યુદ્ધવિરામ તૂટ્યો? : ઈરાને ઈઝરાયલ પર છોડી અનેક મિસાઈલો, તેહરાનનું હવાઈ ક્ષેત્ર બંધ, તણાવ ફરી ચરમસીમાએ!

Iran Israel War: પશ્ચિમ એશિયામાં શાંતિના પ્રયાસોને મોટો ઝટકો લાગ્યો છે. ઈઝરાયલે દાવો કર્યો છે કે ઈરાને તેના પર મિસાઈલ હુમલો કર્યો છે, જ્યારે તેહરાને દેશના મુખ્ય એરપોર્ટ આસપાસનું હવાઈ ક્ષેત્ર બંધ કરી દીધું છે. બેરૂત પર ઈઝરાયલી હુમલા બાદ ઉભી થયેલી આ નવી સ્થિતિએ સમગ્ર વિસ્તારમાં ફરી એકવાર વ્યાપક સંઘર્ષની આશંકા વધારી દીધી છે.

ઈરાનના મિસાઈલ હુમલાના દાવાથી તણાવમાં વધારો

ઈઝરાયલી સૈન્યના જણાવ્યા અનુસાર, ઈરાન તરફથી છોડવામાં આવેલી મિસાઈલોને તેની હવાઈ સંરક્ષણ પ્રણાલીએ સફળતાપૂર્વક અટકાવી દીધી હતી. ઈઝરાયલનો દાવો છે કે એપ્રિલમાં અમલમાં આવેલા યુદ્ધવિરામ પછી આ ઈરાન તરફથી થયેલો પ્રથમ સીધો હુમલો છે.

જો આ દાવાની સત્તાવાર પુષ્ટિ થાય, તો તે માત્ર યુદ્ધવિરામના ભંગ તરીકે જ નહીં પરંતુ સમગ્ર પ્રદેશમાં ચાલી રહેલા રાજદ્વારી પ્રયાસો માટે પણ ગંભીર પડકાર સાબિત થઈ શકે છે. છેલ્લા કેટલાક અઠવાડિયાંથી અમેરિકા અને અન્ય આંતરરાષ્ટ્રીય પક્ષો દ્વારા તણાવ ઘટાડવા માટે પ્રયાસો ચાલી રહ્યા હતા.

બેરૂત પર હુમલા બાદ ઈરાનની ચેતવણી

તાજેતરની ઘટના પાછળનું મુખ્ય કારણ લેબનોનની સ્થિતિ માનવામાં આવી રહી છે. ઈઝરાયલે દાવો કર્યો હતો કે તેના હુમલાઓ ઈરાન સમર્થિત હિઝબુલ્લાહ દ્વારા ઉત્તરી ઈઝરાયલ પર કરવામાં આવેલા ગોળીબારના જવાબમાં કરવામાં આવ્યા હતા.

રવિવારે બેરૂતના દક્ષિણ ઉપનગરો પર થયેલા ઈઝરાયલી હવાઈ હુમલામાં રહેણાંક મકાનને નિશાન બનાવવામાં આવ્યું હતું. લેબનીઝ આરોગ્ય મંત્રાલયના જણાવ્યા અનુસાર આ હુમલામાં બે લોકોના મોત થયા હતા અને લગભગ 20 લોકો ઘાયલ થયા હતા.

આ હુમલા બાદ ઈરાને કડક ચેતવણી આપી હતી કે જો લેબનોન પરના હુમલા બંધ નહીં થાય તો વધુ કડક અને વિનાશક કાર્યવાહી કરવામાં આવશે. હવે ઈઝરાયલના મિસાઈલ હુમલાના દાવા બાદ તે ચેતવણીને ગંભીરતાથી જોવામાં આવી રહી છે.

તેહરાને હવાઈ ક્ષેત્ર કેમ બંધ કર્યું?

ઈઝરાયલી હુમલાઓ અને વધતા સુરક્ષા જોખમોને ધ્યાનમાં રાખીને ઈરાને તેહરાનના ઇમામ ખોમેની આંતરરાષ્ટ્રીય એરપોર્ટની આસપાસનો હવાઈ વિસ્તાર બંધ કરી દીધો છે. સામાન્ય રીતે કોઈ દેશ આ પ્રકારનું પગલું ત્યારે લે છે જ્યારે હવાઈ હુમલાની આશંકા હોય અથવા લશ્કરી કામગીરી માટે હવાઈ માર્ગોને સુરક્ષિત રાખવાની જરૂર પડે.

