India Oil Reserves: ભારતમાં ઇંધણ, એટલે કે પેટ્રોલ-ડીઝલ અને ગેસનો પર્યાપ્ત જથ્થો ઉપલબ્ધ છે. દેશમાં હાલમાં 60 દિવસનો કાચા તેલનો ભંડાર, 60 દિવસનો પ્રાકૃતિક ગેસનો ભંડાર અને 45 દિવસનો રસોઈ ગેસ (LPG) નો ભંડાર ઉપલબ્ધ છે. આ સાથે જ, દેશનું વિદેશી મુદ્રા ભંડાર 703 અબજ ડોલરના મજબૂત સ્તરે પહોંચ્યું છે. સંરક્ષણ મંત્રી રાજનાથ સિંહે આ માહિતી આપી હતી. આ સાથે સરકારે જણાવ્યું કે, ભારત તેલ શુદ્ધિકરણ (રિફાઇનિંગ) ક્ષેત્રે વિશ્વનો ત્રીજો સૌથી મોટો દેશ છે અને પેટ્રોલિયમ ઉત્પાદનોનો ચોથો સૌથી મોટો નિકાસકાર પણ છે. ભારત અત્યારે 150થી વધુ દેશોમાં નિકાસ કરી રહ્યું છે અને સાથે જ ઘરેલું માંગ પણ પૂરી કરવામાં આવી રહી છે.
નોંધનીય છે કે, સંરક્ષણ મંત્રી રાજનાથ સિંહની અધ્યક્ષતામાં સોમવારે પશ્ચિમ એશિયાની સ્થિતિ પર રચાયેલા મંત્રીઓના અનૌપચારિક જૂથની પાંચમી બેઠક યોજાઈ હતી. બેઠકમાં જણાવવામાં આવ્યું કે પશ્ચિમ એશિયાના સંકટ છતાં ભારતમાં છેલ્લા 70 દિવસથી પેટ્રોલિયમની કિંમતો સ્થિર રાખવામાં આવી છે, જ્યારે વિશ્વના અનેક દેશોમાં કિંમતોમાં 30 થી 70 ટકા સુધીનો વધારો થયો છે.
જોકે, વૈશ્વિક સ્તરે કાચા તેલની ઊંચી કિંમતોને કારણે ભારતીય તેલ કંપનીઓ દરરોજ અંદાજે 1,000 કરોડ રૂપિયાનું નુકસાન વેઠી રહી છે અને નાણાકીય વર્ષ 2026ના પ્રથમ ત્રિમાસિક ગાળામાં આ નુકસાન અંદાજે 2 લાખ કરોડ રૂપિયા સુધી પહોંચી રહ્યું છે. તેમ છતાં, સરકાર સુનિશ્ચિત કરી રહી છે કે આંતરરાષ્ટ્રીય કિંમતોનો પૂરો બોજ સામાન્ય નાગરિકો પર ન પડે. બેઠકમાં રાજનાથ સિંહે કહ્યું કે, વર્તમાન સમયમાં ઇંધણનું સંરક્ષણ માત્ર તાત્કાલિક બચત માટે નથી, પરંતુ ભવિષ્યની લાંબા ગાળાની ક્ષમતા નિર્માણ અને ઉર્જા સુરક્ષાને મજબૂત કરવાના હેતુથી કરવામાં આવી રહ્યું છે. તેમણે ઉમેર્યું કે જો સંકટ લાંબુ ચાલે તો પોતાની તૈયારી જાળવી રાખવા માટે અત્યારથી જ જવાબદાર રીતે વપરાશ કરવાની સંસ્કૃતિ વિકસાવવી આવશ્યક છે.
મહત્વનું છે કે, પ્રધાનમંત્રી નરેન્દ્ર મોદીએ દેશવાસીઓને મેટ્રો અને જાહેર પરિવહનનો વધુ ઉપયોગ કરવા, વાહન શેરિંગ (Carpooling) વ્યવસ્થા અપનાવવા, બિનજરૂરી વિદેશ પ્રવાસ ટાળવા, ઘરેલું પ્રવાસનને પ્રોત્સાહન આપવા અને બિનજરૂરી સોનાની ખરીદી એક વર્ષ સુધી ટાળવા અપીલ કરી છે. પીએમ મોદીએ ખેડૂતોને રાસાયણિક ખાતરોનો ઉપયોગ 50 ટકા સુધી ઘટાડવા, પ્રાકૃતિક ખેતી અપનાવવા અને ડીઝલ પંપના સ્થાને સૌર ઊર્જા આધારિત સિંચાઈ પંપનો ઉપયોગ વધારવા પણ આગ્રહ કર્યો છે.
કેરળમાં કોંગ્રેસ સામે CM પસંદગીનો મોટો પડકાર : વેણુગોપાલ-સતીશન વચ્ચે અટવાયો નિર્ણય
સંરક્ષણ મંત્રીએ કહ્યું કે સરકારનો પ્રાથમિક ઉદ્દેશ્ય એ સુનિશ્ચિત કરવાનો છે કે ઉર્જા પુરવઠો ખોરવાય નહીં અને દરિયાઈ વેપાર માર્ગો સુરક્ષિત રહે. બેઠકમાં વ્યૂહાત્મક તેલ ભંડાર (Strategic Oil Reserves) ની જરૂરિયાતોની ફરીથી સમીક્ષા કરવાની વાત પણ કરવામાં આવી હતી. સરકારે જણાવ્યું કે આવશ્યક વસ્તુઓ અને ખાતરોની પર્યાપ્ત ઉપલબ્ધતા છે. 11 મે સુધી દેશમાં કુલ ખાતરનો ભંડાર 199.65 લાખ ટન રહ્યો હતો, જે ગયા વર્ષના સમાન ગાળાના 178.58 લાખ ટન કરતા વધુ છે. ખરીફ 2026 માટે કુલ જરૂરિયાત 390.54 લાખ ટન અંદાજવામાં આવી છે, જેની સામે વર્તમાન ભંડાર 51 ટકાથી વધુ છે, જ્યારે સામાન્ય રીતે આ સ્તર લગભગ 33 ટકા રહેતું હોય છે.
બેઠકમાં ઉદ્યોગો અને સૂક્ષ્મ, લઘુ તથા મધ્યમ ઉદ્યોગો (MSME) ક્ષેત્રને રાહત આપવાના પગલાંની પણ જાણકારી આપવામાં આવી હતી. કેન્દ્રીય મંત્રીમંડળે 5 મેના રોજ 'ઇમરજન્સી ક્રેડિટ ગેરંટી સ્કીમ' (ECLGS) ના નવા તબક્કાને મંજૂરી આપી છે, જેના હેઠળ 2.55 લાખ કરોડ રૂપિયાના વધારાના ધિરાણ પ્રવાહનું લક્ષ્ય રાખવામાં આવ્યું છે. આ યોજનામાં સૂક્ષ્મ, લઘુ અને મધ્યમ ઉદ્યોગો માટે 100 ટકા અને અન્ય ઉદ્યોગો તથા એવિએશન (ઉડ્ડયન) ક્ષેત્ર માટે 90 ટકા સુધીની લોન ગેરંટીની જોગવાઈ કરવામાં આવી છે.
