શું માટલાની પણ એક્સપાયરી ડેટ હોય છે? : જાણો ઉનાળામાં કેટલા સમયે બદલવું જોઈએ પાણીનું માટલું

અમદાવાદ: ગુજરાતમાં ઉનાળાની શરૂઆત થતા જ ઘરે-ઘરે માટલા જોવા મળે છે. વર્ષોથી આપણે ફ્રીજના પાણી કરતા માટલાના પાણીને વધુ પ્રાધાન્ય આપતા આવ્યા છીએ, કારણ કે તે કુદરતી રીતે પાણીને ઠંડુ રાખવાની સાથે તેની શુદ્ધતા પણ જાળવે છે. પરંતુ ઘણીવાર આપણે એક જ માટલાનો વર્ષો સુધી ઉપયોગ કરતા હોઈએ છીએ. ત્યારે પ્રશ્ન એ થાય કે શું માટલાની પણ કોઈ એક્સપાયરી ડેટ હોય છે? નિષ્ણાતોના મતે, ભલે માટલા પર કોઈ તારીખ ન લખી હોય, પણ તેની કાર્યક્ષમતા અને સ્વાસ્થ્યની દ્રષ્ટિએ તેને બદલવું અનિવાર્ય છે.

માટલાની કોઈ ફિક્સ એક્સપાયરી ડેટ છે?

ટેકનિકલ રીતે જોઈએ તો માટલાની કોઈ ચોક્કસ એક્સપાયરી ડેટ હોતી નથી, પરંતુ માટીની પ્રકૃતિ એવી હોય છે કે સમય જતાં તેના સૂક્ષ્મ છિદ્રો (Pores) બંધ થઈ જાય છે. માટલામાં પાણી ઠંડુ થવાનું મુખ્ય કારણ આ છિદ્રોમાંથી થતું બાષ્પીભવન છે. જ્યારે લાંબા સમય સુધી માટલું વપરાય છે, ત્યારે પાણીમાં રહેલા ક્ષાર આ છિદ્રોને પૂરી દે છે, જેના કારણે માટલું પાણી ઠંડુ કરવાનું ઓછું કરી દે છે. આ સ્થિતિ સૂચવે છે કે માટલાની 'ઉંમર' પૂરી થઈ ગઈ છે.

કયા સંકેતો દેખાય ત્યારે માટલું તરત બદલવું જોઈએ?

જો તમારા ઘરમાં રહેલા માટલામાં નીચે મુજબના ફેરફારો દેખાય, તો તેને બદલી નાખવું હિતાવહ છે:

• પાણી ઠંડુ ન થવું: જો માટલું અગાઉ જેવું પાણી ઠંડુ ન કરતું હોય, તો સમજી લેવું કે તેના છિદ્રો બ્લોક થઈ ગયા છે.

• ફંગસ અથવા કાળા ધબ્બા: માટલાની અંદર કે બહારની કિનારી પર કાળા ધબ્બા દેખાય તો તે ફંગસ (ફુગ) હોઈ શકે છે. આ બેક્ટેરિયા પાણીને દૂષિત કરે છે અને પેટની બીમારીઓ નોતરે છે.

• વિચિત્ર દુર્ગંધ: લાંબા સમય સુધી વપરાશ બાદ જો માટલાના પાણીમાંથી માટીની સુગંધને બદલે કોઈ ગંદી દુર્ગંધ આવે, તો સફાઈ કરવા છતાં પણ તેનો ઉપયોગ ન કરવો જોઈએ.

• ક્ષાર જામી જવો: માટલાની બહાર સફેદ ક્ષારના થર ખૂબ વધી જાય ત્યારે પણ તેની પાણી શુદ્ધ કરવાની ક્ષમતા ઘટી જાય છે.

આ પણ વાંચો: પરસેવાનું એક ટીપું પણ બની શકે છે જીવલેણ જોખમ : ઓપરેશન થિયેટરને કેમ શિમલા-મનાલી જેવું ઠંડું રાખવામાં આવે છે? જાણો તેની પાછળનું કારણ

કેવી રીતે કરવી માટલાની યોગ્ય સફાઈ?

માટલાનું આયુષ્ય વધારવા અને શુદ્ધ પાણી મેળવવા માટે તેની નિયમિત સફાઈ ખૂબ જરૂરી છે. દર બીજા દિવસે માટલાને સંપૂર્ણ ખાલી કરીને સાફ પાણીથી ધોવું જોઈએ. સપ્તાહમાં એકવાર નરમ બ્રશ અથવા સુતરાઉ કપડાથી અંદરની સપાટી સાફ કરવી જોઈએ જેથી જમા થયેલી ગંદકી દૂર થાય. યાદ રાખો કે માટલું સાફ કરવા માટે ક્યારેય સાબુ કે ડિટર્જન્ટનો ઉપયોગ ન કરવો, કારણ કે માટી કેમિકલને શોષી લે છે.

સ્વાસ્થ્ય માટે નવું માટલું ક્યારે ખરીદવું?

સામાન્ય રીતે, એક માટલું એક આખી ઉનાળાની સીઝન માટે આરામથી વાપરી શકાય છે. ઘણા લોકો જૂના માટલાને ધોઈને ફરીથી વાપરે છે, પરંતુ સ્વાસ્થ્ય નિષ્ણાતોના મતે દર વર્ષે ઉનાળાની શરૂઆતમાં નવું માટલું લેવું એ શ્રેષ્ઠ વિકલ્પ છે. નવું માટલું માત્ર પાણીને વધુ ઠંડુ નથી રાખતું, પણ તે બેક્ટેરિયા મુક્ત હોવાથી આરોગ્ય માટે પણ સુરક્ષિત રહે છે.