નવી દિલ્હી: કેન્દ્રીય માધ્યમિક શિક્ષણ બોર્ડ (CBSE)એ ધોરણ 12ની ઉત્તરવહીઓના રી-ઈવેલ્યુએશન અને રી-ચેકિંગ પ્રક્રિયા સંબંધિત એક મહત્વપૂર્ણ નિર્ણય લીધો છે. ઉત્તરવહીઓની સ્કેનિંગ દરમિયાન સામે આવેલી ટેકનિકલ ખામીઓ અને ડેટા સુરક્ષાને લઈને ઊભી થયેલી ચિંતાઓ બાદ બોર્ડે ખાનગી પ્લેટફોર્મનો ઉપયોગ બંધ કરવાનો નિર્ણય કર્યો છે. હવે રી-ઈવેલ્યુએશનની સમગ્ર પ્રક્રિયા CBSEના પોતાના સુરક્ષિત સર્વર અને ઇન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર પર હાથ ધરવામાં આવશે.
CBSEના આ નિર્ણયને લાખો વિદ્યાર્થીઓ માટે મહત્વપૂર્ણ માનવામાં આવી રહ્યો છે, કારણ કે પરિણામ જાહેર થયા બાદ રી-ચેકિંગ અને રી-ઇવેલ્યુએશન પ્રક્રિયા અંગે અનેક પ્રશ્નો ઊભા થયા હતા. બોર્ડનું કહેવું છે કે નવા ફેરફારથી પારદર્શિતા, ડેટાની સુરક્ષા અને મૂલ્યાંકનની વિશ્વસનીયતા વધુ મજબૂત બનશે.
સ્કેનિંગ અને ઓનલાઈન મૂલ્યાંકનમાં આવી હતી મુશ્કેલીઓ
CBSEએ 13 મેના રોજ ધોરણ 12ના પરિણામો જાહેર કર્યા પહેલાં આશરે એક કરોડ જેટલી ઉત્તરવહીઓના ડિજિટલ મૂલ્યાંકન માટે ખાનગી ટેક્નોલોજી પ્લેટફોર્મનો ઉપયોગ કર્યો હતો. આ પ્રક્રિયા માટે ‘ઓનસ્ક્રીન માર્કિંગ સિસ્ટમ’ (OSM) લાગુ કરવામાં આવી હતી. જોકે, નવી સિસ્ટમ ઝડપથી અમલમાં મુકાતા કેટલાક ટેકનિકલ પડકારો સામે આવ્યા હતા.
વિદ્યાર્થીઓ અને શિક્ષકો તરફથી ઉત્તરવહીઓની ખરાબ સ્કેનિંગ, પાનાં સ્પષ્ટ ન દેખાવા, દસ્તાવેજોની ગડબડ તેમજ કેટલીક જગ્યાએ ઉત્તરવહીઓની અદલાબદલી જેવી ફરિયાદો સામે આવી હતી. કેટલાક વિદ્યાર્થીઓએ તો એવો પણ આક્ષેપ કર્યો હતો કે ટેકનિકલ ખામીઓના કારણે તેમના ગુણ પર અસર પડી હોઈ શકે છે. આ ફરિયાદો બાદ સમગ્ર પ્રક્રિયાની સમીક્ષા શરૂ કરવામાં આવી હતી અને ડેટા સુરક્ષાને લઈને પણ ગંભીર ચર્ચા થઈ હતી.
કેન્દ્ર સરકાર અને નિષ્ણાતોની દખલ
મામલો ગંભીર બનતા કેન્દ્રીય શિક્ષણ મંત્રી ધર્મેન્દ્ર પ્રધાનએ ટેકનિકલ નિષ્ણાતોની મદદ લેવાનો નિર્ણય કર્યો હતો. આ માટે IIT Madras અને IIT Kanpurના નિષ્ણાતોની ટીમને પ્રક્રિયાની સમીક્ષા માટે જોડવામાં આવી હતી.
હવે CBSEના સર્વર પર થશે સમગ્ર કામ
નવી વ્યવસ્થા અનુસાર હવે વિદ્યાર્થીઓની ઉત્તરવહીઓ અને સંબંધિત તમામ માહિતી સીધી CBSEના નિયંત્રણ હેઠળના સર્વરો પર જ રહેશે. રી-ઇવેલ્યુએશન માટે જરૂરી પ્રક્રિયા સીબીએસઈની સત્તાવાર વેબસાઇટ અને તેના સુરક્ષિત ડિજિટલ માળખા દ્વારા હાથ ધરવામાં આવશે.
