મધ્યપૂર્વમાં વધી રહેલા યુદ્ધ વચ્ચે ઈરાનએ સ્પષ્ટ સંદેશ આપ્યો છે, યુદ્ધ હજી બંધ થવાનું નથી. ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પના સીઝફાયર પ્રસ્તાવને નકારી કાઢતાં ઈરાને પોતાની કડક શરતો મૂકી છે, જેના કારણે પરિસ્થિતિ વધુ તણાવપૂર્ણ બની રહી છે.
સીઝફાયર પ્રસ્તાવ પર ઈરાનનો ઇનકાર
ઈરાને અમેરિકા અને ઇઝરાયલ સાથે ચાલી રહેલા સંઘર્ષમાં તાત્કાલિક યુદ્ધ વિરામ (ceasefire) સ્વીકારવાનો ઇનકાર કર્યો છે. IRNAના અહેવાલ મુજબ, ઈરાને મધ્યસ્થો દ્વારા મોકલાયેલા પ્રસ્તાવનો સત્તાવાર જવાબ આપ્યો છે. ઈરાનના વિદેશ મંત્રાલયના પ્રવક્તા ઇસ્માઇલ બગાઈએ જણાવ્યું કે અમેરિકા તરફથી આપવામાં આવેલી શરતો “અસામાન્ય અને અતાર્કિક” છે અને તે સ્વીકાર્ય નથી.
“યુદ્ધ બંધ નહીં, કાયમી ઉકેલ જોઈએ”
ઈરાને સ્પષ્ટ કર્યું છે કે માત્ર 30 દિવસના યુદ્ધ વિરામથી સમસ્યા ઉકેલાશે નહીં. તેના બદલે તે કાયમી ઉકેલ અને લાંબા ગાળાની શાંતિ માટે માંગ કરી રહ્યો છે. ઈરાનનો દાવો છે કે તે પોતાની રાષ્ટ્રીય સુરક્ષા અને સ્વાભિમાન સાથે કોઈ સમજૂતી નહીં કરે. બગાઈએ કહ્યું કે તેમની માંગો કોઈ નરમાઈ નહીં પરંતુ તેમની મજબૂત સ્થિતિનું પ્રતિબિંબ છે.
ઈરાનની 10 મુખ્ય શરતો શું છે?
ઈરાને અમેરિકા સામે યુદ્ધ વિરામ માટે 10 મહત્વપૂર્ણ શરતો મૂકી છે, જેમાં મુખ્ય મુદ્દાઓ આ પ્રમાણે છે:
સમગ્ર પ્રદેશમાં ચાલતા સંઘર્ષોનો અંત
હોર્મુઝ જલડમરૂમધ્યમાં સુરક્ષિત પસાર માટે પ્રોટોકોલ
ઈરાન પર લાગેલા આર્થિક પ્રતિબંધો દૂર કરવું
યુદ્ધ પછી પુનર્નિર્માણ માટે સહાય
ભવિષ્યમાં ફરી હુમલો નહીં થાય તેની ગેરંટી
યુદ્ધના નુકસાન માટે વળતર
આંતરરાષ્ટ્રીય માન્યતા સાથે સુરક્ષા વ્યવસ્થા
તમામ મોરચાઓ પર સંઘર્ષ સમાપ્ત
પ્રોક્સી યુદ્ધો બંધ કરવા
પ્રદેશમાં સ્થિરતા માટે મિકેનિઝમ
આ શરતો દર્શાવે છે કે ઈરાન માત્ર તાત્કાલિક શાંતિ નહીં પરંતુ સંપૂર્ણ રાજકીય અને સૈન્ય ઉકેલ ઈચ્છે છે.
અમેરિકાનો 15 મુદ્દાનો પ્રસ્તાવ કેમ નકારાયા?
અમેરિકાએ ઈરાન સામે 15 મુદ્દાનો પ્રસ્તાવ મૂક્યો હતો, જેમાં કેટલીક કડક શરતો સામેલ હતી:
30 દિવસનો સીઝફાયર
ઈરાનની ન્યુક્લિયર સુવિધાઓનો નાશ
ક્યારેય ન્યુક્લિયર હથિયાર ન બનાવવાની પ્રતિબદ્ધતા
યુરીનિયમનો જથ્થો IAEAને સોંપવો
ન્યુક્લિયર પ્રોગ્રામ પર સંપૂર્ણ નિયંત્રણ
મિસાઇલ પ્રોગ્રામ પર મર્યાદા
પ્રોક્સી જૂથોને સહાય બંધ કરવી
ઈરાને આ શરતોને “અતાર્કિક” ગણાવીને નકારી દીધી. તેના અનુસાર, આ શરતો તેના સાવરિન અધિકારોમાં દખલ કરે છે.
રાજકીય અને વ્યૂહાત્મક સંદેશ શું છે?
ઈરાનનો આ નિર્ણય માત્ર સીઝફાયરનો ઇનકાર નથી, પરંતુ તે એક મજબૂત રાજકીય સંદેશ છે. તે દર્શાવે છે કે ઈરાન આંતરરાષ્ટ્રીય દબાણ સામે ઝૂકવા તૈયાર નથી. બીજી તરફ, અમેરિકા માટે આ એક પડકારરૂપ પરિસ્થિતિ છે, કારણ કે હવે તેને સૈન્ય અને કૂટનીતિ વચ્ચે સંતુલન જાળવવું પડશે.
વૈશ્વિક અસર: ઊર્જા અને સુરક્ષા પર અસર
હોર્મુઝ જલડમરૂમધ્ય વિશ્વના સૌથી મહત્વપૂર્ણ તેલ માર્ગોમાંથી એક છે. અહીં કોઈપણ તણાવ વૈશ્વિક તેલ પુરવઠા પર સીધી અસર કરે છે. આ સંઘર્ષ વધશે તો આંતરરાષ્ટ્રીય બજારોમાં અસ્થિરતા, તેલના ભાવમાં વધારો અને વૈશ્વિક અર્થતંત્ર પર દબાણ વધવાની શક્યતા છે.
