તેહરાન: મધ્ય પૂર્વમાં અમેરિકા અને ઈરાન વચ્ચે ચાલી રહેલા તણાવ અને સંઘર્ષ વચ્ચે હવે ઈરાનની આંતરિક રાજનીતિમાં પણ ભારે ઉથલપાથલ જોવા મળી રહી છે. અમેરિકા સાથેના યુદ્ધવિરામ અને સંભવિત સમજૂતીને લઈને ઈરાનની અંદર રાજકીય મતભેદો ખુલ્લેઆમ સામે આવ્યા છે. કટ્ટરપંથી જૂથોએ દેશના વિદેશ મંત્રી અબ્બાસ અરાઘચી અને રાષ્ટ્રપતિ મસૂદ પેઝેશ્કિયાન પર ગંભીર આરોપો લગાવતાં રાજકીય સંકટ વધુ ઘેરાયું હોવાનું ચર્ચાઈ રહ્યું છે.
તાજેતરના દિવસોમાં ઈરાનમાં રાજકીય વર્તુળોમાં સત્તા પરિવર્તનની અટકળોએ જોર પકડ્યું છે. જોકે, અત્યાર સુધી સત્તાવાર રીતે કોઈ તખ્તાપલટ અથવા સરકાર બદલાવ અંગે પુષ્ટિ કરવામાં આવી નથી. તેમ છતાં સરકાર અને કટ્ટરપંથી જૂથો વચ્ચે વધતી જાહેર ટકરારને કારણે દેશમાં રાજકીય અસ્થિરતાની ચર્ચા તેજ બની છે.
અમેરિકા સાથેના સંબંધો મુદ્દે વિવાદ
મધ્ય પૂર્વમાં છેલ્લા કેટલાક મહિનાથી ચાલી રહેલા સંઘર્ષ બાદ અમેરિકા અને ઈરાન વચ્ચે કેટલીક બાબતો પર સંવાદ અને યુદ્ધવિરામના પ્રયાસો થયા હોવાનું માનવામાં આવે છે. આ મુદ્દે ઈરાનના કટ્ટરપંથી નેતાઓએ સરકારના કેટલાક ટોચના નેતાઓ પર ઇસ્લામિક ક્રાંતિના મૂળ સિદ્ધાંતો સાથે સમાધાન કરવાનો આરોપ મૂક્યો છે. કટ્ટરપંથી નેતાઓનું માનવું છે કે સરકારનું વર્તમાન નેતૃત્વ અમેરિકાને લઈને વધુ નરમ વલણ અપનાવી રહ્યું છે, જ્યારે તેઓ વધુ કડક નીતિ અને આક્રમક અભિગમની માંગ કરી રહ્યા છે. આ મતભેદ હવે રાજકીય ટકરાવમાં પરિવર્તિત થતો જોવા મળી રહ્યો છે.
વિદેશ મંત્રી અને રાષ્ટ્રપતિ વિવાદના કેન્દ્રમાં
અહેવાલો અનુસાર વિદેશ મંત્રી અબ્બાસ અરાઘચી અને રાષ્ટ્રપતિ મસૂદ પેઝેશ્કિયાન સામે "સોફ્ટ કૂ" (Soft Coup) એટલે કે નરમ તખ્તાપલટ જેવી ગંભીર રાજકીય ભાષાનો ઉપયોગ કરવામાં આવ્યો છે. કેટલાક કટ્ટરપંથી નેતાઓએ આરોપ લગાવ્યો છે કે સરકારનું નેતૃત્વ દેશની પરંપરાગત નીતિઓથી દૂર જઈ રહ્યું છે. આ આરોપોને કારણે સરકારની અંદર પણ મતભેદો વધ્યા હોવાનું માનવામાં આવે છે. જોકે, સરકાર તરફથી આવા આરોપોને લઈને કોઈ સત્તાવાર સ્વીકાર કરવામાં આવ્યો નથી.
આ પણ વાંચો: મજબૂત એર ડિફેન્સ છતાં ઈરાનની મિસાઈલ કેમ નથી રોકી શકતું અમેરિકા? : સામે આવ્યો ચોંકાવનારો દાવો
અંતિમ સંસ્કાર દરમિયાન પણ વિરોધના દૃશ્યો
તાજેતરમાં પૂર્વ સર્વોચ્ચ નેતાના અંતિમ સંસ્કાર દરમિયાન પણ સરકાર વિરોધી સૂત્રોચ્ચાર થયાના અહેવાલો સામે આવ્યા હતા. કેટલાક મીડિયા અહેવાલોમાં દાવો કરવામાં આવ્યો છે કે વિદેશ મંત્રી અબ્બાસ અરાઘચી સામે વિરોધ પ્રદર્શન કરવામાં આવ્યું હતું અને રાષ્ટ્રપતિ વિરુદ્ધ પણ નારાજગી વ્યક્ત કરવામાં આવી હતી. આ ઘટનાઓએ સ્પષ્ટ કર્યું છે કે ઈરાનની અંદર રાજકીય મતભેદ હવે માત્ર બંધ દરવાજા પાછળ મર્યાદિત રહ્યા નથી, પરંતુ જાહેરમાં પણ દેખાવા લાગ્યા છે.
