કેન્દ્ર સરકારે જણાવ્યું છે કે ભારત દુનિયામાં સૌથી ઓછી કિંમતે ઘરેલું રસોઈ ગેસ (એલપીજી) ઉપલબ્ધ કરાવતા દેશોમાં સામેલ છે. પ્રધાનમંત્રી ઉજ્જવલા યોજના (PMUY) હેઠળના લાભાર્થીઓને 14.2 કિલોગ્રામનો એલપીજી સિલિન્ડર અસરકારક રીતે માત્ર ₹642માં મળી રહ્યો છે, જ્યારે સામાન્ય ગ્રાહકો માટે દિલ્હીમાં તેની કિંમત ₹942 છે. બીજી તરફ, વર્તમાન આંતરરાષ્ટ્રીય પરિસ્થિતિઓમાં એક સિલિન્ડરની વાસ્તવિક સપ્લાય કિંમત ₹1,600થી વધુ થઈ ગઈ હોવાનું પેટ્રોલિયમ અને કુદરતી ગેસ મંત્રાલયે જણાવ્યું છે.
મંત્રાલયે રવિવારે જાહેર કરેલી માહિતી અનુસાર, વૈશ્વિક સ્તરે એલપીજીના ભાવમાં નોંધપાત્ર વધારો થયો હોવા છતાં કેન્દ્ર સરકાર અને જાહેર ક્ષેત્રની તેલ વિપણન કંપનીઓ ગ્રાહકોને રાહત આપવા માટે કિંમતનો મોટો હિસ્સો પોતે વહન કરી રહી છે. પરિણામે ભારતના કરોડો પરિવારોને હજુ પણ સસ્તા દરે રસોઈ ગેસ ઉપલબ્ધ થઈ રહ્યો છે.
આ પણ વાંચો: દાહોદમાં રૂ. 1.46 કરોડની સનસનાટીભરી લૂંટનો ભેદ ઉકેલાયો : સાત આરોપીઓની ધરપકડ, 100% મુદ્દામાલ રિકવર
ઉજ્જવલા લાભાર્થીઓને વિશેષ સહાય
પ્રધાનમંત્રી ઉજ્જવલા યોજના હેઠળ આવતાં લાભાર્થીઓને પ્રતિ સિલિન્ડર ₹300ની સીધી લાભ હસ્તાંતરણ (DBT) સહાય આપવામાં આવે છે. આ સહાયતા વર્ષ દરમિયાન પ્રથમ ચાર રિફિલ માટે ઉપલબ્ધ છે. એટલે કે દરેક લાભાર્થીને વાર્ષિક ₹1,200 સુધીની સબસિડીનો લાભ મળે છે.
આ સહાયને કારણે ઉજ્જવલા યોજના હેઠળના પરિવારોને 14.2 કિલોગ્રામનો સિલિન્ડર અસરકારક રીતે ₹642માં મળી રહ્યો છે. સરકારનું કહેવું છે કે આ યોજના ગરીબ અને મધ્યમવર્ગીય પરિવારો માટે રસોઈ ગેસને વધુ સુલભ અને પરવડે તેવી બનાવવામાં મહત્વપૂર્ણ ભૂમિકા ભજવી રહી છે.
બિન-ઉજ્જવલા ગ્રાહકોને પણ બજાર આધારિત આંતરરાષ્ટ્રીય કિંમતની સરખામણીએ આશરે ₹700 જેટલી રાહત મળી રહી હોવાનું મંત્રાલયે જણાવ્યું છે.
પડોશી દેશોની સરખામણીએ ભારતમાં ગેસ સસ્તો
કેન્દ્ર સરકારના આંકડા મુજબ, ઉજ્જવલા લાભાર્થીઓ માટે ભારતમાં એલપીજીની અસરકારક કિંમત ₹642 છે, જે પડોશી દેશોની સરખામણીએ નોંધપાત્ર રીતે ઓછી છે.
મંત્રાલય દ્વારા રજૂ કરાયેલા આંકડા અનુસાર:
પાકિસ્તાનમાં સમાન સિલિન્ડરની કિંમત લગભગ ₹1,046
નેપાળમાં ₹1,207
બાંગ્લાદેશમાં ₹1,225
શ્રીલંકામાં ₹1,241
જ્યારે વિકસિત દેશોમાં આ કિંમત વધુ ઊંચી છે:
અમેરિકા: લગભગ ₹1,755
ઓસ્ટ્રેલિયા: લગભગ ₹1,765
કેનેડા: લગભગ ₹2,411
આ આંકડાઓ દર્શાવે છે કે આંતરરાષ્ટ્રીય બજારમાં ભાવ વધારા છતાં ભારતે ઘરેલું ગ્રાહકો માટે એલપીજીના ભાવ નિયંત્રિત રાખવાનો પ્રયાસ કર્યો છે.
