કેરળ વિધાનસભા ચૂંટણીમાં ભવ્ય જીત મેળવ્યા પછી કોંગ્રેસની આગેવાની હેઠળના UDF માટે હવે સૌથી મોટો પ્રશ્ન મુખ્યમંત્રી પસંદ કરવાનો બની ગયો છે. દિલ્હીમાં કોંગ્રેસ અધ્યક્ષ મલ્લિકાર્જુન ખડગે અને રાહુલ ગાંધી સાથે લગભગ ત્રણ કલાક સુધી મેરેથોન ચર્ચા થઈ, પરંતુ બેઠક બાદ પણ મુખ્યમંત્રીના નામ પર સસ્પેન્સ યથાવત્ રહ્યું. હવે સમગ્ર રાજકીય નજર દિલ્હીના આગામી નિર્ણય પર ટકેલી છે.
કેરળ વિધાનસભા ચૂંટણીમાં કોંગ્રેસની આગેવાની હેઠળના યુનાઇટેડ ડેમોક્રેટિક ફ્રન્ટ (UDF)ને પ્રચંડ બહુમતી મળ્યા બાદ રાજ્યમાં સરકાર રચવાની તૈયારી શરૂ થઈ ગઈ છે. જોકે જીતની ખુશી વચ્ચે હવે કોંગ્રેસ માટે સૌથી મોટી રાજકીય પડકારરૂપ પરિસ્થિતિ મુખ્યમંત્રીની પસંદગી બની ગઈ છે. UDF ગઠબંધનના વિવિધ પક્ષો પોતાના નેતાને મુખ્યમંત્રી બનાવવાની માંગ કરી રહ્યા હોવાથી આંતરિક ખેંચતાણ ખુલ્લેઆમ સામે આવી રહી છે.
દિલ્હીમાં શનિવારે કોંગ્રેસના રાષ્ટ્રીય અધ્યક્ષ મલ્લિકાર્જુન ખડગે અને લોકસભાના નેતા રાહુલ ગાંધીની હાજરીમાં મહત્વપૂર્ણ બેઠક યોજાઈ હતી. બેઠકમાં કેરળ કોંગ્રેસના વરિષ્ઠ નેતાઓ અને ગઠબંધનના મુખ્ય ચહેરાઓએ ભાગ લીધો હતો. આ બેઠક ત્રણ કલાકથી વધુ સમય સુધી ચાલી હતી, જેમાં મુખ્યમંત્રી પદ માટેના સંભવિત નામો અને રાજકીય સમીકરણો પર વિગતવાર ચર્ચા કરવામાં આવી હતી.
મુખ્યમંત્રી પદ માટે અનેક દાવેદારો
કેરળમાં કોંગ્રેસની જીત બાદ હવે મુખ્ય પ્રશ્ન એ છે કે રાજ્યની કમાન કોના હાથમાં સોંપવામાં આવશે. કોંગ્રેસના અંદરના કેટલાક મોટા નેતાઓ પોતાને મુખ્યમંત્રી પદ માટે યોગ્ય ગણાવી રહ્યા છે. બીજી તરફ ગઠબંધનના અન્ય સાથી પક્ષો પણ પોતાના નેતાઓને આગળ ધપાવવા પ્રયાસ કરી રહ્યા છે.
રાજકીય વર્તુળોમાં માનવામાં આવે છે કે મુખ્યમંત્રી પદ માટે પાર્ટીના અનુભવી અને લોકપ્રિય ચહેરાઓ વચ્ચે કઠિન સ્પર્ધા ચાલી રહી છે. કોંગ્રેસ હાઈકમાન્ડ એ સુનિશ્ચિત કરવા માગે છે કે જે પણ નિર્ણય લેવાય તે ગઠબંધનની એકતા અને સરકારની સ્થિરતા માટે અનુકૂળ રહે.
આ કારણે જ દિલ્હી બેઠકને અત્યંત મહત્વપૂર્ણ માનવામાં આવી રહી છે. કોંગ્રેસ કોઈપણ પ્રકારનો આંતરિક વિવાદ જાહેરમાં ન આવે તે માટે સાવચેતીપૂર્વક આગળ વધી રહી છે.
બેઠકમાં કોણ હાજર રહ્યું?
દિલ્હીમાં યોજાયેલી મહત્વપૂર્ણ બેઠકમાં કોંગ્રેસ અધ્યક્ષ મલ્લિકાર્જુન ખડગે, રાહુલ ગાંધી ઉપરાંત કેરળના વરિષ્ઠ કોંગ્રેસ નેતા રમેશ ચેન્નિથલા, વિપક્ષના નેતા વી.ડી. સતીશન અને કેરળ કોંગ્રેસ એકમના પ્રમુખ સની જોસેફ હાજર રહ્યા હતા.
