Lucknow Aliganj fire incident: ઉત્તર પ્રદેશની રાજધાની લખનઉના અલીગંજ વિસ્તારમાં બનેલી ભયાનક અગ્નિકાંડની ઘટના હવે માત્ર એક દુર્ઘટના નહીં પરંતુ તંત્રની ગંભીર બેદરકારીનું પ્રતિક બની રહી છે. સોમવારે ત્રણ માળની ઇમારતમાં લાગેલી વિનાશક આગમાં 15 લોકોના જીવ ગયા છે, જ્યારે અનેક લોકો ગંભીર રીતે ઘાયલ થયા હતા. ઘટનાના બીજા જ દિવસે સામે આવેલા ખુલાસાઓએ સમગ્ર તંત્રને સવાલોના ઘેરામાં મૂકી દીધું છે. પ્રાથમિક તપાસમાં બહાર આવ્યું છે કે જે ઇમારતમાં આગ ફાટી નીકળી હતી, તેને વર્ષો પહેલા જ ગેરકાયદે બાંધકામના કારણે તોડી પાડવાનો આદેશ આપવામાં આવ્યો હતો. જો તે સમયે નિયમોનું પાલન થયું હોત તો કદાચ આજે 15 લોકોના જીવ બચી શક્યા હોત. આ ઘટનાએ વિકાસ પ્રાધિકરણ, ફાયર વિભાગ અને અન્ય સરકારી એજન્સીઓની કામગીરી સામે ગંભીર પ્રશ્નો ઉભા કર્યા છે.
15 લોકોના મોતથી સમગ્ર દેશ શોકમાં
અલીગંજ વિસ્તારમાં આવેલી ત્રણ માળની ઇમારતમાં આગ લાગતા થોડા જ સમયમાં સમગ્ર બિલ્ડિંગ ધુમાડા અને જ્વાળાઓમાં ઘેરાઈ ગઈ હતી. આગ એટલી ભયાનક હતી કે અંદર ફસાયેલા લોકોને બહાર નીકળવાનો સમય જ મળ્યો નહોતો. આ દુર્ઘટનામાં ગંભીર રીતે દાઝી જવાના કારણે 15 લોકોના મોત થયા છે, જ્યારે અનેક લોકો ઘાયલ થયા હતા. ઘાયલોને તાત્કાલિક હોસ્પિટલ ખસેડવામાં આવ્યા હતા, જ્યાંથી કેટલાક લોકોને સારવાર બાદ રજા આપવામાં આવી છે.
PM મોદી અને CM યોગી દ્વારા વળતરની જાહેરાત
દુર્ઘટના બાદ વડાપ્રધાન નરેન્દ્ર મોદીએ શોક વ્યક્ત કરતાં મૃતકોના પરિવારજનોને પ્રધાનમંત્રી રાષ્ટ્રીય રાહત કોષમાંથી 2-2 લાખ રૂપિયાની સહાય અને ઘાયલોને 50 હજાર રૂપિયાની સહાયની જાહેરાત કરી હતી. મુખ્યમંત્રી યોગી આદિત્યનાથે પણ ઘટનાની ગંભીરતાને ધ્યાનમાં રાખીને પોતાના તમામ કાર્યક્રમો રદ કર્યા હતા અને અધિકારીઓ સાથે તાત્કાલિક બેઠક યોજી હતી. રાજ્ય સરકાર દ્વારા મૃતકોના પરિવારને 5-5 લાખ રૂપિયા અને ઘાયલોને 50 હજાર રૂપિયાનું વળતર જાહેર કરવામાં આવ્યું છે.
2016માં જ તોડી પાડવાનો આદેશ, છતાં કેમ બચી ગઈ બિલ્ડિંગ?