કટ્ટરપંથી જૂથોના ગંભીર આરોપો
ઈરાનના કટ્ટરપંથી રાજકીય જૂથો સરકાર પર અમેરિકા પ્રત્યે વધુ નરમ વલણ અપનાવવાનો આરોપ મૂકી રહ્યા છે. કેટલાક સાંસદો અને ધાર્મિક નેતાઓએ સોશિયલ મીડિયા તથા જાહેર મંચો પરથી સરકારની ટીકા કરી છે.
તેમનો દાવો છે કે દેશની વિદેશ નીતિ અને સુરક્ષા સંબંધિત નિર્ણયો ઇસ્લામિક ક્રાંતિના સિદ્ધાંતોને અનુરૂપ નથી. બીજી તરફ સરકાર સમર્થકોનું કહેવું છે કે વર્તમાન પરિસ્થિતિમાં રાજદ્વારી પ્રયાસો દેશના હિતમાં જરૂરી છે.
શું ખરેખર સત્તા પરિવર્તન શક્ય છે?
ઈરાનમાં રાજકીય તણાવ વધ્યો હોવા છતાં હાલ દેશમાં સત્તા પરિવર્તન થવાની કોઈ સત્તાવાર જાહેરાત અથવા વિશ્વસનીય પુષ્ટિ સામે આવી નથી. નિષ્ણાતોનું માનવું છે કે કટ્ટરપંથી અને સુધારાવાદી જૂથો વચ્ચેનો આ સંઘર્ષ લાંબા સમયથી ચાલતો આવ્યો છે, પરંતુ હાલની આંતરરાષ્ટ્રીય પરિસ્થિતિએ તેને વધુ તીવ્ર બનાવી દીધો છે. રાજકીય વિશ્લેષકોનું કહેવું છે કે આગામી દિવસોમાં દેશના સર્વોચ્ચ નેતૃત્વ અને અન્ય સંસ્થાઓ દ્વારા લેવાતા નિર્ણયો પર ઈરાનની આંતરિક રાજનીતિનો માર્ગ નિર્ભર રહેશે.
આ પણ વાંચો: અમેરિકાની બેઠકમાં ભારતનો વિરોધ : માર્કો રૂબિયોના નિવેદન પર તરત જ નોંધાવી આપત્તિ
આંતરરાષ્ટ્રીય સ્તરે પણ વધી રહી છે નજર
ઈરાનમાં ઉભી થયેલી આ સ્થિતિ પર વિશ્વના અનેક દેશોની નજર છે. મધ્ય પૂર્વ પહેલેથી જ યુદ્ધ, સુરક્ષા અને રાજકીય અસ્થિરતાના પડકારોનો સામનો કરી રહ્યો છે. આવી સ્થિતિમાં ઈરાનની આંતરિક રાજકીય ઉથલપાથલ સમગ્ર ક્ષેત્રની સુરક્ષા અને કૂટનીતિક સમીકરણો પર અસર કરી શકે છે. વિશ્વના રાજદ્વારી વર્તુળો પણ ઈરાનની પરિસ્થિતિ પર નજીકથી નજર રાખી રહ્યા છે. જો રાજકીય સંકટ વધુ ઊંડું બનશે તો તેની અસર માત્ર ઈરાન પૂરતી મર્યાદિત નહીં રહે, પરંતુ સમગ્ર મધ્ય પૂર્વના ભૂરાજકીય સંતુલન પર પણ પડી શકે છે.
આગામી દિવસો રહેશે નિર્ણાયક
હાલની સ્થિતિમાં ઈરાનમાં સરકાર અને કટ્ટરપંથી જૂથો વચ્ચેનો વિવાદ વધુ ગંભીર બનતો જોવા મળી રહ્યો છે. જોકે, સત્તા પરિવર્તન અથવા તખ્તાપલટ અંગેના દાવાઓની હજુ સુધી સ્વતંત્ર રીતે પુષ્ટિ થઈ નથી. આગામી દિવસોમાં સરકાર, ધાર્મિક નેતૃત્વ અને રાજકીય જૂથો દ્વારા લેવાતા નિર્ણયો ઈરાનની રાજકીય દિશા નક્કી કરવામાં મહત્વપૂર્ણ સાબિત થશે.
વિશ્વભરના વિશ્લેષકોનું માનવું છે કે ઈરાન માટે આવનારો સમય રાજકીય રીતે અત્યંત સંવેદનશીલ રહેશે અને દરેક ઘટનાક્રમ પર આંતરરાષ્ટ્રીય સમુદાયની નજર રહેશે.
