મિડલ ઈસ્ટમાં વધી રહેલા તણાવ, હોર્મુઝ જળમાર્ગ પર પડતા પ્રભાવ અને ઈરાન સંબંધિત અમેરિકન પ્રતિબંધોની વચ્ચે ભારતની ઊર્જા સુરક્ષાને લઈને મોટા સવાલો ઊભા થયા હતા. લોકોમાં ચર્ચા ચાલી રહી હતી કે જો સ્થિતિ વધુ ગંભીર બને તો ભારત હવે કાચું તેલ ક્યાંથી ખરીદશે? હવે ભારત સરકારે આ મુદ્દે પોતાનું વલણ સ્પષ્ટ કરી દીધું છે. પેટ્રોલિયમ મંત્રાલયે જણાવ્યું છે કે ભારત રશિયાથી તેલ ખરીદવાનું ચાલુ રાખશે અને આ નિર્ણય સંપૂર્ણપણે વ્યાપારી હિત અને સપ્લાયની ઉપલબ્ધતા પર આધારિત રહેશે.
રશિયન ઓઈલ મુદ્દે સરકારનું મોટું નિવેદન
ભારતીય પેટ્રોલિયમ મંત્રાલય દ્વારા તાજેતરમાં યોજાયેલી પ્રેસ બ્રિફિંગમાં સંયુક્ત સચિવ સુજાતા શર્માએ રશિયાથી તેલ આયાત અંગે સ્થિતિ સ્પષ્ટ કરી હતી.
તેમણે જણાવ્યું હતું કે અમેરિકાએ રશિયા માટે આપેલી છૂટની મુદત પૂર્ણ થઈ હોવા છતાં ભારતની ખરીદી નીતિમાં કોઈ મોટો ફેરફાર આવ્યો નથી.
સુજાતા શર્માના જણાવ્યા પ્રમાણે:
“અમે છૂટ પહેલાં પણ રશિયાથી તેલ ખરીદતા હતા, છૂટ દરમિયાન પણ ખરીદી ચાલુ રાખી હતી અને હવે પણ ખરીદી ચાલુ છે.” સરકારના આ નિવેદનથી સ્પષ્ટ સંકેત મળ્યો છે કે ભારત પોતાની ઊર્જા જરૂરિયાતોને ધ્યાનમાં રાખીને રશિયાથી ક્રૂડ ઓઈલ ખરીદવાનું ચાલુ રાખશે.
વ્યાપારી હિત અને સપ્લાય પર આધારિત રહેશે નિર્ણય
પ્રેસ બ્રિફિંગ દરમિયાન સુજાતા શર્માએ વધુમાં જણાવ્યું હતું કે કાચું તેલ ખરીદવાનો નિર્ણય સંપૂર્ણપણે “કોમર્શિયલ કન્સિડરેશન” એટલે કે વ્યાપારી હિત અને સપ્લાયની ઉપલબ્ધતા પર આધારિત હોય છે.
તેમણે કહ્યું કે આંતરરાષ્ટ્રીય બજારમાં જ્યાંથી વધુ સારી કિંમત અને સ્થિર સપ્લાય મળશે ત્યાંથી ભારત તેલ ખરીદવાનું નક્કી કરશે. સરકારનું માનવું છે કે ઊર્જા સુરક્ષા કોઈપણ દેશ માટે સૌથી મહત્વપૂર્ણ મુદ્દાઓમાંની એક છે અને ભારત વ્યવહારિક અભિગમ સાથે નિર્ણયો લેતું રહેશે.
હોર્મુઝ જળમાર્ગ પર તણાવથી વધી ચિંતા
તાજેતરના સમયમાં અમેરિકા અને ઈરાન વચ્ચે વધેલા તણાવનો સીધો પ્રભાવ વૈશ્વિક તેલ બજાર પર જોવા મળી રહ્યો છે. હોર્મુઝ જળમાર્ગ દુનિયાના સૌથી મહત્વપૂર્ણ તેલ પરિવહન માર્ગોમાંનો એક ગણાય છે.
જો આ માર્ગમાં અવરોધ સર્જાય, તો સમગ્ર વિશ્વમાં ક્રૂડ ઓઈલની સપ્લાય પર અસર પડી શકે છે. આ જ કારણ છે કે આંતરરાષ્ટ્રીય બજારમાં કાચા તેલના ભાવમાં વધારો જોવા મળી રહ્યો છે.
ભારત પોતાની જરૂરિયાતનું મોટું પ્રમાણ આયાત કરે છે, તેથી વૈશ્વિક તણાવની અસર સીધી ભારતીય બજાર પર પણ પડી રહી છે.
દેશમાં પૂરતો તેલ જથ્થો ઉપલબ્ધ: સરકાર
ભારત સરકારે આ પણ સ્પષ્ટ કર્યું છે કે હાલમાં દેશમાં તેલની કોઈ અછત નથી. પેટ્રોલિયમ મંત્રાલય મુજબ ભારત પાસે પૂરતો જથ્થો ઉપલબ્ધ છે અને તાત્કાલિક કોઈ સંકટ જેવી સ્થિતિ નથી. જોકે સરકારે સ્વીકાર્યું છે કે જો મિડલ ઈસ્ટમાં તણાવ લાંબા સમય સુધી યથાવત રહેશે, તો આગામી સમયમાં પડકારો વધી શકે છે. તેથી સરકારે લોકોને શક્ય હોય તેટલું ઇંધણ વપરાશ ઘટાડવાની સલાહ પણ આપી છે.
પેટ્રોલ અને ડીઝલના ભાવ વધતા સામાન્ય લોકો પર અસર
આ દરમિયાન દેશમાં પેટ્રોલ અને ડીઝલના ભાવમાં તાજેતરમાં વધારો કરવામાં આવ્યો છે. બંને ઇંધણના ભાવમાં અંદાજે 3 રૂપિયા પ્રતિ લિટર સુધીનો વધારો નોંધાયો છે. આ વધારાનો સીધો અસર સામાન્ય લોકોના ખર્ચ પર પડી રહ્યો છે. પરિવહન ખર્ચ વધવાથી રોજિંદી વપરાશની ચીજવસ્તુઓના ભાવમાં પણ વધારો થઈ શકે છે. વિશેષજ્ઞોનું માનવું છે કે જો આંતરરાષ્ટ્રીય બજારમાં કાચા તેલના ભાવ વધુ વધશે, તો ભારતમાં મોંઘવારીનું દબાણ પણ વધી શકે છે.