આ પણ વાંચો: CBSEનું મોટું પગલું : રી-ઈવેલ્યુએશન પ્રક્રિયામાં મોટો ફેરફાર, હવે વિદ્યાર્થીઓની ઉત્તરવહીઓની ચકાસણી સંપૂર્ણપણે બોર્ડના નિયંત્રણમાં
આંતરરાષ્ટ્રીય બજારમાં ભાવમાં 46 ટકાનો વધારો
ભારત પોતાની એલપીજી જરૂરિયાતનો મોટો હિસ્સો આયાત કરે છે. એલપીજીના આંતરરાષ્ટ્રીય ભાવ મુખ્યત્વે સાઉદી અરેબિયાના કોન્ટ્રાક્ટ પ્રાઇસ (Saudi CP) પર આધારિત હોય છે, જે વૈશ્વિક બજાર માટે એક મહત્વપૂર્ણ બેન્ચમાર્ક ગણાય છે.
મંત્રાલય અનુસાર, ફેબ્રુઆરી મહિનામાં સાઉદી CP પ્રતિ ટન 542.50 ડોલર હતો, જે જૂન 2026 સુધીમાં વધીને 790 ડોલર પ્રતિ ટન થઈ ગયો છે. એટલે કે માત્ર થોડા મહિનામાં જ તેમાં લગભગ 46 ટકાનો વધારો નોંધાયો છે.
આંતરરાષ્ટ્રીય સ્તરે વધતા ભાવ છતાં ભારતે ઘરેલું બજારમાં તેની અસર મર્યાદિત રાખવાનો પ્રયાસ કર્યો હોવાનું મંત્રાલયે જણાવ્યું છે.
પશ્ચિમ એશિયાના તણાવ વચ્ચે સપ્લાય ચેઇન યથાવત
તાજેતરમાં પશ્ચિમ એશિયામાં વધેલા ભૌગોલિક તણાવ અને હોર્મુઝ જળસંધિ વિસ્તારમાં ઊભી થયેલી અનિશ્ચિતતાઓ વચ્ચે પણ ભારતે પોતાની ઊર્જા સપ્લાય ચેઇનને અસરકારક રીતે જાળવી રાખી છે.
મંત્રાલયે જણાવ્યું કે દેશમાં કોઈપણ પેટ્રોલિયમ ઉત્પાદનની અછત સર્જાઈ નથી. એલપીજીનું બોટલિંગ, પરિવહન અને વિતરણ નિયમિત રીતે ચાલુ રહ્યું છે, જેના કારણે ગ્રાહકોને કોઈ ખાસ મુશ્કેલીનો સામનો કરવો પડ્યો નથી.
સરકાર અને તેલ કંપનીઓ પર વધતો આર્થિક બોજ
ઘરેલું એલપીજીના ભાવમાં સંપૂર્ણ વધારો ગ્રાહકો પર ન મૂકવાના નિર્ણયથી સરકાર અને જાહેર ક્ષેત્રની તેલ વિપણન કંપનીઓ પર મોટો આર્થિક બોજ વધ્યો છે.
મંત્રાલયના જણાવ્યા અનુસાર, નાણાકીય વર્ષ 2025-26ના અંત સુધી ઘરેલું એલપીજી પર સંચિત અંડર-રિકવરી લગભગ ₹60,000 કરોડ સુધી પહોંચી ગઈ છે. એક વર્ષ અગાઉ આ આંકડો ₹41,338 કરોડ હતો.
આ વધતા બોજને ધ્યાનમાં રાખીને કેન્દ્ર સરકારે તેલ વિપણન કંપનીઓને ₹30,000 કરોડની ક્ષતિપૂર્તિ મંજૂર કરી છે, જેથી ગ્રાહકોને રાહત આપવાનું ચાલુ રાખી શકાય.
આ પણ વાંચો: દાહોદમાં રૂ. 1.46 કરોડની સનસનાટીભરી લૂંટનો ભેદ ઉકેલાયો : સાત આરોપીઓની ધરપકડ, 100% મુદ્દામાલ રિકવર
ઉજ્જવલા યોજનાનો વ્યાપ સતત વધ્યો
પ્રધાનમંત્રી ઉજ્જવલા યોજના કેન્દ્ર સરકારની સૌથી મહત્વપૂર્ણ સામાજિક કલ્યાણ યોજનાઓમાંની એક ગણાય છે. આ યોજના દ્વારા ગરીબ પરિવારોને સ્વચ્છ ઇંધણ ઉપલબ્ધ કરાવવાનો પ્રયાસ કરવામાં આવ્યો છે.
મંત્રાલયના જણાવ્યા અનુસાર, યોજના શરૂ થયા બાદ અત્યાર સુધીમાં દેશભરમાં 10.58 કરોડથી વધુ ગેસ કનેક્શન આપવામાં આવ્યા છે. આ યોજના મહિલાઓના સ્વાસ્થ્ય, સ્વચ્છતા અને જીવનની ગુણવત્તામાં સુધારો લાવવામાં મહત્વપૂર્ણ સાબિત થઈ હોવાનું સરકારનું માનવું છે.
આંતરરાષ્ટ્રીય બજારમાં સતત વધી રહેલા ઊર્જા ભાવ વચ્ચે પણ ભારતે ઘરેલું ગ્રાહકોને રાહત આપવાનો પ્રયાસ ચાલુ રાખ્યો છે, જેના કારણે દેશ આજે વિશ્વના સૌથી સસ્તા રસોઈ ગેસ ઉપલબ્ધ કરાવતા દેશોમાં સ્થાન ધરાવે છે.
