વર્ષ 2023માં મંત્રી અશ્વિની વૈષ્ણવે રાજ્યસભામાં ભારતમાં પણ હાઇડ્રોજન ટ્રેન ચલાવવાની જાહેરાત કરી હતી. આ વાતને માત્ર બે વર્ષ થયા છે અને રેલ્વેએ સ્વદેશી સંસાધનોમાંથી તેની પ્રથમ હાઇડ્રોજન ટ્રેન તૈયાર કરી છે. તેનું નામ નમો ગ્રીન રેલ રાખવામાં આવ્યું છે. તેને રવિવારે રાત્રે રેલ્વેના ચેન્નાઈ સ્થિત ઇન્ટિગ્રલ કોચ ફેક્ટરી અથવા ICF થી ફેક્ટરીની બાજુમાં સ્થિત અન્નાનગર યાર્ડમાં મોકલવામાં આવી છે. હવે તેનું ઓસિલેશન ટ્રાયલ રેલ્વેની સંશોધન શાખા રિસર્ચ ડેવલપમેન્ટ એન્ડ સ્ટાન્ડર્ડ ઓર્ગેનાઇઝેશન (RDSO) ની દેખરેખ હેઠળ કરવામાં આવશે.
ટ્રેન કેવી રીતે બનાવવામાં આવે છે
આ પ્રોજેક્ટ સાથે સંકળાયેલા એક વરિષ્ઠ અધિકારીએ જણાવ્યું હતું કે આ ટ્રેનમાં કુલ 10 કોચ છે, જેમાં બે એન્જિન છે. એન્જિન આગળ અને પાછળ ગોઠવવામાં આવ્યા છે. આ ટ્રેનને 'નમો ગ્રીન રેલ' નામ આપવામાં આવ્યું છે. ICFએ આ ટ્રેનને 110 કિમી પ્રતિ કલાકની ઝડપે દોડવા માટે ડિઝાઇન કરી છે. હવે ફિલ્ડ ટ્રાયલમાં જ ખબર પડશે કે ટ્રેન કોઈપણ ગતિએ દોડી શકે છે કે નહીં. આ ટ્રેનના એન્જિન પર 'નમો ગ્રીન રેલ' લખેલું છે. જેનો અર્થ એ છે કે હાઇડ્રોજન ટ્રેન આ નામથી જાણીતી થશે.
ડીઝલ એન્જિનને હાઇડ્રોજન એન્જિનમાં રૂપાંતરિત
હાઇડ્રોજન ટ્રેનના આ પ્રોજેક્ટ માટે, રેલ્વેએ તેના 1600 હોર્સપાવરના બે ડીઝલ એન્જિનને 1200 હોર્સપાવરના હાઇડ્રોજન એન્જિનમાં રૂપાંતરિત કર્યા છે. આ કામ ICF ચેન્નાઈમાં જ કરવામાં આવ્યું છે. આ એન્જિનોમાં હાઇડ્રોજન ઇંધણ ભરવા માટે હરિયાણાના જીંદમાં ફ્યુઅલિંગ ઇન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર તૈયાર કરવામાં આવ્યું છે. ત્યાં લગભગ 3,000 કિલો હાઇડ્રોજન સ્ટોરેજ કરવાની પણ જોગવાઈ છે. આ ટ્રેનમાં એક સમયે લગભગ 1200 મુસાફરો મુસાફરી કરી શકશે.
હવે ઓસિલેશન ટ્રાયલ થશે
સૂત્રોએ જણાવ્યું હતું કે નમો ગ્રીન રેલ ચેન્નાઈના અન્નાનગર યાર્ડથી ઉત્તરી રેલ્વેને મોકલવામાં આવશે. ત્યાં, RDSO ની મદદથી, તેનું ઓસિલેશન ટ્રાયલ હરિયાણાના જીંદ અને સોનીપત વચ્ચે કરવામાં આવશે. આ ટ્રાયલ દરમિયાન, ટ્રેનને મુસાફરો જેટલા વજનથી ચલાવવામાં આવશે. વજન ઉમેરવા માટે, પ્લાસ્ટિક બેરલમાં ધાતુનો પાવડર નાખવામાં આવ્યો છે અને 50-50 કિલો વજન બનાવવામાં આવ્યું છે. ઉલ્લેખનીય છે કે રેલ કામગીરીમાં ઉપલબ્ધ સૌથી સ્વચ્છ ઇંધણ હાઇડ્રોજન માનવામાં આવે છે. તેનું ઉત્સર્જન શૂન્ય છે.
ટ્રેન હાઇડ્રોજન સેલ પર ચાલશે
આ ટ્રેનની આગળ અને પાછળ બનેલી પાવર કારમાં 220 કિલો હાઇડ્રોજન સંગ્રહિત કરવાની ક્ષમતા હશે. આ પાવર કારમાં હાઇડ્રોજન સેલને 350 બાર પ્રેશર પર ખાસ ડિઝાઇન કરેલા સિલિન્ડરોમાં ભરવામાં આવશે. તમારે જાણવું જોઈએ કે આ ટ્રેનમાં હાઇડ્રોજન અને ઓક્સિજનની પ્રતિક્રિયા દ્વારા વીજળી ઉત્પન્ન થાય છે. તે ફક્ત પાણી (H₂O) અને ઉર્જા ઉત્પન્ન કરે છે, જે તેને પર્યાવરણ માટે ખૂબ જ સ્વચ્છ અને પ્રદૂષણમુક્ત બનાવે છે.
