માત્ર 15 લાખની વસતી વાળો દેશ આટલો અમીર કેવી રીતે? : ત્રિનિદાદ એન્ડ ટોબૈગો પહોંચ્યા પીએમ મોદી

પ્રધાનમંત્રી નરેન્દ્ર મોદી આજે ત્રિનિદાદ અને ટોબેગોમાં ભારતીય સમુદાય સાથે મુલાકાત માટે પહોંચ્યા છે. ત્રિનિદાદ અને ટોબેગોના વડા પ્રધાન કમલા પ્રસાદ બિસેસરે તેમનું ભવ્ય સ્વાગત કર્યું હતું. વિશ્વના નકશા પર એક નાનું પણ આગવું સ્થાન ધરાવતો આ દેશ આજે કેરેબિયન ક્ષેત્રનો સૌથી સમૃદ્ધ અને વિકાસશીલ દેશ ગણાય છે.

પણ એક એવો દેશ જે માત્ર 15 લાખની વસ્તી ધરાવે છે, તેની સાક્ષરતા દર 98.6% છે અને વિશ્વ બેંક દ્વારા ઉચ્ચ આવક ધરાવતું અર્થતંત્ર માનવામાં આવે છે — તો એ આખરે આટલો સમૃદ્ધ કેમ છે?

1. તેલ અને કુદરતી ગેસે ચમકાવ્યું નસીબ
ત્રિનિદાદ અને ટોબેગો પાસે છે વિશાળ ખનિજ ભંડાર, જેમાંથી તેલ અને કુદરતી ગેસ સૌથી મોટું સ્ત્રોત છે. આજના સમયમાં તે કેરેબિયન ક્ષેત્રમાં સૌથી મોટું તેલ અને ગેસ ઉત્પાદક દેશ છે. અહીંથી એમોનિયા, મિથેનોલ અને યુરિયાની નિકાસ પણ મહત્ત્વના સ્તરે થાય છે.

તે અમેરિકા, યુરોપ અને ભારત જેવા દેશોમાં ઊર્જા સપ્લાય કરે છે, જેના કારણે આર્થિક રીતે અતુલ્ય મજબૂતી મેળવી છે.

2. 1970થી ઉદ્યોગ આધારિત વિકાસ મોડેલ
1970ના દાયકામાં જ્યારે વિશ્વમાં ઊર્જાની માગ વધી રહી હતી, ત્યારે ત્રિનિદાદે પોતાનું અર્થતંત્ર ઉદ્યોગકૃતિ તરફ વાળ્યું. રિફાઇનરીઓ, પાવર પ્લાંટ્સ અને નિકાસ આધારિત ઉદ્યોગોના માધ્યમથી સ્થિર આવકનું સ્ત્રોત ઊભું કરાયું.

3. શિક્ષણ અને માનવ સંસાધનમાં મોટો રોકાણ
શ્રમશક્તિને સશક્ત બનાવવા માટે સરકારએ શિક્ષણમાં નોંધપાત્ર રોકાણ કર્યું. દેશની સાક્ષરતા દર આજે 98.6% છે — જે વિશ્વના સૌથી ઊંચા દરમાં સામેલ છે. ટેકનિકલ કૌશલ્ય અને સ્થાનિક રોજગારી દ્વારા દેશે "બ્રેઇન ડ્રેઇન"ને રોકી શક્યો છે.

4. વિદેશી રોકાણ અને આંતરરાષ્ટ્રીય સહયોગ
વિદેશી રોકાણ માટે શ્રેષ્ઠ નીતિઓને અપનાવવાથી, ત્રિનિદાદે પોતાની અર્થવ્યવસ્થામાં વિશ્વ બેંક અને IMFની સહાયથી આંતરરાષ્ટ્રીય રોકાણકારો માટે મજબૂત વાતાવરણ ઊભું કર્યું.

5. વ્યૂહાત્મક સ્થાન: દરિયાઈ માર્ગોનો કેન્દ્રબિંદુ
ત્રિનિદાદ દક્ષિણ અમેરિકા અને કેરેબિયન દરિયાઈ માર્ગ વચ્ચે આવેલું છે — જે તેલ અને ઊર્જા પરિવહન માટે આદર્શ છે. એનું સ્થાન જ તેના વ્યાપાર માટે સૌથી મોટો સાધન બની ગયું છે.

6. ભારતીય સમુદાયનો મહત્વનો ફાળો
ભારતથી પહેલીવાર 1845માં બંધુઆ મજૂર તરીકે ગયેલા લોકો આજના ત્રિનિદાદની "સત્તા અને સમૃદ્ધિનો ભાગ" બની ચૂક્યા છે. દેશના રાષ્ટ્રપતિ ક્રિસ્ટીન કંગાલુ, વડા પ્રધાન કમલા પ્રસાદ બિસેસર, અને લોકસભા સ્પીકર જગદેવ સિંહ — ત્રણેય ભારતીય મૂળના છે.

કમલા બિસેસર ત્રિનિદાદના ઇતિહાસમાં પહેલી ભારતીય મૂળની મહિલા વડા પ્રધાન બની છે. તેઓ મે 2025માં ફરી વડા પ્રધાન તરીકે ચૂંટાઈ આવ્યા હતા.

પ્રધાનમંત્રી મોદીની મુલાકાત: ઐતિહાસિક મોમેન્ટ
પીએમ મોદી 1999 બાદ ત્રિનિદાદની મુલાકાત લેતા પહેલા ભારતીય વડા પ્રધાન છે. તેમનું પીયાર્કો આંતરરાષ્ટ્રીય એરપોર્ટ પર ગાર્ડ ઓફ ઓનર સાથે ભવ્ય સ્વાગત કરાયું હતું. તેમણે કમલા બિસેસરને અયોધ્યાના રામ મંદિરની પ્રતિકૃતિ અને પવિત્ર જળ ભેટ આપ્યું હતું.