S-400 ડિફેન્સ સિસ્ટમની કિંમત કેટલી છે? : જે ભારત માટે બન્યું 'સુદર્શન ચક્ર'

જ્યારે દેશે પહેલીવાર વિશ્વની સૌથી ખતરનાક હવાઈ સંરક્ષણ પ્રણાલી S-400 “સુદર્શન ચક્ર” નો ઉપયોગ કર્યો. આ આધુનિક સિસ્ટમે પાકિસ્તાન તરફથી આવતા મિસાઇલ અને ડ્રોન હુમલાઓને હવામાં જ નષ્ટ કરી દીધા. આ એ જ S-400 છે જે ભારતે હજારો કરોડ રૂપિયા ખર્ચીને રશિયા પાસેથી ખરીદ્યું હતું. તેની શક્તિ અને ગતિ એટલી જબરદસ્ત છે કે દુશ્મન કલ્પના પણ કરી શકતો નથી કે હુમલો ક્યારે અને ક્યાંથી થશે. પહેલીવાર તેનો ઉપયોગ દેશની સુરક્ષા તરફ એક મોટું પગલું માનવામાં આવી રહ્યું છે.

ભારતનું S-400 પહેલી વાર કાર્યરત થયું
૭-૮ મેની રાત્રે ભારતે પહેલી વાર રશિયન S-400 મિસાઇલ ડિફેન્સ સિસ્ટમનો ઉપયોગ કર્યો. પાકિસ્તાન દ્વારા જમ્મુ અને કાશ્મીર, પંજાબ અને રાજસ્થાનમાં લશ્કરી અને નાગરિક ઠેકાણાઓ પર અનેક મિસાઇલો અને ડ્રોન મોકલવામાં આવ્યા હતા. પરંતુ ભારતીય વાયુસેનાએ S-400 “સુદર્શન ચક્ર” ની મદદથી સમયસર આ બધા ખતરોનો નાશ કર્યો. સંરક્ષણ મંત્રાલયે એક નિવેદનમાં જણાવ્યું હતું કે ભારત તેની સાર્વભૌમત્વની રક્ષા કરવા માટે સંપૂર્ણપણે તૈયાર છે અને હુમલામાં કોઈ જાનહાનિ કે સંપત્તિનું નુકસાન થયું નથી.

પાકિસ્તાનને જવાબ આપવા ભારતે પણ હવાઈ હુમલા કર્યા
પાકિસ્તાને 15 ભારતીય શહેરોને નિશાન બનાવવાનો પ્રયાસ કર્યા બાદ ભારતે વળતો જવાબ આપ્યો. ભારતીય વાયુસેનાએ લાહોર સહિત પાકિસ્તાનના ઘણા વિસ્તારોમાં હવાઈ સંરક્ષણ પ્રણાલીને નિશાન બનાવી હતી. આ હુમલો "ઓપરેશન સિંદૂર" નો એક ભાગ હતો, જે 22 એપ્રિલે પહેલગામમાં થયેલા આતંકવાદી હુમલાના જવાબમાં શરૂ કરવામાં આવ્યો હતો. આ ઓપરેશનમાં, પાકિસ્તાન અને પાકિસ્તાન અધિકૃત કાશ્મીર (POK) માં સ્થિત કુલ 9 આતંકવાદી ઠેકાણાઓનો નાશ કરવામાં આવ્યો હતો.

S-400 ની તાકાત અને કિંમત
S-400 ટ્રાયમ્ફ મિસાઇલ સિસ્ટમ રશિયા દ્વારા બનાવવામાં આવેલી ખૂબ જ આધુનિક અને શક્તિશાળી હવાઈ સંરક્ષણ પ્રણાલી છે. તેનો ઉપયોગ દુશ્મનના હવાઈ હુમલાઓ સામે રક્ષણ માટે થાય છે. ભારતે તેને ખરીદવા માટે 2018 માં રશિયા સાથે લગભગ ₹35,000 કરોડ (લગભગ $5.4 બિલિયન) નો સોદો કર્યો હતો. ભારતને અત્યાર સુધીમાં S-400 સિસ્ટમના ત્રણ સેટ (સ્ક્વોડ્રન) મળ્યા છે અને બાકીના બે 2026 સુધીમાં આવી જશે. આ સિસ્ટમ એકસાથે 160 દુશ્મન વસ્તુઓ (જેમ કે વિમાન, મિસાઇલ, ડ્રોન) ને ટ્રેક કરી શકે છે અને તેમાંથી 72 ને એકસાથે હિટ કરી શકે છે. S-400 ની રેન્જ 400 કિલોમીટર સુધીની છે, જેનો અર્થ એ છે કે તે આ અંતરથી દુશ્મનને ઓળખી શકે છે અને હુમલો કરી શકે છે. તે ફક્ત 5 મિનિટમાં હુમલો કરવા માટે તૈયાર છે. આ સિસ્ટમ દુશ્મનના લડાકુ વિમાનો, ડ્રોન, ક્રુઝ મિસાઇલો અને બેલિસ્ટિક મિસાઇલોને હવામાં પણ નષ્ટ કરી શકે છે. તેથી, તે ભારતની સુરક્ષા માટે ખૂબ જ મહત્વપૂર્ણ અને શક્તિશાળી હથિયાર છે.

'સુદર્શન ચક્ર' આકાશનું બન્યું રક્ષક
ભારતીય વાયુસેનાએ S-400 મિસાઇલ સિસ્ટમનું નામ 'સુદર્શન ચક્ર' રાખ્યું છે. તેનું નામ ભગવાન વિષ્ણુના દૈવી શસ્ત્ર પરથી રાખવામાં આવ્યું છે જે ખૂબ જ તીક્ષ્ણ, સચોટ અને દૂરથી દુશ્મનોને મારવામાં સક્ષમ માનવામાં આવે છે. S-400 માં પણ આ સુવિધાઓ છે, તેથી આ નામ તેના માટે યોગ્ય છે. પૂર્વ એર માર્શલ સંજીવ કપૂરે કહ્યું કે પાકિસ્તાને ભારતના 15 શહેરો પર હુમલો કરવાની યોજના બનાવી હતી, પરંતુ S-400 ના કારણે તે તેમ કરી શક્યું નહીં. આ સિસ્ટમ એટલી સારી ટેકનોલોજીથી બનાવવામાં આવી છે કે તે દુશ્મનની દરેક હિલચાલ પર નજર રાખી શકે છે અને તરત જ જવાબ આપી શકે છે. S-400 માત્ર દુશ્મન મિસાઇલો અને જહાજોને રોકવામાં સક્ષમ નથી, પરંતુ તે દુશ્મનના મનમાં ભય પણ પેદા કરે છે. તાજેતરની ઘટનાઓમાં, ભારતે સાબિત કર્યું છે કે તેની પાસે માત્ર સારી ટેકનોલોજી જ નથી, પરંતુ યોગ્ય સમયે યોગ્ય નિર્ણય લેવાની શક્તિ પણ છે.