Ballistic Missile Defence System: ભારતે પોતાની રક્ષા ક્ષમતામાં વધુ એક ઐતિહાસિક સિદ્ધિ હાંસલ કરી છે. ડિફેન્સ રિસર્ચ એન્ડ ડેવલપમેન્ટ ઓર્ગેનાઇઝેશન (DRDO) દ્વારા વિકસાવવામાં આવેલી મલ્ટી-લેયર્ડ બેલેસ્ટિક મિસાઇલ ડિફેન્સ (BMD) સિસ્ટમના સફળ પરીક્ષણ બાદ ભારત હવે એવા વિશિષ્ટ દેશોના સમૂહમાં સામેલ થઈ ગયું છે, જે લાંબા અંતરની બેલેસ્ટિક મિસાઇલોને હવામાં જ નિષ્ક્રિય કરવાની ક્ષમતા ધરાવે છે. 10 અને 11 જૂન દરમિયાન DRDOએ સતત ત્રણ સફળ ફ્લાઇટ ટેસ્ટ કરીને આ અત્યાધુનિક સિસ્ટમની કામગીરીનું પ્રદર્શન કર્યું હતું. આ પરીક્ષણો દ્વારા ભારતે સાબિત કર્યું છે કે હવે તે 5,000 કિલોમીટર અથવા તેનાથી વધુ રેન્જ ધરાવતી બેલેસ્ટિક મિસાઇલો અને ઇન્ટરકોન્ટિનેન્ટલ બેલેસ્ટિક મિસાઇલ (ICBM) જેવા અત્યાધુનિક ખતરાઓનો પણ સામનો કરી શકે છે.
શું છે બેલેસ્ટિક મિસાઇલ ડિફેન્સ સિસ્ટમ?
બેલેસ્ટિક મિસાઇલ ડિફેન્સ (BMD) સિસ્ટમ એવી અદ્યતન રક્ષણ વ્યવસ્થા છે, જે દુશ્મન દ્વારા છોડવામાં આવેલી મિસાઇલને તેના લક્ષ્ય સુધી પહોંચતા પહેલાં જ શોધી કાઢે છે અને તેને હવામાં જ નષ્ટ કરી દે છે. આ સિસ્ટમમાં શક્તિશાળી રડાર, ટ્રેકિંગ ટેકનોલોજી અને ઇન્ટરસેપ્ટર મિસાઇલોનો ઉપયોગ કરવામાં આવે છે. દુશ્મનની મિસાઇલ લોન્ચ થતાં જ આ સિસ્ટમ તેને ઓળખી લે છે અને તેના માર્ગમાં ઇન્ટરસેપ્ટર મિસાઇલ મોકલીને તેને નષ્ટ કરી દે છે. આ ક્ષમતા કોઈપણ દેશ માટે અત્યંત મહત્વપૂર્ણ માનવામાં આવે છે, કારણ કે તે પરમાણુ અથવા લાંબા અંતરની મિસાઇલ હુમલાથી દેશની સુરક્ષા સુનિશ્ચિત કરે છે.
ICBM જેવા ખતરાઓનો પણ કરી શકશે સામનો
DRDO દ્વારા કરવામાં આવેલા તાજેતરના પરીક્ષણોની સૌથી મોટી વિશેષતા એ છે કે આ સિસ્ટમ હવે ઇન્ટરકોન્ટિનેન્ટલ બેલેસ્ટિક મિસાઇલ (ICBM) શ્રેણીના ખતરાઓને પણ અટકાવવામાં સક્ષમ હોવાનું દર્શાવવામાં આવ્યું છે. ICBM વિશ્વની સૌથી શક્તિશાળી અને લાંબા અંતરની મિસાઇલોમાંની એક માનવામાં આવે છે. સામાન્ય રીતે આ મિસાઇલ 5,500 કિલોમીટરથી વધુ અંતર સુધી પ્રહાર કરી શકે છે અને પરમાણુ હથિયારો લઈ જવાની ક્ષમતા પણ ધરાવે છે. આ પ્રકારની મિસાઇલ પ્રથમ અંતરિક્ષ તરફ ઊંચી ઉડાન ભરે છે અને ત્યારબાદ અત્યંત ઝડપે પૃથ્વી તરફ પાછી આવીને લક્ષ્ય પર હુમલો કરે છે. તેની ગતિ અને ઊંચાઈને કારણે તેને રોકવી અત્યંત મુશ્કેલ માનવામાં આવે છે.
