નવા વર્ષનો પ્રથમ દિવસ એટલે કે 1 January માત્ર કેલેન્ડર બદલાવવાનો દિવસ નથી, પરંતુ ઇતિહાસના પાનાઓમાં આ તારીખ અનેક મહત્વપૂર્ણ ઘટનાઓ સાથે નોંધાયેલી છે. ભારતની ફિલ્મ ઇન્ડસ્ટ્રીઝના અનેક કલાકારો અને નિર્માતાઓ માટે આ જન્મદિવસનો અવસર છે. સાથે જ, આ દિવસ 'વિશ્વ પરિવાર દિવસ' તરીકે ઉજવીને સમગ્ર દુનિયાને એક તાંતણે બાંધવાનો સંદેશ આપે છે. જોકે, આજના દિવસ સાથે કેટલાક શૌર્યપૂર્ણ અને કરુણ ઇતિહાસ પણ જોડાયેલા છે, જેમાં વીર ગોકુલ સિંહ જાટનું સર્વોચ્ચ બલિદાન મુખ્ય છે.
વીર ગોકુલ સિંહ જાટ: અમાનવીય નીતિઓ વિરુદ્ધ પ્રથમ બળવો
ઇતિહાસ મુજબ, મુઘલ શાસક ઔરંગઝેબની દમનકારી નીતિઓ વિરુદ્ધ સૌથી પહેલો અવાજ ઉઠાવનાર જમીનદાર વીર ગોકુલ સિંહ જાટનો આજે શહીદદિન છે. વર્ષ 1670માં ઔરંગઝેબ અને ગોકુલ સિંહ વચ્ચે તિલપતનું ભીષણ યુદ્ધ લડાયું હતું. આ યુદ્ધમાં વીર ગોકુલ સિંહની હાર થઈ હતી, પરંતુ તેમણે ઇસ્લામ ધર્મ સ્વીકારવાનો ઇનકાર કર્યો હતો. જેના પરિણામે ઔરંગઝેબે અત્યંત ક્રૂરતાપૂર્વક તેમના શરીરના ટુકડા કરી દેવાનો આદેશ આપ્યો હતો.
વિશ્વ પરિવાર દિવસ (Global Family Day)
દર વર્ષે 1 January ના રોજ વિશ્વ પરિવાર દિવસની ઉજવણી કરવામાં આવે છે. આ દિવસનો મુખ્ય ઉદ્દેશ્ય વિશ્વમાં શાંતિ, સંવાદિતા અને એકતાની ભાવનાને પ્રોત્સાહન આપવાનો છે. આ દિવસ આપણને યાદ અપાવે છે કે સીમાઓ, જાતિ કે નાગરિકતા ગમે તે હોય, સમગ્ર વિશ્વ એક 'વૈશ્વિક ગામ' અને આપણે બધા એક જ પરિવારના સભ્યો છીએ. વર્ષ 2000માં પ્રથમ વખત આ દિવસની ઉજવણી કરવામાં આવી હતી.
ઐતિહાસિક ઘટનાઓ પર એક નજર
મહાત્મા ગાંધી અને સન્માન: વર્ષ 1915માં આજના દિવસે મહાત્મા ગાંધીને દક્ષિણ આફ્રિકામાં તેમના સેવાકાર્યો માટે બ્રિટિશ વાઈસરોય દ્વારા 'કેસર-એ-હિંદ' એવોર્ડથી નવાજવામાં આવ્યા હતા.
કાયદો અને વ્યવસ્થા: વર્ષ 1862માં આજની તારીખે ભારતમાં 'ભારતીય દંડ સંહિતા' એટલે કે IPC અમલમાં આવી હતી.
નામ પરિવર્તન: વર્ષ 2001માં પશ્ચિમ બંગાળના મુખ્ય શહેર કલકત્તાનું સત્તાવાર નામ બદલીને 'કોલકાતા' કરવામાં આવ્યું હતું.
રેલવે સુરક્ષા: વર્ષ 2020માં રેલવે પ્રોટેક્શન ફોર્સ (RPF) નું નામ બદલીને 'ઈન્ડિયન રેલવે પ્રોટેક્શન ફોર્સ સર્વિસ' કરવામાં આવ્યું હતું.
ચલણનો ઇતિહાસ: વર્ષ 1999માં યુરોપના 11 દેશોએ તેમની સહિયારી કરન્સી 'યુરો' નો ઉપયોગ શરૂ કર્યો હતો.
વિશ્વ વ્યાપાર સંગઠન: વર્ષ 1995માં આજના દિવસે વર્લ્ડ ટ્રેડ ઓર્ગેનાઈઝેશન (WTO) અસ્તિત્વમાં આવ્યું હતું.
વિશેષ જન્મદિન: નૂર ઇનાયત ખાન
ટીપુ સુલતાનના વંશજ નૂર ઇનાયત ખાનનો આજે જન્મદિન છે. તેમણે બીજા વિશ્વયુદ્ધ દરમિયાન બ્રિટિશ ગુપ્તચર સંસ્થા માટે જાસૂસ તરીકે અત્યંત જોખમી કામગીરી બજાવી હતી. આ ઉપરાંત, ભારતની ટપાલ સેવા અને મની ઓર્ડર સિસ્ટમની શરૂઆત (1880) જેવા સીમાચિહ્નો પણ આ તારીખ સાથે જોડાયેલા છે.
