ભારતમાં Cyber Fraudના કેસ ઝડપથી વધી રહ્યા છે અને હવે સ્કેમર્સ લોકો સાથે છેતરપિંડી કરવા માટે નવી ટેક્નિકનો ઉપયોગ કરી રહ્યા છે. કેન્દ્ર સરકારના Department of Telecommunications (DoT)એ હવે સ્માર્ટફોન યુઝર્સ માટે એક મહત્વપૂર્ણ ચેતવણી જાહેર કરી છે. સરકારનું કહેવું છે કે જો કોઈ કોલ પોતાને “International Call” કહેતી હોય પરંતુ નંબર +91થી શરૂ થતો હોય તો તરત સાવધાન થઈ જવું જોઈએ. કારણ કે +91 ભારતનો Country Code છે અને આવી કોલ Fraud અથવા Scamનો ભાગ હોઈ શકે છે.
+91 નંબરથી ‘International Call’ કેમ છે શંકાસ્પદ?
સામાન્ય રીતે કોઈ પણ International Call તે દેશના Country Code સાથે આવે છે જ્યાંથી કોલ કરવામાં આવી રહી હોય. ઉદાહરણ તરીકે અમેરિકા માટે +1, યુકે માટે +44 અને UAE માટે +971 જેવા કોડ હોય છે.
પરંતુ હવે સ્કેમર્સ +91 નંબરનો ઉપયોગ કરીને લોકોને કહે છે કે તેઓ વિદેશથી વાત કરી રહ્યા છે. Department of Telecommunications મુજબ આ એક મોટું Red Flag છે અને Caller ID Spoofing નામની ટેક્નિક દ્વારા કરવામાં આવતો Cyber Fraud હોઈ શકે છે.
સરકારએ સ્પષ્ટ કહ્યું છે કે જો કોઈ કોલ પોતાને International Call તરીકે રજૂ કરે પરંતુ નંબર +91થી શરૂ થાય તો તેને શંકાસ્પદ માનવી જોઈએ.
શું છે Caller ID Spoofing?
Cyber Criminals હવે Caller ID Spoofing ટેક્નોલોજીનો મોટા પ્રમાણમાં ઉપયોગ કરી રહ્યા છે. આ ટેક્નિકમાં સ્કેમર્સ પોતાના વાસ્તવિક નંબરને છુપાવીને વિશ્વાસપાત્ર અથવા જાણીતા નંબર જેવો દેખાડે છે.
ઘણા કિસ્સામાં લોકોના મોબાઇલ સ્ક્રીન પર ભારતીય નંબર દેખાય છે પરંતુ વાસ્તવમાં કોલ કોઈ Fraud Networkમાંથી કરવામાં આવી રહી હોય છે.
આ રીતે લોકો સરળતાથી વિશ્વાસમાં આવી જાય છે અને સ્કેમર્સને તેમની વ્યક્તિગત માહિતી આપીને મોટું નુકસાન ભોગવે છે.
લોકો સાથે કેવી રીતે થાય છે છેતરપિંડી?
DoT અનુસાર સ્કેમર્સ ઘણીવાર પોતાને:
Telecom Officer
Bank Employee
Police Officer
Courier અથવા Delivery Agent તરીકે ઓળખાવે છે.
ઘણા લોકો પર દબાણ બનાવવામાં આવે છે કે તેમનું SIM Card બંધ થઈ જશે, Bank Account બ્લોક થઈ જશે અથવા તેમના નામે કોઈ ગેરકાયદેસર પાર્સલ પકડાયું છે.
ડર અને ગભરાટમાં લોકો OTP, Bank Detail, ATM PIN અથવા Password જેવી મહત્વપૂર્ણ માહિતી શેર કરી દે છે.
કેટલાક કિસ્સાઓમાં Fake Customer Support Link અથવા Malware Link પણ મોકલવામાં આવે છે જેના કારણે મોબાઇલ અને Banking Apps બંને જોખમમાં આવી શકે છે.
Bank Account કેવી રીતે ખાલી થઈ શકે?
Cyber Experts મુજબ Scam Callsનો મુખ્ય હેતુ Financial Fraud કરવો હોય છે. એકવાર Fraudstersને OTP અથવા Banking Credential મળી જાય પછી તેઓ:
Online Transaction કરી શકે છે
UPI Access મેળવી શકે છે
Banking Apps Hack કરી શકે છે
Credit Cardનો Misuse કરી શકે છે
ઘણા કિસ્સાઓમાં લોકો મિનિટોમાં જ લાખો રૂપિયા ગુમાવી ચૂક્યા છે.
ખાસ કરીને Senior Citizens અને ઓછા ટેક્નિકલ જ્ઞાન ધરાવતા લોકો આવા Scamના વધુ શિકાર બની રહ્યા છે.
સરકારે શું સલાહ આપી?
Department of Telecommunicationsએ લોકોને સ્પષ્ટ સૂચના આપી છે કે કોઈપણ અજાણી કોલ પર:
OTP શેર ન કરો
Bank Detail ન આપો
Password અથવા PIN ન જણાવો
અજાણી Link પર ક્લિક ન કરો
જો કોલ શંકાસ્પદ લાગે તો તરત Disconnect કરવી જોઈએ.
સરકારે લોકોને આવા Fraud Number અને Scam Callની ફરિયાદ કરવા માટે Sanchar Saathi Platformનો ઉપયોગ કરવાની સલાહ આપી છે. આ Government Platform Cyber Safety અને Telecom Fraud સામે મદદ માટે બનાવવામાં આવ્યું છે.
સોશિયલ મીડિયા પર પણ સરકારએ કર્યો Alert
DoTએ સોશિયલ મીડિયા પ્લેટફોર્મ X પર પોસ્ટ કરીને લોકોને જાગૃત કરવાનો પ્રયાસ કર્યો છે. વિભાગએ જણાવ્યું કે +91 નંબરથી આવતી “International Call” સૌથી મોટું Warning Sign હોઈ શકે છે.
સરકાર છેલ્લા કેટલાક મહિનાથી Scam Alert, Digital Safety અને Cyber Awareness અભિયાન ચલાવી રહી છે કારણ કે ભારતમાં Online Fraudના કેસ ઝડપથી વધી રહ્યા છે.
કેવી રીતે સુરક્ષિત રહેશો?
Cyber Security નિષ્ણાતો અનુસાર કેટલીક સામાન્ય સાવચેતીઓથી મોટાભાગના Scamથી બચી શકાય છે. હંમેશા અજાણી કોલ પર વિશ્વાસ ન કરો. જો કોઈ વ્યક્તિ બેંક અથવા સરકારી વિભાગમાંથી હોવાનો દાવો કરે તો સત્તાવાર વેબસાઇટ અથવા Customer Care નંબર દ્વારા પુષ્ટિ કરવી જોઈએ. તે ઉપરાંત ફોનમાં Spam Protection Feature ચાલુ રાખવું અને Banking Apps માટે Two-Factor Authentication ઉપયોગ કરવો પણ સુરક્ષા માટે મહત્વપૂર્ણ બની શકે છે.
