Netrotsav: અમદાવાદની ઐતિહાસિક જગન્નાથ રથયાત્રા પહેલાં આજે ભગવાન જગન્નાથજીની પરંપરાગત નેત્રોત્સવ વિધિ યોજાશે. આ વિધિ માત્ર ધાર્મિક પરંપરા જ નહીં પરંતુ ભગવાનના સ્વસ્થ થવાના પ્રતીક તરીકે પણ માનવામાં આવે છે. અષાઢી બીજના દિવસે વહેલી સવારે ભગવાનની આંખ પરથી પાટા દૂર કરવામાં આવે છે અને ત્યારબાદ ભક્તોને પ્રથમવાર દર્શનનો લાભ મળે છે.
શું છે નેત્રોત્સવ વિધિ?
જગન્નાથ સંપ્રદાયની પરંપરા મુજબ ભગવાન જગન્નાથ, ભાઈ બળભદ્ર અને બહેન સુભદ્રા રથયાત્રાના લગભગ 15 દિવસ પહેલાં પોતાના મોસાળ સરસપુર સ્થિત રણછોડજી મંદિરે જાય છે. લોકમાન્યતા અનુસાર આ દરમિયાન ભગવાન પોતાના મામાના ઘરે વિવિધ મિષ્ટાન્ન અને ખાસ કરીને જાંબુ આરોગે છે. આ કારણે ભગવાનની આંખોમાં ચેપ લાગ્યો હોવાનું પ્રતીકાત્મક રીતે માનવામાં આવે છે. તેથી જ્યારે ભગવાન પોતાના નિજ મંદિરે પરત ફરે છે ત્યારે તેમની આંખો પર પાટા બાંધી દેવામાં આવે છે. આ સમગ્ર ધાર્મિક વિધિને 'નેત્રોત્સવ' કહેવામાં આવે છે.
અષાઢી બીજે વહેલી સવારે ખોલાય છે પાટા
નેત્રોત્સવ વિધિ પૂર્ણ થયા બાદ અષાઢી બીજના દિવસે વહેલી સવારે અંદાજે 4 વાગ્યે ભગવાનની આંખ પરથી પાટા દૂર કરવામાં આવે છે. ત્યારબાદ મંગળા આરતી થાય છે અને ભગવાનના પ્રથમ દર્શન માટે મોટી સંખ્યામાં ભક્તો મંદિરમાં ઉમટી પડે છે.
આ અવસરને ભગવાનના આરોગ્યલાભ અને નવા ઉત્સાહ સાથે રથયાત્રા માટે તૈયાર થવાના પ્રતીક તરીકે જોવામાં આવે છે.
નેત્રોત્સવનું ધાર્મિક મહત્વ
હિંદુ ધાર્મિક પરંપરા અનુસાર નેત્રોત્સવનું વિશેષ મહત્વ છે.
ભગવાનના સ્વસ્થ થવાનું પ્રતીક માનવામાં આવે છે.
લાંબા વિરામ બાદ ભક્તોને પ્રથમ વખત ભગવાનના દર્શન થાય છે.
નેત્રોત્સવ બાદ જ ભગવાન રથમાં બિરાજમાન થઈ ભવ્ય રથયાત્રા માટે પ્રસ્થાન કરે છે.
ભક્તો માટે આ દર્શન અત્યંત શુભ અને પુણ્યદાયક માનવામાં આવે છે.
સોનાવેશના દર્શનથી ભક્તો થાય છે ભાવવિભોર
ભગવાન મામાના ઘરેથી પરત ફર્યા બાદ વિશેષ શાસ્ત્રોક્ત વિધિથી પૂજા કરવામાં આવે છે. ત્યારબાદ ભગવાનનો ભવ્ય સોનાવેશ કરવામાં આવે છે. ભગવાનના આ દિવ્ય સ્વરૂપના દર્શન કરવા માટે હજારો શ્રદ્ધાળુઓ વહેલી સવારથી જ મંદિરમાં પહોંચે છે અને જય જગન્નાથના નાદ સાથે ભક્તિમય વાતાવરણ સર્જાય છે.
રથયાત્રાની તૈયારીઓ પૂર્ણ
અમદાવાદના જગન્નાથ મંદિરમાં રથયાત્રાની તમામ તૈયારીઓ પૂર્ણ થઈ ચૂકી છે. મંદિર ટ્રસ્ટ અને વહીવટી તંત્ર દ્વારા ધાર્મિક વિધિઓની તૈયારીઓ સાથે સુરક્ષા વ્યવસ્થાને પણ અંતિમ સ્વરૂપ આપવામાં આવ્યું છે. શહેરભરમાં પોલીસ દ્વારા ચુસ્ત બંદોબસ્ત ગોઠવવામાં આવ્યો છે જેથી રથયાત્રા શાંતિપૂર્ણ રીતે સંપન્ન થઈ શકે.
શા માટે ખાસ છે નેત્રોત્સવ?
નેત્રોત્સવ એ માત્ર એક ધાર્મિક વિધિ નથી, પરંતુ ભગવાન અને ભક્ત વચ્ચેના ભાવનાત્મક સંબંધનું પ્રતીક છે. પંદર દિવસ બાદ ભગવાનના પ્રથમ દર્શનનો આ અવસર ભક્તો માટે અત્યંત પવિત્ર અને આનંદદાયક માનવામાં આવે છે. આ વિધિ બાદ જ વિશ્વવિખ્યાત જગન્નાથ રથયાત્રાની ભવ્ય શરૂઆત થાય છે.
