મધ્ય પૂર્વમાં ઈરાન અને અમેરિકા વચ્ચે વધતા તણાવ વચ્ચે હવે ઈઝરાયેલ પણ વધુ આક્રમક વલણમાં જોવા મળી રહ્યું છે. ઈઝરાયેલના વડાપ્રધાન બેન્જામિન નેતન્યાહૂએ ઈરાનને સીધી ચેતવણી આપતા સ્પષ્ટ શબ્દોમાં કહ્યું છે કે જો ઈઝરાયેલ પર હુમલો કરવામાં આવશે તો અગાઉ કરતાં વધુ કડક અને શક્તિશાળી જવાબ આપવામાં આવશે. બીજી તરફ હોર્મુઝ જળમાર્ગમાં વધતી અશાંતિ, અમેરિકી સૈન્ય ઠેકાણાઓને નિશાન બનાવવાના પ્રયાસો અને લેબનોન સાથે ચાલી રહેલી ચર્ચાઓને કારણે સમગ્ર મધ્ય પૂર્વમાં સુરક્ષા સ્થિતિ વધુ સંવેદનશીલ બની ગઈ છે.
ઈરાન-અમેરિકા તણાવ વચ્ચે ઈઝરાયેલનું કડક વલણ
ઈરાન અને અમેરિકા વચ્ચે છેલ્લા કેટલાક દિવસોથી વધી રહેલા સૈન્ય તણાવની અસર હવે સમગ્ર મધ્ય પૂર્વમાં જોવા મળી રહી છે. આવી સ્થિતિમાં ઈઝરાયેલના વડાપ્રધાન બેન્જામિન નેતન્યાહૂએ ઈરાનના નેતાઓને સંબોધિત કરતા વીડિયો સંદેશમાં ચેતવણી આપી છે કે ઈઝરાયેલ પર કોઈપણ પ્રકારનો હુમલો સહન કરવામાં આવશે નહીં. તેમણે કહ્યું કે હવે એ સમય વીતી ગયો છે જ્યારે ઈઝરાયેલ પર હુમલો થતો હતો અને તેનો જવાબ આપવામાં આવતો ન હતો. જો ઈરાન અથવા તેના સમર્થિત સંગઠનો ઈઝરાયેલને નિશાન બનાવશે તો તેનો જવાબ અગાઉ કરતાં વધુ સખત અને વ્યાપક હશે. નેતન્યાહૂના આ નિવેદનને મધ્ય પૂર્વમાં વધી રહેલા સૈન્ય તણાવ વચ્ચે મહત્વપૂર્ણ માનવામાં આવી રહ્યું છે, કારણ કે છેલ્લા કેટલાક અઠવાડિયાંથી બંને દેશો વચ્ચે સીધા અને પરોક્ષ રીતે હુમલાઓ તથા ધમકીઓનો સિલસિલો ચાલુ છે.
રોમમાં ઈઝરાયેલ-લેબનોન વચ્ચે ચર્ચા, સુરક્ષા મુદ્દે ભાર
ઈઝરાયેલના વિદેશમંત્રી ગિડિઓન સારએ જણાવ્યું છે કે રોમમાં લેબનોન સાથે ચાલી રહેલી ચર્ચાઓથી દક્ષિણ લેબનોનમાં સુરક્ષા વ્યવસ્થાને વધુ મજબૂત બનાવવામાં મદદ મળશે. તેમણે આશા વ્યક્ત કરી કે આ ચર્ચાઓથી પાયલટ ઝોન સહિતના સુરક્ષા સંબંધિત મુદ્દાઓ પર આગળ વધવાની તક મળશે. નોંધનીય છે કે અગાઉ થયેલા સમજૂતી કરાર છતાં ઈઝરાયેલી સેનાએ દક્ષિણ લેબનોનમાં પોતાની કાર્યવાહી સંપૂર્ણપણે બંધ કરી નથી અને સમયાંતરે હુમલાઓ ચાલુ રાખ્યા છે. આ કારણે સરહદી વિસ્તારોમાં હજુ પણ તણાવ યથાવત્ છે.
