હાલ ભારતમાં દિલ્હીથી લઈને યુપી સુધી ભયાનક ગરમી પડી રહી છે. બાન્ડા અને દિલ્હી જેવા શહેરોમાં પારો 45°C થી 48.2°C સુધી પહોંચી ગયો છે, જેના કારણે લોકો ત્રાહિમામ પોકારી ઉઠ્યા છે. પરંતુ, દુનિયામાં એવી પણ જગ્યાઓ છે જ્યાં ગરમી આના કરતાં પણ બમણી પડે છે. ત્યાં એટલી આકરી ગરમી હોય છે કે જો ગાડીઓ લાંબો સમય ખુલ્લામાં રહે તો તેના પ્લાસ્ટિકના ભાગો પણ પીગળી જાય.
ડેથ વેલી, અમેરિકા: પૃથ્વી પરનું સૌથી ગરમ સ્થળ
દુનિયામાં સૌથી વધુ ગરમીનો સત્તાવાર રેકોર્ડ અમેરિકાના કેલિફોર્નિયામાં આવેલી 'ડેથ વેલી' (Death Valley) ના નામે છે. મોહાવી રણ વિસ્તારમાં આવેલી આ જગ્યાએ 10 જુલાઈ 1913 ના રોજ ઇતિહાસનું સૌથી વધુ 56.7°C તાપમાન નોંધાવ્યું હતું. માનવ ઇતિહાસમાં આ સૌથી મોટો રેકોર્ડ છે. અહીંની ગરમી એટલી જીવલેણ છે કે જો કોઈ વ્યક્તિ પૂરતી તૈયારી વિના જાય, તો ગણતરીના કલાકોમાં તેના શરીરનું આખું પાણી સુકાઈ જાય છે.
દશ્ત-એ-લૂથ, ઈરાન: જ્યાં જમીનનું તાપમાન 70 ડિગ્રી પર પહોંચે છે
જો તમને ડેથ વેલી સૌથી ભયાનક લાગતી હોય, તો ઈરાનનું 'દશ્ત-એ-લૂથ' (Dasht-e-Lut) રણ તેનાથી પણ આગળ છે. નાસા (NASA) ના સેટેલાઇટ દ્વારા લેવાયેલા ડેટા અનુસાર, અહીં જમીનની સપાટીનું તાપમાન 70°C થી પણ વધુ નોંધાયું છે. આ તાપમાન એટલું વધારે છે કે જો જમીન પર અંડું તોડીને નાખવામાં આવે, તો તે ગેસ વગર જ સીધું ઓમલેટ બની જાય. આ ગરમીના કારણે ત્યાં દૂર-દૂર સુધી માણસ, પશુ કે વનસ્પતિનું કોઈ નામનિશાન નથી.
આ જગ્યાઓ પર કેમ વરસે છે આકાશમાંથી આગ?
વૈજ્ઞાનિકો અને હવામાન નિષ્ણાતોના મતે આ વિસ્તારોમાં નરક જેવી ગરમી પડવા પાછળ મુખ્ય ત્રણ કારણો જવાબદાર છે:
પહાડો વચ્ચે અટવાતી ગરમ હવા: ડેથ વેલી જેવી જગ્યાઓ સમુદ્રની સપાટીથી ઘણી નીચી છે. આ કારણે જ્યારે આસપાસની ગરમ હવા અહીં પ્રવેશે છે, ત્યારે તે પહાડોની વચ્ચે ફસાઈ જાય છે અને બહાર નીકળી શકતી નથી. આ હવા ત્યાં જ ગોળ-ગોળ ફરીને વધુ ને વધુ ગરમ થતી રહે છે.
શૂન્ય ભેજ (Zero Humidity): આ વિસ્તારોના વાતાવરણમાં ભેજનું પ્રમાણ બિલકુલ ખતમ થઈ ગયું હોય છે. હવા એટલી સૂકી હોય છે કે સૂર્યના કિરણો સીધા તીરની જેમ શરીર પર વાગે છે.
ગરમી સોષી લેતા પથ્થરો: દશ્ત-એ-લૂથ જેવા રણની માટી અને કાળા પથ્થરો સૂર્યના કિરણોને પરાવર્તિત (Reflect) કરવાને બદલે સ્પોન્જની જેમ સોષી લે છે. આના કારણે જમીન પોતે જ એક મોટા હીટરનું કામ કરવા લાગે છે.