હવાઈ ક્ષેત્ર બંધ કરવાના નિર્ણયથી આંતરરાષ્ટ્રીય ઉડાનો પર પણ અસર પડી શકે છે. સાથે જ તે સંકેત આપે છે કે ઈરાન સંભવિત વધુ લશ્કરી કાર્યવાહીની શક્યતાઓને ધ્યાનમાં રાખીને તૈયારી કરી રહ્યું છે.

અમેરિકા પર કેમ છે બધાની નજર?

પશ્ચિમ એશિયાની દરેક મોટી અથડામણમાં અમેરિકાની ભૂમિકા મહત્વપૂર્ણ રહી છે. અહેવાલો મુજબ, અમેરિકાના પૂર્વ રાષ્ટ્રપતિ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પ અને ઈઝરાયલી વડાપ્રધાન બેન્જામિન નેતન્યાહૂ વચ્ચે ફોન પર વાતચીત થઈ હતી.

અમેરિકાએ અગાઉ ઈઝરાયલને લેબનોનમાં વધુ હુમલાઓથી દૂર રહેવાની સલાહ આપી હતી એવી માહિતી સામે આવી છે. તેમ છતાં હુમલાઓ ચાલુ રહેતા હવે વોશિંગ્ટન કેવી પ્રતિક્રિયા આપે છે તે મહત્વનું બન્યું છે.

અમેરિકાની પ્રતિક્રિયા માત્ર ઈઝરાયલ અને ઈરાન વચ્ચેના સંબંધોને જ નહીં પરંતુ સમગ્ર પ્રદેશની સુરક્ષા સ્થિતિને પણ અસર કરી શકે છે.

IRGCનું નિવેદન શું સૂચવે છે?

ઈરાનની ઈસ્લામિક રિવોલ્યુશનરી ગાર્ડ કોર્પ્સ (IRGC) એ જણાવ્યું છે કે તેણે યુદ્ધવિરામને સમર્થન આપ્યું હતું, પરંતુ તેની શરત એ હતી કે તે તમામ મોરચાઓ પર સમાન રીતે લાગુ કરવામાં આવે.

IRGCના નિવેદન મુજબ લેબનોનમાં ઈઝરાયલી લશ્કરી કાર્યવાહી ચાલુ રહેવી યુદ્ધવિરામની ભાવનાના વિરોધમાં છે. આ નિવેદન દર્શાવે છે કે ઈરાન લેબનોન અને હિઝબુલ્લાહ સામેની કાર્યવાહી ને પોતાના વ્યૂહાત્મક હિતો સાથે સીધી રીતે જોડે છે.

ઈઝરાયલની કડક પ્રતિક્રિયા

ઈઝરાયલના જમણેરી રાષ્ટ્રીય સુરક્ષા પ્રધાન Itamar Ben-Gvir એ ઈરાનના હુમલાના દાવા બાદ તીવ્ર પ્રતિક્રિયા આપી હતી. તેમણે કહ્યું હતું કે "તેહરાન બળી જશે."

આ પ્રકારના નિવેદનો દર્શાવે છે કે બંને પક્ષો વચ્ચેની ભાષા વધુ આક્રમક બની રહી છે. રાજદ્વારી માર્ગે ઉકેલ શોધવાના પ્રયાસો વચ્ચે આવા નિવેદનો પરિસ્થિતિને વધુ જટિલ બનાવી શકે છે.

આ પણ વાંચો: ફિલિપાઇન્સમાં 7.8નો વિનાશક ભૂકંપ! : ઇમારતો ધરાશાયી, અનેક દેશોમાં સુનામી એલર્ટ

વૈશ્વિક તેલ બજાર, આંતરરાષ્ટ્રીય હવાઈ પરિવહન અને પ્રાદેશિક અર્થતંત્ર પર અસર

પશ્ચિમ એશિયામાં ચાલી રહેલો સંઘર્ષ હવે માત્ર ઈઝરાયલ અને તેના વિરોધી જૂથો વચ્ચેનો મુદ્દો રહ્યો નથી. તેમાં ઈરાન, લેબનોન, હિઝબુલ્લાહ અને વૈશ્વિક શક્તિઓના હિતો પણ જોડાયેલા છે.

જો યુદ્ધવિરામ ખરેખર તૂટી ગયું હોય, તો તેની અસર માત્ર સુરક્ષા પર નહીં પરંતુ વૈશ્વિક તેલ બજાર, આંતરરાષ્ટ્રીય હવાઈ પરિવહન અને પ્રાદેશિક અર્થતંત્ર પર પણ પડી શકે છે. તેથી વિશ્વભરના રાજદ્વારી વર્તુળો આ ઘટનાક્રમ પર નજીકથી નજર રાખી રહ્યા છે.