હોર્મુઝ જળમાર્ગમાં વધ્યું જોખમ, ભારતીય નાગરિકના મોતથી ભારત પણ સતર્ક
અમેરિકા દ્વારા ઈરાન પર કરવામાં આવેલી કાર્યવાહીની અસર હવે વિશ્વના સૌથી મહત્વપૂર્ણ સમુદ્રી વેપાર માર્ગોમાંના એક એવા હોર્મુઝ જળમાર્ગ પર પણ જોવા મળી રહી છે. અહેવાલો મુજબ ઈરાને ક્રૂઝ મિસાઇલ દ્વારા સંયુક્ત આરબ અમીરાતના બે ટેન્કરોને નિશાન બનાવ્યા હતા. આ હુમલામાં ભારતીય ક્રૂના એક સભ્યનું મૃત્યુ થયું હોવાનું જણાવાયું છે. આ ઘટનાને ગંભીરતાથી લઈ ભારતના વિદેશ મંત્રાલયે ઈરાનના રાજદ્વારી અધિકારીઓને તલબ કરી પોતાની ચિંતા વ્યક્ત કરી છે. હોર્મુઝ જળમાર્ગમાંથી વિશ્વના મોટા પ્રમાણમાં તેલનો વેપાર પસાર થતો હોવાથી અહીં વધતું તણાવ વૈશ્વિક ઊર્જા બજાર માટે પણ ચિંતાનો વિષય બની શકે છે.
ઈરાનનો અમેરિકા સામે આક્રમક સંદેશ
ઈરાની સરકારી સમાચાર એજન્સી અનુસાર દક્ષિણ-પશ્ચિમ ઈરાનના બુશહેર વિસ્તારમાં આવેલા પરમાણુ સુવિધાઓ નજીક અનેક વિસ્ફોટોના અવાજો સંભળાયા હતા. ઉપરાંત બંદર અબ્બાસ નજીક પણ વિસ્ફોટોની માહિતી સામે આવી છે. ઈરાની સેનાના પ્રવક્તા બ્રિગેડિયર જનરલ મોહમ્મદ અકરમિનિયાએ જણાવ્યું કે હોર્મુઝ જળમાર્ગ અમેરિકા દ્વારા સૈન્ય દબાણ અથવા યુદ્ધના આધારે ખુલ્લો રાખી શકાશે નહીં. તેમણે સ્પષ્ટ કર્યું કે ઈરાની સેનાનું આ વિસ્તારમાંથી પીછેહઠ કરવાનો કોઈ પ્રશ્ન નથી અને દેશ પોતાની સુરક્ષા તથા વ્યૂહાત્મક હિતોની રક્ષા માટે જરૂરી દરેક પગલું ભરશે.
મધ્ય પૂર્વમાં વધતી અસ્થિરતા વિશ્વ માટે કેમ મહત્વપૂર્ણ?
ઈરાન, અમેરિકા અને ઈઝરાયેલ વચ્ચે વધી રહેલા તણાવની અસર માત્ર આ ત્રણ દેશો પૂરતી મર્યાદિત નથી. હોર્મુઝ જળમાર્ગમાં કોઈપણ પ્રકારની અસ્થિરતા વૈશ્વિક તેલ પુરવઠા, શિપિંગ ઉદ્યોગ અને આંતરરાષ્ટ્રીય વેપારને સીધી અસર કરી શકે છે. ઉપરાંત લેબનોન, ગલ્ફ દેશો અને અન્ય મધ્ય પૂર્વના દેશોમાં એર ડિફેન્સ સિસ્ટમ સક્રિય થવી એ દર્શાવે છે કે સમગ્ર વિસ્તાર સંભવિત મોટા સંઘર્ષ માટે સતર્ક સ્થિતિમાં છે. જો આ તણાવ વધુ વધશે તો તેની અસર વૈશ્વિક અર્થતંત્ર, ઊર્જાના ભાવ અને આંતરરાષ્ટ્રીય સુરક્ષા પર પણ જોવા મળી શકે છે.
