMU)ના તબીબી અધિકારીઓએ 15 લોકોના મોતની સત્તાવાર પુષ્ટિ કરી છે. આગની ઘટનામાં ઘાયલ થયેલા અનેક લોકોને હોસ્પિટલમાં દાખલ કરવામાં આવ્યા હતા. કેટલાક લોકોને સારવાર બાદ રજા આપવામાં આવી છે, જ્યારે બે દર્દીઓ હજુ પણ સારવાર હેઠળ હોવાનું જણાવાયું છે. એક યુવાનને ઈમારતમાંથી કૂદવાના કારણે કમરના ભાગે ગંભીર ઈજા અને ફ્રેક્ચર થયું હોવાનું પણ સામે આવ્યું છે.
આગની જાણ થતાં જ ફાયર બ્રિગેડ, પોલીસ અને જિલ્લા પ્રશાસનની ટીમો તાત્કાલિક ઘટનાસ્થળે પહોંચી ગઈ હતી. આગ પર કાબૂ મેળવવા માટે અનેક ફાયર ટેન્ડરો અને હાઈડ્રોલિક સાધનોનો ઉપયોગ કરવામાં આવ્યો હતો. બચાવ કામગીરી દરમિયાન કેટલાક લોકોને બાજુની ઈમારતો મારફતે સુરક્ષિત બહાર કાઢવામાં આવ્યા હતા. કલાકો સુધી ચાલેલી જહેમત બાદ આગ પર કાબૂ મેળવવામાં સફળતા મળી હતી, પરંતુ ત્યાં સુધીમાં મોટી જાનહાનિ થઈ ચૂકી હતી.
ઘટના બાદ ઉત્તર પ્રદેશના મુખ્યમંત્રી યોગી આદિત્યનાથે તાત્કાલિક ઉચ્ચ સ્તરીય બેઠક બોલાવી હતી અને સમગ્ર ઘટનાની સમીક્ષા કરી હતી. મુખ્યમંત્રીએ મૃતકોના પરિવારજનોને ₹5 લાખની આર્થિક સહાય આપવાની જાહેરાત કરી છે. સાથે જ ઘાયલોને શ્રેષ્ઠ તબીબી સારવાર ઉપલબ્ધ કરાવવા અને તમામ ખર્ચ સરકાર ઉઠાવશે તેવો નિર્દેશ પણ આપવામાં આવ્યો છે.
સરકારે સમગ્ર ઘટનાની તપાસ માટે બે સભ્યોની વિશેષ તપાસ ટીમ (SIT)ની રચના કરી છે. આ ટીમને સાત દિવસની અંદર વિગતવાર રિપોર્ટ રજૂ કરવાનો આદેશ આપવામાં આવ્યો છે. તપાસમાં આગ લાગવાના કારણો, સુરક્ષા વ્યવસ્થામાં રહેલી ખામીઓ અને જવાબદાર વ્યક્તિઓની ભૂમિકાની ચકાસણી કરવામાં આવશે.
પ્રાથમિક તપાસ બાદ બિલ્ડિંગ માલિકની ધરપકડ કરવામાં આવી હોવાનું જાણવા મળ્યું છે. ઉપરાંત આગ સુરક્ષા અને બિલ્ડિંગ મંજૂરી સંબંધિત બેદરકારીના મુદ્દે ચાર અધિકારીઓને સસ્પેન્ડ કરવાની કાર્યવાહી કરવામાં આવી છે. સંબંધિત અધિકારીઓ સામે વિભાગીય તપાસ પણ શરૂ કરવામાં આવી છે. તપાસ એ દિશામાં પણ આગળ વધી રહી છે કે ઈમારતમાં ફાયર સેફ્ટીના નિયમોનું પાલન કરવામાં આવ્યું હતું કે નહીં અને જરૂરી NOC તથા સુરક્ષા પ્રમાણપત્રો માન્ય હતા કે નહીં.
લખનઉની આ દુર્ઘટનાએ ફરી એકવાર દેશભરમાં કોચિંગ સેન્ટરો, કોમર્શિયલ બિલ્ડિંગ્સ અને શૈક્ષણિક સંસ્થાઓમાં ફાયર સેફ્ટી વ્યવસ્થાઓ અંગે ગંભીર પ્રશ્નો ઉભા કર્યા છે. છેલ્લા કેટલાક વર્ષોમાં દેશના વિવિધ શહેરોમાં આવી અનેક ઘટનાઓ સામે આવી છે, જેમાં સુરક્ષા ધોરણોના અભાવને કારણે મોટી જાનહાનિ થઈ છે. નિષ્ણાતોનું માનવું છે કે માત્ર તપાસ પૂરતી નથી, પરંતુ તમામ શૈક્ષણિક અને વ્યાવસાયિક ઈમારતોમાં નિયમિત ફાયર સેફ્ટી ઓડિટ અને કડક અમલવારી પણ જરૂરી છે.
આ ઘટના માત્ર એક અકસ્માત નથી, પરંતુ સુરક્ષા વ્યવસ્થાઓમાં રહેલી ગંભીર ખામીઓનો પણ સંકેત છે. SITની તપાસ અને સરકારની કાર્યવાહી બાદ હવે સૌની નજર એ વાત પર છે કે આ દુર્ઘટનાના જવાબદારો સામે કેટલું કડક પગલું લેવામાં આવે છે અને ભવિષ્યમાં આવી દુર્ઘટનાઓ અટકાવવા માટે શું નવા પગલાં લેવામાં આવે છે.
