ઑપરેશન સિંદૂરની અસર : ISRO ચાર વર્ષની જગ્યાએ એક વર્ષમાં 52 જાસૂસી સેટેલાઈટ બનાવડાવશે

ભારતે રાષ્ટ્રીય સુરક્ષાને મજબૂત બનાવવા માટે એક સાહસિક પગલું ભર્યું છે. મહત્વાકાંક્ષી અવકાશ આધારિત દેખરેખ (SBS-3) કાર્યક્રમ હેઠળ 52 જાસૂસી ઉપગ્રહોના તૈનાતી માટેનો સમયમર્યાદા ચાર વર્ષથી ઘટાડીને માત્ર એક વર્ષ કરવામાં આવ્યો છે.

ઓક્ટોબર 2024 માં સુરક્ષા અંગેની કેબિનેટ સમિતિ દ્વારા મંજૂર કરાયેલ, આ 22,500 કરોડ રૂપિયાના પ્રોજેક્ટનો ઉદ્દેશ્ય ભારતની સરહદો, ખાસ કરીને પાકિસ્તાન પરની પ્રવૃત્તિઓ પર દેખરેખ વધારવાનો અને પૂર અને ભૂકંપ જેવી કુદરતી આફતો દરમિયાન મહત્વપૂર્ણ સહાય પૂરી પાડવાનો છે.

SBS-3 કાર્યક્રમો
SBS-3 કાર્યક્રમ ભારતીય અવકાશ સંશોધન સંગઠન (ISRO) અને ખાનગી ઉદ્યોગો વચ્ચેના સહયોગનું એક ઉત્તમ ઉદાહરણ છે. ઇસરો 21 ઉપગ્રહો વિકસાવશે. બાકીના 31 ઉપગ્રહોનું નિર્માણ ત્રણ ખાનગી કંપનીઓ - અનંત ટેક્નોલોજીસ, સેન્ટમ ઇલેક્ટ્રોનિક્સ અને આલ્ફા ડિઝાઇનને સોંપવામાં આવ્યું છે.

સંરક્ષણ મંત્રાલયે આ કંપનીઓને વિકાસ સમયમર્યાદા ઘટાડીને 12-18 મહિના કરવાનો નિર્દેશ આપ્યો છે. આ ઉપગ્રહોનું જમાવટ હવે 2026 ના અંત સુધીમાં અથવા તે પહેલાં લક્ષ્યાંકિત છે, જે મૂળ 2028 ની સમયમર્યાદા કરતાં ઘણા આગળ છે. તાજેતરના પહેલગામ હત્યાકાંડના પ્રતિભાવમાં શરૂ કરાયેલા ઓપરેશન સિંદૂર બાદ પ્રાદેશિક તણાવમાં વધારો થવાના પગલે આ વધારો થયો છે.

AIથી સજ્જ ઉપગ્રહો
આ ઉપગ્રહો કૃત્રિમ બુદ્ધિ (AI) થી સજ્જ હશે, જે અવકાશમાં એકબીજા સાથે વાતચીત કરી શકશે. આ ટેકનોલોજી ભારતને અભૂતપૂર્વ ચોકસાઈ સાથે ભૂ-ગુપ્ત માહિતી એકત્રિત કરવામાં સક્ષમ બનાવશે. આનાથી ખાસ કરીને પાકિસ્તાન અને ચીન સાથેની ભારતની અસ્થિર સરહદો પર, પ્રતિકૂળ પ્રવૃત્તિઓ પર દેખરેખમાં નોંધપાત્ર વધારો થશે.

સ્પેસએક્સ અને ખાનગી કંપનીઓની ભૂમિકા
આ પ્રોજેક્ટમાં, એલોન મસ્કની કંપની સ્પેસએક્સ ટેકનિકલ સહાય પૂરી પાડી રહી છે, જે ઉપગ્રહોના તબક્કાવાર વિકાસ અને પ્રક્ષેપણમાં મદદ કરશે. ખાનગી કંપનીઓમાં, અનંત ટેક્નોલોજીસ, જેણે નાણાકીય વર્ષ 24 માં રૂ. 270 કરોડની આવક નોંધાવી હતી. સેન્ટમ ઇલેક્ટ્રોનિક્સ, જેણે નાણાકીય વર્ષ 25 ના પ્રથમ નવ મહિનામાં રૂ. 479 કરોડની આવક નોંધાવી હતી.

તે આ જાહેર-ખાનગી ભાગીદારીમાં અગ્રણી ભૂમિકા ભજવી રહ્યું છે. આલ્ફા ડિઝાઇન, જેને 2019માં અદાણી ડિફેન્સ અને એરોસ્પેસ દ્વારા હસ્તગત કરવામાં આવી હતી, તે ISRO સાથેના અગાઉના સહયોગ જેમ કે ઇન્ડિયન રિજનલ નેવિગેશનલ સેટેલાઇટ સિસ્ટમ (IRNSS) માંથી તેની કુશળતા લાવે છે. આ કંપનીઓની ભાગીદારી ભારતના વ્યૂહાત્મક અવકાશ ઉદ્દેશ્યોને પૂર્ણ કરવા માટે ખાનગી ઉદ્યોગો પર વધતી જતી નિર્ભરતાને પ્રતિબિંબિત કરે છે.