માહિતી મુજબ, ખાનગી કંપનીના સોફ્ટવેરનો સંપૂર્ણ ત્યાગ કરવામાં આવ્યો નથી. તેના કોડબેઝમાં જરૂરી સુરક્ષા સુધારાઓ, અપગ્રેડ અને ટેસ્ટિંગ કર્યા બાદ તેને સીબીએસઈના પોતાના સર્વર પર ચલાવવામાં આવશે. જોકે, ઉત્તરવહીઓના મૂલ્યાંકન અને ગુણાંકન સંબંધિત મુખ્ય પ્રક્રિયા પર હવે બોર્ડનો સીધો નિયંત્રણ રહેશે. કંપની માત્ર ઉત્તરવહીઓની સ્કેનિંગ સંબંધિત મર્યાદિત કામગીરી જ સંભાળશે, જ્યારે ડેટા મેનેજમેન્ટ અને મૂલ્યાંકન પ્રક્રિયા સીબીએસઈના અધિકારીઓ અને નિષ્ણાતોની દેખરેખ હેઠળ થશે.
આ પણ વાંચો: બારામુલામાં સુરક્ષા એજન્સીઓનું મોટું એક્શન : રાઈફલ અને 50 કારતૂસ સાથે 2 શંકાસ્પદ વ્યક્તિની કરાઈ અટકાયત
70 હજારથી વધુ અરજીઓ મળી
રી-ઇવેલ્યુએશન અને ઉત્તરવહીઓ જોવા માટે વિદ્યાર્થીઓનો પ્રતિસાદ પણ નોંધપાત્ર રહ્યો છે. સીબીએસઈને અત્યાર સુધીમાં 70 હજારથી વધુ અરજીઓ મળી ચૂકી છે. આ દરમિયાન પોર્ટલ પર ટેકનિકલ દબાણ વધતા કેટલીક સમસ્યાઓ પણ નોંધાઈ હતી. અનેક વિદ્યાર્થીઓને લોગિન, અરજી સબમિટ કરવા અને દસ્તાવેજો જોવા સંબંધિત મુશ્કેલીઓનો સામનો કરવો પડ્યો હતો. આ કારણસર બોર્ડે અરજી કરવાની અંતિમ તારીખમાં એક દિવસનો વધારો કરીને 7 જૂનની મધરાત સુધી સમય આપ્યો હતો.
આ પણ વાંચો: 'અયોગ્ય અને અસ્વીકાર્ય' : લંડનમાં CJI સૂર્યકાંતના કાર્યક્રમમાં વિવાદ પર ભારતીય હાઈ કમિશનનું કડક વલણ!
સાયબર હુમલાની પણ તપાસ
આ સમગ્ર વિવાદ વચ્ચે સીબીએસઈના પોસ્ટ-રિઝલ્ટ સર્વિસિસ પોર્ટલ પર સંકલિત સાયબર હુમલાના પ્રયાસોની માહિતી પણ સામે આવી છે. બોર્ડના જણાવ્યા અનુસાર પોર્ટલને નિશાન બનાવી કેટલીક શંકાસ્પદ ડિજિટલ પ્રવૃત્તિઓ નોંધાઈ હતી. મામલાની ગંભીરતાને ધ્યાનમાં રાખીને પોલીસમાં ફરિયાદ નોંધાવવામાં આવી છે. દિલ્હી પોલીસ દ્વારા આ મામલે એફઆઈઆર નોંધાઈ છે અને સાયબર હુમલાની દિશામાં તપાસ શરૂ કરવામાં આવી છે.
વિદ્યાર્થીઓના હિતને પ્રાથમિકતા
CBSEનું કહેવું છે કે આ તમામ ફેરફારોનો મુખ્ય હેતુ વિદ્યાર્થીઓના હિતોનું રક્ષણ કરવો અને મૂલ્યાંકન પ્રક્રિયાને વધુ વિશ્વસનીય બનાવવાનો છે. બોર્ડ માને છે કે પરીક્ષાના પરિણામો વિદ્યાર્થીઓના ભવિષ્ય સાથે સીધા જોડાયેલા હોય છે, તેથી મૂલ્યાંકનમાં કોઈ પણ પ્રકારની ટેકનિકલ ખામી કે ડેટા સુરક્ષાનો જોખમ સ્વીકાર્ય નથી.
નવી વ્યવસ્થા અમલમાં આવતા રી-ઇવેલ્યુએશન પ્રક્રિયા વધુ સુરક્ષિત, પારદર્શક અને વિશ્વસનીય બનશે તેવી આશા વ્યક્ત કરવામાં આવી રહી છે. લાખો વિદ્યાર્થીઓ અને તેમના વાલીઓ માટે આ નિર્ણય રાહતરૂપ માનવામાં આવી રહ્યો છે, કારણ કે હવે મૂલ્યાંકનની સમગ્ર પ્રક્રિયા સીધી બોર્ડના નિયંત્રણ હેઠળ રહેશે.
