India-Venezuela : ભારત એ વિશ્વમાં સૌથી ઝડપથી વિકસતી અર્થવ્યવસ્થાઓમાંની એક છે અને આ વિકાસની ગતિને જાળવી રાખવા માટે દેશને મોટા પાયે ઊર્જા સ્ત્રોતોની જરૂર પડે છે. ભારતમાં પેટ્રોલિયમ પેદાશો, ડીઝલ અને ક્રૂડ ઓઈલનો વપરાશ દરરોજ લાખો બેરલ સુધી પહોંચી ગયો છે. પોતાની આ વિશાળ જરૂરિયાતને પહોંચી વળવા માટે ભારત મોટાભાગે વિદેશી આયાત પર નિર્ભર રહે છે. આવી સ્થિતિમાં, ઊર્જા સુરક્ષા સુનિશ્ચિત કરવા માટે ઓઈલ ઉત્પાદક દેશો સાથે મજબૂત વ્યૂહાત્મક સંબંધો બનાવવા ભારત માટે ખૂબ મહત્વના છે. આ કડીમાં એક નવો અધ્યાય ઉમેરાયો છે, જ્યારે વેનેઝુએલાના કાર્યકારી રાષ્ટ્રપતિ ડેલ્સી રોડ્રિગેઝ 5 દિવસની સત્તાવાર મુલાકાતે નવી દિલ્હી આવ્યા છે. ભારતીય વિદેશ મંત્રાલયે આ મુલાકાતને ખૂબ મહત્વની ગણાવી છે અને સ્પષ્ટ સંકેત આપ્યા છે કે આ પ્રવાસથી બંને દેશોના દ્વિપક્ષીય સંબંધોને એક નવી દિશા અને મજબૂતી મળશે.
દુનિયાનો સૌથી મોટો તેલ ભંડાર
વિદેશ મંત્રાલયના સચિવ (પૂર્વ) રુદેન્દ્ર ટંડને એક ખાસ પ્રેસ કોન્ફરન્સ યોજીને આ મુલાકાતની મહત્વની વિગતો મીડિયા સમક્ષ રજૂ કરી હતી. તેમણે સત્તાવાર રીતે જણાવ્યું કે વેનેઝુએલા પાસે પૃથ્વી પરનો સૌથી મોટો પ્રમાણિત ઓઈલ ભંડાર (Crude Oil Reserves) ઉપલબ્ધ છે, જે વૈશ્વિક ઊર્જા બજારમાં મોટું સ્થાન ધરાવે છે. બીજી બાજુ, ભારતીય બજાર આ તેલના વપરાશ માટે વિશ્વનું ત્રીજું સૌથી મોટું અને સાતત્યપૂર્ણ બજાર છે. આગામી બે થી ત્રણ દાયકા સુધી ભારતમાં ઉર્જાની માગમાં કોઈ ઘટાડો થવાનો નથી, બલ્કે તે સતત વધવાની છે. આ પરિસ્થિતિ બંને દેશોને એકબીજાના ઉત્તમ ભાગીદાર બનાવે છે, જ્યાં ભારતને સસ્તું અને પૂરતું ઓઈલ મળી રહે છે અને વેનેઝુએલાને એક સ્થિર આર્થિક ગ્રાહક મળી જાય છે. આ જ ગણિતના કારણે ચાલુ મહિનાની ઓઈલ સ્પોટ ખરીદીમાં વેનેઝુએલા અચાનક ભારત માટે ત્રીજો સૌથી મોટો ઓઈલ સપ્લાયર દેશ બનીને ઉભરી આવ્યો છે, જે એક મોટી રાજદ્વારી સફળતા છે.
અમેરિકા માટે નવી ચિંતા?: કિમ જોંગ ઉને પરમાણુ ભંડાર અનેકગણો વધારવાનો આપ્યો સંકેત
શું હોય છે સ્પોટ ખરીદી?
