જો તમારા ફોન પર પણ વારંવાર અજાણ્યા નંબરોથી કોલ આવે છે અને તેમાં લોન, KYC અપડેટ, બેંક ઓફર અથવા ઇનામ જીત્યાની વાતો કરવામાં આવે છે, તો સાવધાન થવાની જરૂર છે. Truecallerની નવી રિપોર્ટ અનુસાર ભારતમાં સ્પામ અને ફ્રોડ કોલ્સનો ખતરો ઝડપથી વધી રહ્યો છે. સ્થિતિ એટલી ગંભીર બની ગઈ છે કે હવે દર 3 અજાણ્યા કોલમાંથી લગભગ 2 કોલ સ્પામ અથવા ઠગાઈ સાથે જોડાયેલા હોવાનું સામે આવ્યું છે. રિપોર્ટ મુજબ સ્પામ કોલ્સના મામલે ભારત હવે દુનિયામાં પાંચમા સ્થાને પહોંચી ગયું છે.
ભારતમાં ઝડપથી વધી રહ્યા છે ફ્રોડ કોલ્સ
છેલ્લા કેટલાક વર્ષોમાં સ્માર્ટફોન અને ડિજિટલ બેંકિંગના વધતા ઉપયોગ સાથે સાયબર ફ્રોડના કેસોમાં પણ ભારે વધારો નોંધાયો છે.
હવે લોકોના ફોન પર સતત આવા કોલ્સ આવી રહ્યા છે જેમાં:
બેંક અધિકારી હોવાનો દાવો
KYC અપડેટ કરવાની વાત
ક્રેડિટ કાર્ડ બ્લોક થવાની ચેતવણી
સસ્તી લોન ઓફર
ઇનામ જીત્યાની લાલચ
આપીને વ્યક્તિગત માહિતી માંગવામાં આવે છે.
ઘણા લોકો અજાણતાં:
OTP
બેંક ડિટેલ્સ
આધાર નંબર
UPI માહિતી
શેર કરી દેતા હોય છે અને ત્યારબાદ તેઓ ફ્રોડનો શિકાર બને છે.
Truecaller રિપોર્ટમાં શું ખુલાસો થયો?
Truecallerની 2025ની નવી રિપોર્ટ અનુસાર:
ભારત સ્પામ કોલ્સ મામલે વિશ્વમાં 5મા સ્થાને છે
દેશમાં 66 ટકા “Spam Intensity” નોંધાઈ છે
એટલે કે દર 3 અજાણ્યા કોલમાંથી લગભગ 2 કોલ:
ટેલીમાર્કેટિંગ
સેલ્સ
ફાઇનાન્શિયલ સ્કેમ
ઓનલાઈન ફ્રોડ
સાથે જોડાયેલા હોવાનું જોવા મળ્યું. આ આંકડા ભારત માટે ચિંતાજનક માનવામાં આવી રહ્યા છે.
સૌથી વધુ કયા પ્રકારના કોલ્સ આવે છે?
રિપોર્ટ અનુસાર ભારતમાં સૌથી વધુ કોલ્સ:
1. Telemarketing Calls
લોન ઓફર
ક્રેડિટ કાર્ડ
ઈન્શ્યોરન્સ
રિયલ એસ્ટેટ
સાથે જોડાયેલા હોય છે.
2. Financial Fraud Calls
ઠગો લોકોની બેંક માહિતી મેળવવાનો પ્રયાસ કરે છે.
3. Online Scam Calls
નકલી KYC, ઈ-વોલેટ અપડેટ અને ફેક એપ્સ દ્વારા ઠગાઈ કરવામાં આવે છે.
હવે માણસ નહીં, મશીનો કરે છે હજારો કોલ
Truecallerએ પોતાની રિપોર્ટમાં એક મોટો ખુલાસો કર્યો છે.
પહેલાં લોકો જાતે કોલ કરતા હતા, પરંતુ હવે:
ઓટોમેટેડ સોફ્ટવેર
AI આધારિત સિસ્ટમ
બોટ કોલિંગ ટેક્નોલોજી
દ્વારા હજારો કોલ એકસાથે કરવામાં આવે છે.
સાયબર ગુનેગારો હવે એવા સિસ્ટમનો ઉપયોગ કરે છે જે:
સતત અલગ નંબરથી કોલ કરે
બ્લોક થયા પછી તરત નવો નંબર વાપરે
એક જ સમયે હજારો લોકોને ટાર્ગેટ કરે
આથી એક નંબર બ્લોક કર્યા પછી પણ બીજા દિવસે નવા નંબરથી ફરી કોલ આવવા લાગે છે.
વિશ્વમાં ભારતની સ્થિતિ કેમ ચિંતાજનક?
રિપોર્ટ મુજબ Spam Calls મામલે:
ઇન્ડોનેશિયા
ચિલી
વિયેતનામ
બ્રાઝિલ
ભારત
ટોપ દેશોમાં સામેલ છે.
ભારતમાં નોંધાયેલી 66% Spam Intensity બતાવે છે કે:
લોકો અજાણ્યા નંબરોથી ડરવા લાગ્યા છે
સામાન્ય કોલ્સ પર પણ વિશ્વાસ ઘટી રહ્યો છે
ડિજિટલ ઠગાઈ હવે મોટી સામાજિક સમસ્યા બની રહી છે
લોકો હવે Caller ID Appsનો સહારો લઈ રહ્યા છે
વધતા ફ્રોડને કારણે હવે ઘણા લોકો:
Truecaller
Caller ID Apps
Spam Blocking Tools
નો ઉપયોગ કરવા લાગ્યા છે.
સ્માર્ટફોનમાં:
Spam Protection
Auto Call Blocking
Fraud Alert
જેવા ફીચર્સની માંગ પણ વધી રહી છે.
આવા ફ્રોડથી કેવી રીતે બચી શકાય?
સાયબર નિષ્ણાતો લોકો માટે કેટલીક મહત્વપૂર્ણ સલાહ આપે છે:
ક્યારેય શેર ન કરો:
OTP
ATM PIN
બેંક ડિટેલ્સ
આધાર નંબર
UPI PIN
ધ્યાનમાં રાખો:
કોઈ પણ અસલી બેંક ફોન પર સંવેદનશીલ માહિતી માંગતી નથી
અજાણ્યા લિંક પર ક્લિક ન કરો
ફેક એપ ડાઉનલોડ ન કરો
ઉપયોગી પગલાં:
ફોનમાં Spam Protection ચાલુ રાખો
DND સેવા એક્ટિવ કરો
શંકાસ્પદ નંબરની ફરિયાદ કરો
ક્યાં કરી શકાય ફરિયાદ?
ભારતમાં સ્પામ અને ફ્રોડ કોલ્સ સામે ફરિયાદ માટે:
TRAI
Sanchar Saathi Portal
Cyber Crime Portal
નો ઉપયોગ કરી શકાય છે.
લોકો ટેલિકોમ ઓપરેટર મારફતે પણ:
DND (Do Not Disturb)
સેવા શરૂ કરાવી શકે છે.
ભવિષ્યમાં ખતરો વધુ વધી શકે છે
નિષ્ણાતો માને છે કે AI અને ઓટોમેશનના વધતા ઉપયોગ સાથે:
વોઈસ ક્લોનિંગ
AI Scam Calls
Deepfake Voice Fraud
જેવા ખતરાઓ પણ વધી શકે છે.
આથી લોકો માટે ડિજિટલ જાગૃતિ હવે અત્યંત જરૂરી બની ગઈ છે.