તપાસ દરમિયાન સામે આવેલી માહિતી સૌથી વધુ ચોંકાવનારી છે. અહેવાલો અનુસાર, આ ઇમારતને ગેરકાયદે બાંધકામના કારણે વર્ષ 2016માં જ તોડી પાડવાનો આદેશ આપવામાં આવ્યો હતો. જોકે, આશ્ચર્યજનક રીતે થોડા સમય બાદ આ આદેશ પાછો ખેંચી લેવામાં આવ્યો હતો. સૂત્રોના જણાવ્યા મુજબ, મંજૂર કરાયેલા નકશા અને વાસ્તવિક બાંધકામ વચ્ચે મોટો તફાવત હતો. છતાં પણ વર્ષો સુધી આ ઇમારત સામે કોઈ અસરકારક કાર્યવાહી કરવામાં આવી નહોતી. હવે આ નિર્ણય પાછળ જવાબદાર કોણ હતું અને કેમ કાર્યવાહી અટકાવવામાં આવી તે તપાસનો મહત્વનો મુદ્દો બન્યો છે.
SIT તપાસ શરૂ, 7 દિવસમાં રિપોર્ટ સોંપવાનો આદેશ
ઘટનાની ગંભીરતા જોતાં ઉત્તર પ્રદેશ સરકારે બે સભ્યોની વિશેષ તપાસ ટીમ (SIT)ની રચના કરી છે. મુખ્યમંત્રી યોગી આદિત્યનાથે SITને સમગ્ર ઘટનાની ઊંડાણપૂર્વક તપાસ કરીને આગામી 7 દિવસમાં વિગતવાર રિપોર્ટ સોંપવાનો નિર્દેશ આપ્યો છે. તપાસ દરમિયાન બિલ્ડિંગની મંજૂરી પ્રક્રિયા, ફાયર સેફ્ટી નિયમોનું પાલન, ગેરકાયદે બાંધકામ અને જવાબદાર અધિકારીઓની ભૂમિકા સહિત તમામ મુદ્દાઓની ચકાસણી કરવામાં આવશે.
ચાર અધિકારીઓ સસ્પેન્ડ, ચાર લોકોની ધરપકડ
રાજ્ય સરકારે પ્રાથમિક જવાબદારી નક્કી કરતાં ચાર અધિકારીઓને તાત્કાલિક અસરથી સસ્પેન્ડ કરી દીધા છે. સસ્પેન્ડ કરાયેલા અધિકારીઓમાં વીજ વિભાગ, ફાયર વિભાગ અને વિકાસ પ્રાધિકરણના અધિકારીઓનો સમાવેશ થાય છે. આ ઉપરાંત પોલીસે બિલ્ડિંગના સંયુક્ત માલિકો સહિત ચાર લોકોની ધરપકડ કરીને કાયદાકીય કાર્યવાહી શરૂ કરી છે. તપાસ એજન્સીઓ હવે સમગ્ર પ્રકરણમાં અન્ય કોઈ વ્યક્તિ અથવા અધિકારીની સંડોવણી છે કે નહીં તેની પણ તપાસ કરી રહી છે. આ ઘટના બાદ સૌથી મોટો પ્રશ્ન એ ઊભો થયો છે કે જો ગેરકાયદે બાંધકામ અંગે વર્ષો પહેલા જ કાર્યવાહી થઈ હોત તો શું આ દુર્ઘટના અટકાવી શકાય તેમ નહોતું? આગ બાદ સામે આવેલા દસ્તાવેજો અને નિર્ણયોએ તંત્રની જવાબદારી પર ગંભીર સવાલો ઉભા કર્યા છે. હવે સમગ્ર દેશની નજર SITની તપાસ પર છે. મૃતકોના પરિવારજનો માટે આ માત્ર એક દુર્ઘટના નહીં પરંતુ તંત્રની બેદરકારીનું પરિણામ હોવાનું માનવામાં આવી રહ્યું છે. તપાસમાં શું ખુલાસા થાય છે અને જવાબદારો સામે કેટલી કડક કાર્યવાહી થાય છે તેના પર સૌની નજર રહેશે.
