ભારતીય રેલવે દ્વારા મુસાફરોની સુવિધા અને પારદર્શિતા વધારવા માટે એક ક્રાંતિકારી નિર્ણય લેવામાં આવ્યો છે. રેલવે હવે ટૂંક સમયમાં e-RCT (ઈલેક્ટ્રોનિક રેલવે ક્લેમ્સ ટ્રિબ્યુનલ) સિસ્ટમ લોન્ચ કરવા જઈ રહી છે. આ એક સંપૂર્ણ ડિજિટલ અને ઓનલાઈન પ્લેટફોર્મ હશે, જેનો મુખ્ય ઉદ્દેશ્ય રેલવે ક્લેમને લગતા કેસોનો ઝડપી અને સરળતાથી નિકાલ લાવવાનો છે. અત્યાર સુધી રેલવેમાં થયેલી કોઈ અનહોની કે સામાનના નુકસાન માટે વળતર મેળવવાની પ્રક્રિયા ખૂબ જ જટિલ અને સમય માંગી લે તેવી હતી, પરંતુ આ નવી ટેકનોલોજીથી મુસાફરોને મોટી રાહત મળશે.
રેલવે મંત્રાલયના જણાવ્યા અનુસાર, આ નવી વ્યવસ્થા અમલમાં આવવાથી લોકોને હવે વકીલો કે ટ્રિબ્યુનલની ઓફિસોના ચક્કર લગાવવાની જરૂર નહીં પડે. સમગ્ર પ્રક્રિયા ઓનલાઈન હોવાને કારણે તેમાં માનવીય હસ્તક્ષેપ ઘટશે અને ભ્રષ્ટાચારની શક્યતાઓ પણ નહિવત થઈ જશે. મુસાફરો પોતાના સ્માર્ટફોન કે કોમ્પ્યુટરની મદદથી ઘરે બેઠા જ દાવો નોંધાવી શકશે અને તેના પર થઈ રહેલી કાર્યવાહી પર નજર રાખી શકશે. આ પગલું રેલવેના 'ડિજિટલ ઈન્ડિયા' અભિયાનને વધુ મજબૂત બનાવશે અને પડતર કેસોના ભારણને ઘટાડવામાં મદદરૂપ થશે.
શું છે આ e-RCT સિસ્ટમ?
e-RCT એટલે કે ઈલેક્ટ્રોનિક રેલવે ક્લેમ્સ ટ્રિબ્યુનલ એક એવું ઓનલાઈન પોર્ટલ છે જ્યાં મુસાફરો વળતર માટે કાયદેસરની કાર્યવાહી કરી શકે છે. અગાઉ આવા કેસો માટે ભૌતિક રીતે અરજીઓ આપવી પડતી હતી અને સુનાવણી માટે વારંવાર કોર્ટમાં જવું પડતું હતું, પરંતુ હવે આ તમામ પ્રક્રિયા પેપરલેસ અને ડિજિટલ બની જશે.
આ સિસ્ટમ મુખ્યત્વે નીચેના કિસ્સાઓમાં મદદરૂપ થશે:
રેલવે અકસ્માત કે કોઈ અપ્રિય ઘટનામાં શારીરિક ઈજા અથવા મૃત્યુના વળતર માટે.
મુસાફરી દરમિયાન સામાનનું નુકસાન, મોડું મળવું કે ચોરી થવાના કિસ્સામાં.
ટિકિટના ભાડાને લગતા વિવાદો કે રિફંડની સમસ્યાઓ માટે.
અન્ય કોઈ પણ વળતર સંબંધિત કાયદાકીય બાબતો માટે.
કઈ રીતે કામ કરશે આ ઓનલાઈન પ્લેટફોર્મ?
આ પ્લેટફોર્મ પર કેસ નોંધવાની પ્રક્રિયા અત્યંત સરળ રાખવામાં આવી છે:
ઓનલાઈન અરજી: કોઈપણ વ્યક્તિ ગમે ત્યારે અને ગમે ત્યાંથી ઓનલાઈન પોર્ટલ પર જઈને અરજી કરી શકશે.
ચેકલિસ્ટની સુવિધા: અરજી કરતી વખતે એક ડિજિટલ ચેકલિસ્ટ આપવામાં આવશે, જેથી કોઈ મહત્વની માહિતી છૂટી ન જાય.
દસ્તાવેજ અપલોડ: તમામ જરૂરી પુરાવાઓ અને દસ્તાવેજો સ્કેન કરીને ઓનલાઈન જ અપલોડ કરી શકાશે.
ઓટોમેટિક એલોટમેન્ટ: સિસ્ટમ આપમેળે જ કેસને સંબંધિત અધિકારી કે જજ પાસે મોકલી આપશે, જેથી પ્રક્રિયામાં વિલંબ ન થાય.
ઈ-સુનાવણી અને વીડિયો કોન્ફરન્સિંગ
e-RCT સિસ્ટમની સૌથી મોટી વિશેષતા ઈ-હિયરિંગ (e-Hearing) છે. હવે મુસાફરોએ સુનાવણી માટે હાજર રહેવા માટે ટ્રિબ્યુનલની ઓફિસ સુધી લાંબા અંતરની મુસાફરી કરવાની જરૂર નથી. વીડિયો કોન્ફરન્સના માધ્યમથી ઓનલાઈન સુનાવણી કરવામાં આવશે. આનાથી મુસાફરોના સમય અને નાણાં બંનેની બચત થશે અને ન્યાય મળવાની પ્રક્રિયા પણ ઝડપી બનશે.
પારદર્શિતા અને ઝડપી ન્યાય
આ પોર્ટલ પર કેસ દાખલ કરવાથી લઈને અંતિમ ચુકાદા સુધીની તમામ માહિતી એક જ જગ્યાએ ઉપલબ્ધ રહેશે. મુસાફરો પોતાના કેસનું લાઈવ સ્ટેટસ જોઈ શકશે. આ વ્યવસ્થાથી રેલવે પર મુસાફરોનો વિશ્વાસ વધશે અને વળતરની પ્રક્રિયા જે અત્યાર સુધી વર્ષો સુધી ચાલતી હતી, તેનો નિકાલ હવે ગણતરીના મહિનાઓમાં જ થઈ શકશે.
