PM-KUSUM : પ્રધાનમંત્રી કુસુમ (PM-KUSUM) યોજનાના ઘટક C-1થી ખેડૂતો માટે નવી કમાણીની રાહ, આજના સમયમાં વધતા ખેતી ખર્ચ અને વીજળી-ડીઝલની મોંઘી સિંચાઈ વચ્ચે, પ્રધાનમંત્રી કુસુમ યોજના (PM-KUSUM) નો ઘટક C-1 ખેડૂતો માટે એક ક્રાંતિકારી પગલું છે. આ યોજના હેઠળ ખેડૂતો પોતાના ખેતરમાં સૌર પેનલ લગાવીને માત્ર સસ્તી અને સ્વચ્છ ઉર્જા મેળવી શકે છે એટલું જ નહીં, વધારાની વીજળી ગ્રીડમાં વેચીને વાર્ષિક હજારો કે લાખો રૂપિયાની વધારાની આવક પણ કમાઈ શકે છે. આ રીતે ખેતર માત્ર ખોરાક ઉત્પાદનનું કેન્દ્ર નહીં, પણ ઉર્જા ઉત્પાદનનું સ્ત્રોત બની જાય છે!
PM-KUSUM યોજના શું છે?
પ્રધાનમંત્રી કુસુમ યોજનાનો મુખ્ય હેતુ ખેતીમાં સૌર ઉર્જાનો ઉપયોગ વધારીને ખેડૂતોને ઊર્જા સ્વનિર્ભર બનાવવાનો છે.
આ યોજનામાં ત્રણ મુખ્ય ઘટકો છે
ઘટક A: નાના ગ્રીડ-કનેક્ટેડ સૌર પ્લાન્ટ
ઘટક B: સ્વતંત્ર (સ્ટેન્ડઅલોન) સૌર પંપ
ઘટક C-1: હાલના ગ્રીડ-કનેક્ટેડ કૃષિ પંપનું સૌરીકરણ (Individual Pump Solarisation)
ઘટક C-1 ખાસ કરીને એવા ખેડૂતો માટે છે જેમની પાસે પહેલેથી ઇલેક્ટ્રિક/ગ્રીડ કનેક્ટેડ પંપ છે (સામાન્ય રીતે 7.5 HP સુધી). આ પંપને સૌર ઉર્જા સાથે જોડી શકાય છે, જેથી સિંચાઈ માટે સૌર ઉર્જા વાપરી શકાય અને વધારાની વીજળી ડિસ્કોમને વેચી શકાય.
કેટલી સબસિડી મળે છે?
યોજનાની સૌથી આકર્ષક વાત એ છે કે પ્રોજેક્ટ ખર્ચના 60% સુધી સબસિડી મળે છે (30% કેન્દ્ર સરકાર તરફથી + 30% રાજ્ય સરકાર તરફથી). કેટલાક રાજ્યોમાં (જેમ કે ઉત્તર પ્રદેશ અથવા વિશેષ વર્ગો માટે) આ સબસિડી 70-90% સુધી પણ જઈ શકે છે. બાકીની રકમ માટે બેંક લોન મળે છે, જેથી ખેડૂતને શરૂઆતમાં માત્ર 10% જેટલી રકમ જ ખર્ચવી પડે છે.
ખેડૂતોને મળતા મુખ્ય ફાયદા
સિંચાઈ માટે ડીઝલ/વીજળીના બિલમાં મોટો ઘટાડો → ખર્ચ બચત
વિશ્વસનીય અને નિયમિત સિંચાઈ → પાક ઉત્પાદનમાં વધારો
વધારાની સૌર વીજળી ગ્રીડમાં વેચાણ → વાર્ષિક ₹50,000 થી ₹1,00,000+ સુધીની વધારાની આવક (રાજ્ય અને ટેરિફ અનુસાર, ₹3-4.5 પ્રતિ યુનિટ)
પર્યાવરણ સંરક્ષણ → કાર્બન ઉત્સર્જન ઘટાડો
લાંબા ગાળે નફાકારક રોકાણ (સૌર પેનલની આયુષ્ય 25+ વર્ષ)
કોણ અરજી કરી શકે છે?
વ્યક્તિગત ખેડૂતો
સ્વ-સહાય જૂથો (SHGs), જોઈન્ટ લાયબિલિટી જૂથો (JLGs)
ખેડૂત ઉત્પાદક સંગઠનો (FPOs), પંચાયતો, પાણી વપરાશકાર સંગઠનો
જરૂરી દસ્તાવેજો: આધાર કાર્ડ, જમીનના દસ્તાવેજો, બેંક ખાતા વિગતો વગેરે. રાજ્ય અનુસાર નિયમોમાં થોડો ફેરફાર હોઈ શકે છે.
અરજી કેવી રીતે કરવી?
રસ ધરાવતા ખેડૂતો તેમના રાજ્યની સત્તાવાર વેબસાઇટ (જેમ કે MNRE, રાજ્ય ઊર્જા વિકાસ એજન્સી અથવા ખાસ પોર્ટલ) પર ઓનલાઈન નોંધણી કરી શકે છે. ઉદાહરણ તરીકે ગુજરાત, ઉત્તર પ્રદેશ વગેરેમાં સમર્પિત પોર્ટલ છે જ્યાં અરજીની સ્થિતિ ટ્રેક કરી શકાય છે.
આજે જ આ યોજનાનો લાભ લો!
PM-KUSUM C-1 યોજના ખેતીને માત્ર ટકાઉ જ નહીં, પણ નફાકારક બિઝનેસ બનાવી શકે છે. યોગ્ય આયોજન સાથે તમારું ખેતર પણ "નોટ છાપવાનું મશીન" બની શકે છે! વધુ માહિતી માટે તમારા રાજ્યની ઊર્જા વિભાગની વેબસાઇટ અથવા નજીકના કૃષિ કાર્યાલયનો સંપર્ક કરો.




















