સોનાના ભાવમાં જે રીતે સતત ઉછાળો આવી રહ્યો છે, તેના કારણે અનેક પરિવારોની તિજોરીઓની કિંમત પણ કરોડોમાં પહોંચી ગઈ છે. જે પરિવારો પાસે પેઢી દર પેઢીથી વારસામાં મળેલું સોનું છે અથવા જેમના બિલ વર્ષો પહેલા ખોવાઈ ગયા છે, તેમના મનમાં એક ડર છે કે શું ઘરમાં વધુ સોનું રાખવાથી Income Tax ના દરોડા પડી શકે? શું બિલ વગરનું સોનું જપ્ત થઈ શકે? આ પ્રશ્નોના જવાબો દરેક નાગરિકે જાણવા ખૂબ જ જરૂરી છે.
શું બિલ વગર સોનું રાખવું ગેરકાયદેસર છે?
સૌ પ્રથમ એ વાત સમજી લેવી જોઈએ કે બિલ વગર સોનું રાખવું એ પોતે કોઈ ગુનો નથી. આવકવેરા વિભાગનો હેતુ કાળા નાણાં પર રોક લગાવવાનો છે. જો તમારી પાસે રહેલું સોનું કાયદેસરની આવકમાંથી ખરીદેલું હોય, વારસામાં મળ્યું હોય કે કોઈએ ભેટ તરીકે આપ્યું હોય, તો માત્ર બિલ ન હોવાને કારણે તેને ગેરકાયદેસર ગણી શકાતું નથી.
મહિલાઓ અને પુરુષો માટે નક્કી કરવામાં આવેલી મર્યાદા
ભારતીય પરંપરાઓને ધ્યાનમાં રાખીને Income Tax વિભાગે સોનું રાખવાની એક ચોક્કસ મર્યાદા નક્કી કરી છે. આ મર્યાદામાં સોનું રાખવા માટે કોઈ પુરાવો આપવાની જરૂર રહેતી નથી:
પરિણીત મહિલા: 500 ગ્રામ સોનાના દાગીના રાખી શકે છે.
અપરિણીત મહિલા: 250 ગ્રામ સોનાના દાગીના રાખી શકે છે.
પુરુષ: 100 ગ્રામ સુધીના સોનાના દાગીના પોતાની પાસે રાખી શકે છે.
સામાન્ય પરિવાર માટે કેટલું સોનું કાયદેસર?
ધારો કે એક પરિવારમાં પતિ, પત્ની અને એક અપરિણીત પુત્રી છે. આ સ્થિતિમાં:
પત્નીના 500 ગ્રામ + પુત્રીના 250 ગ્રામ + પતિના 100 ગ્રામ = કુલ 850 ગ્રામ સોનું આ પરિવાર પાસે હોઈ શકે છે. વર્તમાન બજાર ભાવ અને મેકિંગ ચાર્જ ગણતા આ 850 ગ્રામ સોનાની કિંમત આશરે 1.07 કરોડથી 1.2 કરોડ રૂપિયા કે તેથી વધુ થઈ શકે છે. એટલે કે, જો તમારા ઘરમાં આટલી કિંમતનું સોનું હોય, તો તમારે કોઈ બિલ કે પુરાવો બતાવવાની જરૂર રહેતી નથી.
HUF અને દરોડાના કિસ્સામાં શું થાય?
હિન્દુ અવિભાજિત પરિવાર (HUF) માટે સોનાની કોઈ નિશ્ચિત મર્યાદા નથી, પરંતુ તેનું આકલન પરિવારની આવક અને સામાજિક સ્થિતિના આધારે કરવામાં આવે છે. દરોડા દરમિયાન જો નક્કી કરેલી મર્યાદા કરતા વધુ સોનું મળી આવે, તો રોકાણકારે તેનો સ્ત્રોત (Income Source) સાબિત કરવો પડે છે. જો તમે એ સાબિત કરી શકો કે આ સોનું વારસામાં મળ્યું છે અથવા કાયદેસરની આવકમાંથી છે, તો તે જપ્ત કરવામાં આવતું નથી.
ટૂંકમાં, જો તમારી પાસે સોનાનો કાયદેસરનો સ્ત્રોત છે, તો તમારે ગભરાવાની જરૂર નથી. તેમ છતાં, સલામતી માટે નવા ખરીદેલા સોનાના બિલ હંમેશા સાચવી રાખવા જોઈએ.
