આજના સમયમાં સ્માર્ટફોન માત્ર વાતચીત કે ઇન્ટરનેટ સુધી મર્યાદિત રહ્યા નથી. હવે તેમાં એવી અદ્યતન ટેક્નોલોજી પણ સામેલ થઈ ગઈ છે, જે કુદરતી આફતો દરમિયાન લોકોને સમયસર ચેતવણી આપી શકે છે. Android સ્માર્ટફોનમાં ઉપલબ્ધ Android Earthquake Alerts System એવી જ એક મહત્વપૂર્ણ સુવિધા છે, જે ભૂકંપના ઝટકા અનુભવાય તે પહેલાં જ કેટલાક સેકન્ડ અગાઉ એલર્ટ મોકલવાનો પ્રયાસ કરે છે. આ થોડા સેકન્ડ પણ લોકોને સુરક્ષિત સ્થળે પહોંચવા અથવા જરૂરી સાવચેતી રાખવા માટે અત્યંત મહત્વપૂર્ણ સાબિત થઈ શકે છે. પરંતુ પ્રશ્ન એ છે કે સ્માર્ટફોનને ભૂકંપ આવવાનો અંદાજ કેવી રીતે આવે છે? તેની પાછળ કઈ ટેક્નોલોજી કામ કરે છે? ચાલો વિગતવાર સમજીએ.
શું છે Android Earthquake Alerts System?
Google દ્વારા વિકસાવવામાં આવેલ Android Earthquake Alerts System એ એવી સ્માર્ટ ચેતવણી વ્યવસ્થા છે, જે દુનિયાભરના લાખો Android સ્માર્ટફોનને નાના ભૂકંપ સેન્સર તરીકે ઉપયોગમાં લે છે. પરંપરાગત સિસ્મિક સ્ટેશન સિવાય, આ સિસ્ટમ સ્માર્ટફોનમાંથી મળતા ડેટાનો ઉપયોગ કરીને ભૂકંપની શરૂઆતની હલચલને ઓળખવાનો પ્રયાસ કરે છે. જ્યારે કોઈ વિસ્તારમાં અનેક Android ફોન એકસાથે અસામાન્ય કંપન નોંધે છે, ત્યારે આ માહિતી Googleના સર્વર સુધી પહોંચે છે અને તેનું વિશ્લેષણ કરવામાં આવે છે.
ફોનમાં રહેલું કયું સેન્સર કરે છે આ કામ?
મોટાભાગના Android સ્માર્ટફોનમાં Accelerometer નામનું સેન્સર હોય છે. આ સેન્સર ફોનની હિલચાલ, ઝુકાવ, ગતિ અને કંપનને ઓળખી શકે છે. સામાન્ય રીતે તેનો ઉપયોગ સ્ક્રીન ઓટો-રોટેશન, ફિટનેસ ટ્રેકિંગ અને ગેમિંગ જેવી સુવિધાઓ માટે થાય છે, પરંતુ ભૂકંપની ચેતવણીમાં પણ તેની મહત્વપૂર્ણ ભૂમિકા છે.
જ્યારે ભૂકંપની પ્રાથમિક સિસ્મિક તરંગો (P-Waves) જમીનની અંદરથી પસાર થાય છે, ત્યારે તે ખૂબ નાનું કંપન સર્જે છે. નજીકમાં રહેલા અનેક Android ફોનના Accelerometer આ કંપનને નોંધે છે. જો એક જ વિસ્તારમાં ઘણા ફોનમાંથી એકસરખા પ્રકારના કંપનનો ડેટા મળે, તો સિસ્ટમ તેને સંભવિત ભૂકંપ તરીકે ઓળખે છે.
Google કેવી રીતે નક્કી કરે છે કે ખરેખર ભૂકંપ આવ્યો છે?
એક કે બે ફોનમાંથી મળેલી માહિતીના આધારે એલર્ટ મોકલવામાં આવતું નથી. Googleનું સર્વર હજારો Android ડિવાઇસમાંથી મળતા ડેટાનું વિશ્લેષણ કરે છે. તે તપાસે છે કે કંપન ખરેખર ભૂકંપના કારણે છે કે પછી અન્ય કોઈ કારણસર, જેમ કે વાહનોની ભારે અવરજવર અથવા અન્ય પ્રકારના કંપન.
જો સિસ્ટમને વિશ્વાસ થાય કે ખરેખર ભૂકંપની શરૂઆત થઈ છે, તો તે સંભવિત અસરગ્રસ્ત વિસ્તારોમાં રહેલા Android યુઝર્સને તરત જ એલર્ટ મોકલે છે. ઘણી વખત ભૂકંપના મુખ્ય ઝટકા પહોંચે તે પહેલાં થોડા સેકન્ડનો સમય મળી જાય છે, જે સુરક્ષા માટે મહત્વપૂર્ણ બની શકે છે.
એલર્ટ કેટલા સમય પહેલાં મળે છે?
ભૂકંપની ચેતવણી કેટલા સેકન્ડ પહેલાં મળશે તે અનેક પરિબળો પર આધાર રાખે છે. જો ભૂકંપનું કેન્દ્ર તમારા વિસ્તારથી ઘણું દૂર હોય તો એલર્ટ થોડા વધુ સમય પહેલાં મળી શકે છે. જ્યારે જો ભૂકંપનું કેન્દ્ર નજીક હોય તો ચેતવણી માટેનો સમય ખૂબ ઓછો હોઈ શકે છે. તેમ છતાં થોડા સેકન્ડનો સમય પણ સુરક્ષિત સ્થળે જવા, લિફ્ટનો ઉપયોગ ટાળવા અથવા જોખમી સ્થળોથી દૂર થવા માટે ઉપયોગી સાબિત થઈ શકે છે.
શું આ ટેક્નોલોજી 100 ટકા સચોટ છે?
Googleની આ ટેક્નોલોજી અત્યંત આધુનિક છે, પરંતુ કોઈપણ ટેક્નોલોજી સંપૂર્ણપણે 100 ટકા સચોટ હોવાનો દાવો કરી શકાતો નથી. એલર્ટની ચોકસાઈ ભૂકંપની તીવ્રતા, સ્થાન, આસપાસ ઉપલબ્ધ Android ડિવાઇસોની સંખ્યા અને ઇન્ટરનેટ અથવા મોબાઇલ નેટવર્ક કનેક્ટિવિટી પર આધાર રાખે છે. કેટલાક કિસ્સાઓમાં એલર્ટ ન મળે અથવા મોડું પણ મળી શકે છે. તેથી આ સિસ્ટમને સહાયક ચેતવણી તરીકે જોવી જોઈએ, અંતિમ સુરક્ષા વ્યવસ્થા તરીકે નહીં.
શું તમારા ફોનમાં આ સુવિધા ચાલુ છે?
મોટાભાગના નવા Android સ્માર્ટફોનમાં આ સુવિધા ડિફોલ્ટ રીતે ઉપલબ્ધ હોય છે. જો તે સક્રિય હોય તો ભૂકંપની સ્થિતિમાં ફોન નોટિફિકેશન દ્વારા એલર્ટ આપે છે. યુઝર્સ ફોનના Settings > Safety & Emergency > Earthquake Alerts (કેટલાક ફોનમાં નામ અલગ હોઈ શકે છે) વિભાગમાં જઈને તપાસી શકે છે કે આ સુવિધા ચાલુ છે કે નહીં.
