વિશ્વ રાજનીતિ અને અર્થતંત્ર હવે એટલા જોડાયેલા બની ગયા છે કે એક પ્રદેશમાં થતી ઘટના આખા વિશ્વના રાજકીય અને આર્થિક સંતુલનને હચમચાવી શકે છે. આ જ મુદ્દે ભારતના પૂર્વ મુખ્ય ન્યાયાધીશ ડી.વાય. ચંદ્રચૂડે હોર્મુઝ જલડમરુમધ્ય અને ઈરાન યુદ્ધને લઈને ચોંકાવનારી આગાહી કરી છે, જે માત્ર ઊર્જા બજાર નહીં પરંતુ અમેરિકાની ચૂંટણી પર પણ અસર કરી શકે છે.
હોર્મુઝ જલડમરુમધ્યનું વૈશ્વિક મહત્વ
લાલ બહાદુર શાસ્ત્રી સ્મૃતિ વ્યાખ્યાન દરમિયાન ડી.વાય. ચંદ્રચૂડે જણાવ્યું કે હોર્મુઝ જલડમરુમધ્ય વિશ્વના સૌથી મહત્વપૂર્ણ સમુદ્રી માર્ગોમાંથી એક છે. અહીંથી વિશ્વના મોટા ભાગનું તેલ પસાર થાય છે, જેના કારણે અહીં થતી કોઈપણ અસ્થિરતા સીધી રીતે ભારત, ઇન્ડોનેશિયા અને અન્ય ઊર્જા આયાત કરનારા દેશો પર અસર કરે છે. તેમણે સ્પષ્ટ કર્યું કે ઈરાન અને ખાડી પ્રદેશમાં વધતો તણાવ માત્ર પ્રદેશીય મુદ્દો નથી, પરંતુ તે વૈશ્વિક અર્થતંત્ર અને રાજનીતિને પ્રભાવિત કરતો મુદ્દો છે.
અમેરિકન ચૂંટણી પર પણ પડશે અસર?
ચંદ્રચૂડે એક મહત્વપૂર્ણ મુદ્દો ઉઠાવ્યો કે હોર્મુઝમાં થતી ઘટનાઓનો પ્રભાવ અમેરિકામાં નવેમ્બરમાં થનારી ચૂંટણી પર પણ પડી શકે છે. ઊર્જા કિંમતોમાં વધઘટ, વૈશ્વિક તણાવ અને રાજકીય અનિશ્ચિતતા—all આ પરિબળો અમેરિકન મતદાતાઓના નિર્ણયને પ્રભાવિત કરી શકે છે. આ નિવેદન દર્શાવે છે કે આજના સમયમાં કોઈ પણ દેશ સંપૂર્ણ રીતે અલગ રહી શકતો નથી. વૈશ્વિક જોડાણ એટલું ગાઢ બની ગયું છે કે એક ઘટનાની અસર હજારો કિલોમીટર દૂર પણ અનુભવાય છે.
“ટેરિફ” પર ચંદ્રચૂડનું તીવ્ર નિવેદન
ડી.વાય. ચંદ્રચૂડે તેમના ભાષણમાં ટેરિફ અને વૈશ્વિક વેપારની નીતિઓ પર પણ તીવ્ર ટિપ્પણી કરી. તેમણે કહ્યું કે આજનો વિશ્વ “લેનદેન આધારિત નૈતિકતા” પર ચાલે છે.
તેમણે ઉદાહરણ આપ્યું કે દેશો એકબીજાને કહે છે:
તમે આ કરો તો અમે ટેરિફ ઘટાડશું
તમે આ ન કરો તો અમે ટેરિફ વધારશું
આ રીતે વૈશ્વિક રાજનીતિ હવે મૂલ્યો કરતાં હિત અને લાભ પર વધુ આધારિત બની રહી છે. ચંદ્રચૂડે ચેતવણી આપી કે જો સમાજ પણ આવી જ વિચારસરણી અપનાવે—કે “લાભ થાય તો જ ઈમાનદારી રાખવી”—તો તે નૈતિકતા નહીં પરંતુ વેપાર બની જાય છે.
લાલ બહાદુર શાસ્ત્રીના નેતૃત્વની પ્રશંસા
તેમણે પોતાના ભાષણમાં ભારતના પૂર્વ પ્રધાનમંત્રી લાલ બહાદુર શાસ્ત્રીના જીવન અને કાર્યને યાદ કર્યું. ખાસ કરીને “જય જવાન, જય કિસાન” ના તેમના નારાથી તેઓ ખૂબ પ્રભાવિત હોવાનું જણાવ્યું. ચંદ્રચૂડે કહ્યું કે શાસ્ત્રીજીનું નેતૃત્વ માત્ર રાજકીય નહોતું, પરંતુ નૈતિકતાનું ઉત્તમ ઉદાહરણ હતું. 1965ના યુદ્ધ અને ખાદ્ય સંકટ જેવા કપરા સમયમાં પણ તેમણે દેશને મજબૂત રીતે માર્ગદર્શન આપ્યું. તેમણે ઉમેર્યું કે શાસ્ત્રીજીનું જીવન આજની પેઢી માટે પ્રેરણાસ્રોત છે, કારણ કે તેમણે કોઈ ઇનામ કે લાભ વગર નૈતિકતાનો માર્ગ અપનાવ્યો.
યુવાનો અને મહિલાઓની સુરક્ષા પર ભાર
ચંદ્રચૂડે સમાજમાં વધતી સમસ્યાઓ પર પણ ધ્યાન દોર્યું, ખાસ કરીને યુવાનો અને મહિલાઓની સુરક્ષા અંગે. તેમણે જણાવ્યું કે ઈન્ટરનેટ પર વધતી અશ્લીલ સામગ્રી અને હિંસાત્મક કન્ટેન્ટ યુવાનોને પ્રભાવિત કરી રહ્યા છે. તેમણે કહ્યું કે હવે સમય આવી ગયો છે કે દેશ તરીકે આપણે આ મુદ્દે હસ્તક્ષેપ કરીએ અને કાયદાકીય નિયંત્રણ લાવીએ. ખાસ કરીને મહિલાઓ પર થતી લૈંગિક હિંસા રોકવા માટે સખત પગલાં જરૂરી છે.