આ પણ વાંચો: અસમના જોરહાટ એરબેઝ પર મોટો અકસ્માત: લેન્ડિંગ દરમિયાન વાયુસેનાનું AN-32 વિમાન ક્રેશ, લાગી ભયાનક આગ
ભારત બન્યું વિશ્વનો પાંચમો દેશ
આ સફળતા સાથે ભારત હવે વિશ્વના એવા ગણતરીના દેશોમાં સામેલ થઈ ગયું છે, જેમની પાસે ઓપરેશનલ સ્તરની બેલેસ્ટિક મિસાઇલ ડિફેન્સ સિસ્ટમ ઉપલબ્ધ છે. ભારત પહેલાં માત્ર અમેરિકા, રશિયા, ઇઝરાયલ અને ચીન પાસે જ આવી ક્ષમતા હતી. હવે ભારત પણ આ વિશિષ્ટ યાદીમાં સ્થાન મેળવી ચૂક્યું છે. રક્ષા નિષ્ણાતોનું માનવું છે કે, આ સિદ્ધિ ભારતની વ્યૂહાત્મક સુરક્ષાને નવી ઊંચાઈ પર લઈ જશે અને ભવિષ્યમાં ઉભા થતા મિસાઇલ ખતરાઓ સામે દેશને વધુ મજબૂત બનાવશે.
નેવલ એન્ટી-શિપ મિસાઇલનું પણ સફળ પરીક્ષણ
બેલેસ્ટિક મિસાઇલ ડિફેન્સ સિસ્ટમ ઉપરાંત DRDOએ નેવલ એન્ટી-શિપ મિસાઇલ (મિડિયમ રેન્જ)નું પણ સફળ પરીક્ષણ કર્યું છે. આ મિસાઇલ ભારતીય નૌકાદળની દરિયાઈ હુમલા અને સંરક્ષણ ક્ષમતાને વધુ મજબૂત બનાવશે. સમુદ્રમાં દુશ્મનના યુદ્ધજહાજો અને અન્ય નૌકાદળના લક્ષ્યોને નિશાન બનાવવા માટે આ મિસાઇલ મહત્વપૂર્ણ ભૂમિકા ભજવશે. રક્ષા ક્ષેત્રે સતત થઈ રહેલા આવા વિકાસ ભારતની આત્મનિર્ભરતા અને ટેકનોલોજીકલ પ્રગતિને પણ દર્શાવે છે.
ફેઝ-II પરીક્ષણ પણ રહ્યું સફળ
આ પહેલાં પણ ભારતે બેલેસ્ટિક મિસાઇલ ડિફેન્સ સિસ્ટમના ફેઝ-IIનું સફળ પરીક્ષણ કર્યું હતું. ઓડિશાના ધામરા નજીક આવેલા લોન્ચ કોમ્પ્લેક્સ-4 (LC-IV) પરથી એક ટાર્ગેટ મિસાઇલ છોડવામાં આવી હતી, જે દુશ્મનની બેલેસ્ટિક મિસાઇલ જેવી જ હતી. ત્યારબાદ જમીન અને સમુદ્ર પર તૈનાત અદ્યતન રડાર સિસ્ટમોએ તેને શોધી કાઢી હતી. રડાર દ્વારા મળેલી માહિતીના આધારે AD ઇન્ટરસેપ્ટર મિસાઇલને સક્રિય કરવામાં આવી અને તેણે સફળતાપૂર્વક લક્ષ્ય મિસાઇલને હવામાં જ નષ્ટ કરી દીધી હતી.
ભારતની સુરક્ષા માટે કેમ મહત્વપૂર્ણ છે આ સિદ્ધિ?
વિશ્વમાં વધતા જીઓપોલિટિકલ તણાવ અને આધુનિક મિસાઇલ ટેકનોલોજીના યુગમાં બેલેસ્ટિક મિસાઇલ ડિફેન્સ સિસ્ટમ કોઈપણ દેશ માટે અત્યંત મહત્વપૂર્ણ સુરક્ષા કવચ માનવામાં આવે છે. ભારતની આ નવી ક્ષમતા માત્ર દુશ્મન દેશોની લાંબા અંતરની મિસાઇલો સામે રક્ષણ પૂરું પાડશે એટલું જ નહીં, પરંતુ ભારતની વ્યૂહાત્મક પ્રતિરક્ષા શક્તિને પણ વધુ મજબૂત બનાવશે. DRDOના સફળ પરીક્ષણો સાથે ભારતે ફરી એકવાર સાબિત કર્યું છે કે તે અદ્યતન રક્ષણ ટેકનોલોજીના ક્ષેત્રમાં ઝડપથી આગળ વધી રહ્યું છે અને ભવિષ્યના પડકારોનો સામનો કરવા માટે સંપૂર્ણપણે તૈયાર છે.