બેઠક દરમિયાન દરેક નેતાએ પોતાની રાજકીય દલીલો અને સમર્થન રજૂ કર્યું હોવાનું કહેવાય છે. કોંગ્રેસ હાઈકમાન્ડે તમામ પક્ષોની વાત સાંભળી અને પછી અંતિમ નિર્ણય પોતાની પાસે રાખ્યો છે.
બેઠક બાદ AICCની જનરલ સેક્રેટરી દીપા દાસ મુનશીએ મીડિયા સાથે વાત કરતાં જણાવ્યું કે મુખ્યમંત્રી અંગેનો નિર્ણય “ખૂબ જલ્દી” જાહેર કરવામાં આવશે. જોકે તેમણે ચોક્કસ સમયરેખા આપી નહોતી.
23 મે કેમ મહત્વપૂર્ણ છે?
કેરળમાં નવી સરકાર રચવા માટે 23 મે અંતિમ તારીખ માનવામાં આવી રહી છે. તે પહેલાં વિજેતા ગઠબંધનને પોતાના નેતાની પસંદગી કરીને સરકાર રચવાની પ્રક્રિયા પૂર્ણ કરવી પડશે.
જો સમયમર્યાદા સુધી સરકાર રચાતી નથી તો રાજ્યપાલ બંધારણીય પ્રક્રિયા મુજબ આગળની કાર્યવાહી કરી શકે છે. આ કારણે કોંગ્રેસ પર સમયસર નિર્ણય લેવાનો ભારે દબાણ છે.
રાજકીય વિશ્લેષકોનું માનવું છે કે કોંગ્રેસ હાઈકમાન્ડ કોઈપણ ઉતાવળમાં નિર્ણય લેવા માગતી નથી. પાર્ટી એ ખાતરી કરવા માંગે છે કે જે નેતાને પસંદ કરવામાં આવે તે સમગ્ર ગઠબંધનને સાથે રાખી શકે અને આગામી પાંચ વર્ષ સુધી સ્થિર સરકાર ચલાવી શકે.
તમામ ધારાસભ્યોએ હાઈકમાન્ડ પર મૂક્યો વિશ્વાસ
કોંગ્રેસના તમામ નવા ચૂંટાયેલા ધારાસભ્યોએ એક પ્રસ્તાવ પર સહી કરીને હાઈકમાન્ડને મુખ્યમંત્રી પસંદ કરવાની સંપૂર્ણ સત્તા સોંપી દીધી છે. આ પગલાને પાર્ટીમાં શિસ્ત જાળવવાનો પ્રયાસ માનવામાં આવી રહ્યો છે.
આ પ્રસ્તાવનો અર્થ એ છે કે મલ્લિકાર્જુન ખડગે અને રાહુલ ગાંધી જે પણ નામ નક્કી કરશે તે તમામ ધારાસભ્યો માટે સ્વીકાર્ય રહેશે. જોકે અંદરની અસંતોષની ચર્ચાઓ હજુ પણ રાજકીય ગલિયારાઓમાં ચાલી રહી છે.
કોંગ્રેસ માટે આ નિર્ણય માત્ર મુખ્યમંત્રી પસંદ કરવાનો મુદ્દો નથી, પરંતુ ગઠબંધન અને સંગઠનની અંદર સંતુલન જાળવવાનો પણ મહત્વપૂર્ણ પડકાર છે.
હવે આગળ શું?
હાલ સમગ્ર રાજ્યમાં એક જ પ્રશ્ન ચર્ચાનો વિષય બન્યો છે — કેરળનો આગામી મુખ્યમંત્રી કોણ બનશે? દિલ્હી બેઠક બાદ પણ સસ્પેન્સ યથાવત્ છે અને પાર્ટી તરફથી સત્તાવાર જાહેરાતની રાહ જોવામાં આવી રહી છે. રાજકીય નિરીક્ષકોનું કહેવું છે કે કોંગ્રેસ હાઈકમાન્ડ એવો ચહેરો પસંદ કરવા માગે છે જે સંગઠન, ગઠબંધન અને જનતા — ત્રણેય વચ્ચે સ્વીકાર્ય હોય. આ નિર્ણય આગામી રાજકીય સમીકરણો પર પણ અસર કરી શકે છે. 23 મે નજીક આવી રહી હોવાથી હવે કોઈપણ સમયે મુખ્યમંત્રીના નામની જાહેરાત થઈ શકે છે.