આંતરરાષ્ટ્રીય ઓઈલ માર્કેટના કારોબારને સમજવા માટે 'સ્પોટ ખરીદી' (Spot Purchase) શબ્દને સમજવો ખૂબ જરૂરી છે. સામાન્ય રીતે દેશો વચ્ચે ઓઈલની ખરીદી માટે લાંબા ગાળાના એટલે કે પાંચ કે દસ વર્ષના કરારો થતા હોય છે, જેમાં ભાવો અને ક્વોટા અગાઉથી નક્કી હોય છે. પરંતુ સ્પોટ ખરીદીમાં આનાથી વિપરીત પ્રક્રિયા થાય છે. વૈશ્વિક બજારમાં જે તે દિવસે ક્રૂડ ઓઈલનો જે વર્તમાન ભાવ ચાલી રહ્યો હોય, તે જ ભાવ પર તાત્કાલિક ડિલિવરી માટે ઓઈલનો સોદો કરવામાં આવે છે. આ પ્રકારના સોદામાં વચગાળાની અસમંજસતા હોતી નથી. બંને દેશોના પ્રતિનિધિઓ સીધી વાટાઘાટો કરે છે, પેમેન્ટ શરતો નક્કી થાય છે અને સોદો પૂરો થતાં જ થોડા દિવસો કે અઠવાડિયામાં ઓઈલના ટેન્કરો ભારત તરફ રવાના થઈ જાય છે. ભારત આ પદ્ધતિનો ઉપયોગ કરીને હાલમાં વેનેઝુએલા પાસેથી સસ્તા દરે અને ઝડપથી ઓઈલ મેળવી રહ્યું છે.
વેનેઝુએલામાં વિકાસની નવી તકો
વિદેશ મંત્રાલયના સચિવે ભારપૂર્વક જણાવ્યું હતું કે નવી દિલ્હીમાં યોજાયેલી ઉચ્ચ સ્તરીય બેઠકોનો હેતુ માત્ર ઓઈલ ખરીદવા પૂરતો મર્યાદિત નથી, પરંતુ બંને દેશો વચ્ચે સર્વગ્રાહી આર્થિક ભાગીદારીને મજબૂત કરવાનો છે. વેનેઝુએલા ભૌગોલિક દ્રષ્ટિએ ખૂબ વિશાળ છે અને તે કુદરતી સંસાધનોથી સમૃદ્ધ દેશ છે. લાંબા સમયની આર્થિક કટોકટી બાદ, હવે ત્યાંની વ્યવસ્થામાં સુધારા થઈ રહ્યા છે અને આર્થિક રિકવરીના પ્રારંભિક સંકેતો સ્પષ્ટપણે જોવા મળી રહ્યા છે. વેનેઝુએલાના નાગરિકો અત્યંત પ્રતિભાશાળી અને સખત મહેનતુ છે, જે વૈશ્વિક કંપનીઓને ત્યાં રોકાણ કરવા માટે સાનુકૂળ વાતાવરણ પૂરું પાડે છે. ભારતે આ બદલાતા પ્રવાહને પારખી લીધો છે અને તે વેનેઝુએલાના વિકાસમાં એક મહત્વપૂર્ણ ભાગીદાર બનવા ઈચ્છે છે.
બઉં કેનેડા કેનેડા કરતા હતા...હવે PR મેળવવું મુશ્કેલ!: વિદ્યાર્થીઓનો સૌથી લોકપ્રિય આ પ્રોગ્રામ બંધ, જાણો વિગતવાર
માત્ર ઓઈલ નહીં અન્ય ક્ષેત્રો પર પણ નજર
ભવિષ્યના રોડમેપ અંગે વાત કરતા ભારતીય વિદેશ મંત્રાલયે સ્પષ્ટ કર્યું છે કે ભારત હવે માત્ર ઊર્જા એટલે કે પેટ્રોલિયમ સેક્ટર પર નિર્ભર રહેવા નથી માંગતું. વેનેઝુએલામાં તેલ ઉપરાંત અન્ય ડઝનબંધ ક્ષેત્રો છે જ્યાં ભારતીય ઉદ્યોગસાહસિકો અને સરકારી કંપનીઓ મોટી ભૂમિકા ભજવી શકે છે. મીટિંગ દરમિયાન પરસ્પર સહમતી સધાઈ છે કે આગામી સમયમાં ખનિજ ઉત્ખનન (Mining), પશુપાલન અને ડેરી ઉદ્યોગ, પરિવહન અને ઈન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર, આધુનિક કૃષિ પદ્ધતિઓ, ભારે મશીનરી અને સાધન ઉત્પાદન, ઓટોમોટિવ સેક્ટર તેમજ ફાર્માસ્યુટિકલ્સ (દવાઓનું ઉત્પાદન) જેવા ક્ષેત્રોમાં વ્યાપક સ્તરે કામ કરવામાં આવશે. ભારતીય જેનરિક દવાઓ અને ઓટોમોબાઈલ પાર્ટ્સ માટે વેનેઝુએલા એક મોટું માર્કેટ બની શકે છે. આ બહુઆયામી વ્યૂહરચના દર્શાવે છે કે આવનારા વર્ષોમાં નવી દિલ્હી અને કારાકાસ વચ્ચેના રાજદ્વારી અને આર્થિક સંબંધો એક નવી ઊંચાઈએ પહોંચશે.
