અમેરિકા અને યુરોપિયન યુનિયન દ્વારા રશિયાના પેટ્રોલિયમ વેપાર પર પ્રતિબંધો લાદવાના પ્રયાસો વચ્ચે રશિયા હવે નવા વિકલ્પો શોધી રહ્યું છે. ચીન અને ભારત જેવા મહત્વના અર્થતંત્રો સુધી ઊર્જા સપ્લાય અવિરત રાખવા માટે રશિયા સક્રિય થયું છે. ચીન સાથેની “પાવર ઓફ સાઇબિરીયા-1” પાઇપલાઇન પહેલેથી જ કાર્યરત છે અને હવે તેના બીજા તબક્કા “પાવર ઓફ સાઇબિરીયા-2” પર ચર્ચા ચાલી રહી છે.
વૈશ્વિક પ્રતિબંધો વચ્ચે રશિયા ચીનને સતત ગેસ સપ્લાય કરી રહ્યું છે અને હવે સમાન મોડેલ ભારત સાથે પણ સ્થાપિત કરવાનો વિચાર ચાલી રહ્યો છે. આગામી અઠવાડિયામાં વડા પ્રધાન નરેન્દ્ર મોદી અને રશિયન રાષ્ટ્રપતિ વ્લાદિમીર પુતિન વચ્ચે યોજાનારી વાર્ષિક સમિટમાં આ મુદ્દો ચર્ચાના કેન્દ્રમાં રહેશે.
રાજદ્વારી સૂત્રોના જણાવ્યા મુજબ, આ બેઠક દરમિયાન બંને દેશો ઊર્જા વેપારને વધુ મજબૂત બનાવવાની દિશામાં પગલાં લઈ શકે છે. છેલ્લા બે વર્ષમાં રશિયા ભારત માટે વિશ્વસનીય અને ખર્ચ-અસરકારક તેલ સપ્લાયર તરીકે ઉભર્યું છે, અને ભારત તેની ઊર્જા સુરક્ષા જાળવવા આ સહકારને ચાલુ રાખવા ઇચ્છે છે.
ગોવામાં 2016ની BRICS સમિટ દરમિયાન બંને દેશો વચ્ચે ગેસ અને તેલ પાઇપલાઇન બનાવવા માટે કરાર થયો હતો. તે સમયે ભારતની EIL અને રશિયાની Gazprom કંપનીએ સંયુક્ત રીતે શક્યતા અહેવાલ તૈયાર કર્યો હતો. આ અહેવાલમાં ત્રણ સંભવિત રૂટની ભલામણ કરવામાં આવી હતી, જે 4,500 થી 6,000 કિલોમીટર લાંબા હતા. જો કે, અંદાજિત ખર્ચ લગભગ $25 બિલિયન હોવાથી પ્રોજેક્ટને આગળ ધપાવવામાં આવ્યો નહોતો.
તે પછી રશિયાએ ચીન સાથે “પાવર ઓફ સાઇબિરીયા-1” પાઇપલાઇન પ્રોજેક્ટ શરૂ કર્યો, જે હવે સફળતાપૂર્વક કાર્યરત છે. હવે સમાન પ્રકારની પાઇપલાઇન દ્વારા ભારત સુધી ઊર્જા સપ્લાય કરવાની સંભાવના ફરીથી તપાસવામાં આવી રહી છે. આ પાઇપલાઇન વૈશ્વિક પ્રતિબંધો સામે ટકાઉ ઉકેલ સાબિત થઈ શકે છે, કારણ કે પાઇપલાઇન આધારિત વેપાર પર રાજકીય દબાણનો સીધો પ્રભાવ ઓછો પડે છે.
વડાપ્રધાન મોદી અને રાષ્ટ્રપતિ પુતિન વચ્ચે થનારી આગામી સમિટમાં પાઇપલાઇન પ્રોજેક્ટને લઈને ચર્ચા થવાની શક્યતા છે. જો આ પ્રસ્તાવ આગળ ધપશે, તો ભારતની ઊર્જા સુરક્ષાને નવી દિશા મળશે અને બંને દેશો વચ્ચેનો ઊર્જા સહકાર વધુ ગાઢ બનશે.
