કોઈ પણ દેશની નાગરિકતા મેળવવાની પ્રક્રિયા દરેક જગ્યાએ સમાન હોતી નથી. કેટલાક દેશો રોકાણ, રહેઠાણ કે વંશના આધારે સરળતાથી નાગરિકતા આપે છે, તો બીજી તરફ દુનિયામાં એવા પણ રાષ્ટ્રો છે જ્યાંની નાગરિકતા મેળવવી લગભગ અશક્ય છે. આ દેશોએ નાગરિકતા માટે એટલા જટિલ અને કડક નિયમો બનાવ્યા છે કે સામાન્ય વ્યક્તિ માટે ત્યાંનો પાસપોર્ટ મેળવવો એ એક સપનું બની જાય છે.
વેટિકન સિટીમાં નાગરિકતા કાયમી નથી
વેટિકન સિટીને વિશ્વમાં નાગરિક બનવા માટે સૌથી મુશ્કેલ સ્થળ માનવામાં આવે છે. અહીંની સૌથી ખાસ વાત એ છે કે અહીંની નાગરિકતા કાયમી હોતી નથી. તે માત્ર કાર્ડિનલ્સ, પાદરીઓ અથવા હોલી સીમાં ફરજ બજાવતા ચોક્કસ અધિકારીઓને જ આપવામાં આવે છે. રસપ્રદ વાત એ છે કે, જેવું વ્યક્તિનું સત્તાવાર પદ સમાપ્ત થાય કે તરત જ તેની નાગરિકતા આપોઆપ રદ થઈ જાય છે.
ઉત્તર કોરિયા: દુનિયાથી અલિપ્ત રહેતો દેશ
ઉત્તર કોરિયા વિશ્વના સૌથી રહસ્યમય અને અલગ દેશોમાંનો એક છે. વિદેશીઓ માટે અહીંની નાગરિકતા મેળવવી લગભગ નામુમકિન છે. ત્યાં નેચરલાઈઝેશનની કોઈ પારદર્શક પ્રક્રિયા ઉપલબ્ધ નથી. માત્ર અત્યંત અસાધારણ રાજકીય અથવા સૈન્ય પરિસ્થિતિઓમાં જ કોઈ વિદેશીને નાગરિકતા આપવા પર વિચાર કરવામાં આવે છે.
કતાર અને સાઉદી અરેબિયાના કઠિન નિયમો
કતારમાં નાગરિકતા માટે અરજી કરતા પહેલા ઓછામાં ઓછા 25 વર્ષ સુધી કાયદેસર રીતે ત્યાં રહેવું પડે છે. આ સાથે અરબી ભાષા પર પ્રભુત્વ અને આર્થિક રીતે સધ્ધર હોવાના પુરાવા આપવા પડે છે. સાઉદી અરેબિયામાં પણ નાગરિકતા મેળવવા માટે 10 વર્ષનો વસવાટ, અરબી ભાષાનું જ્ઞાન અને મજબૂત સાંસ્કૃતિક જોડાણ અનિવાર્ય છે. આ દેશોમાં તમામ શરતો પૂરી કર્યા પછી પણ અંતિમ નિર્ણય સંપૂર્ણપણે સરકારના વિવેકબુદ્ધિ પર નિર્ભર રહે છે.
કુવૈત: ધાર્મિક અને વસવાટના કડક કાયદા
કુવૈતમાં નાગરિકતા મેળવવી ખૂબ જ મુશ્કેલ છે, કારણ કે બિન-મુસ્લિમ વ્યક્તિઓ સામાન્ય રીતે નાગરિકતા માટે લાયક ઠરતા નથી. મુસ્લિમ અરજદારોએ પણ અરજી કરતા પહેલા ઓછામાં ઓછા 20 વર્ષ કુવૈતમાં રહેવું પડે છે. આટલા લાંબા વસવાટ પછી પણ મોટાભાગની અરજીઓ નકારી કાઢવામાં આવતી હોય છે.
સ્વિટ્ઝર્લેન્ડમાં સામાજિક સ્વીકૃતિ અનિવાર્ય
સ્વિટ્ઝર્લેન્ડની નાગરિકતા મેળવવા માટેની પ્રક્રિયા કોઈ વિચારધારાને કારણે નહીં પણ સ્થાનિક સ્તરની ઝીણવટભરી તપાસને કારણે મુશ્કેલ છે. અહીં ઓછામાં ઓછા 10 વર્ષ રહ્યા બાદ વ્યક્તિએ સાબિત કરવું પડે છે કે તે સ્વિસ સમાજમાં સંપૂર્ણ રીતે ભળી ગયો છે. અરજદારે ભાષા, સંસ્કૃતિ અને નાગરિકતાના વિવિધ ટેસ્ટ પાસ કરવા પડે છે, જેમાં સ્થાનિક સમુદાયના અભિપ્રાયને પણ મહત્વ આપવામાં આવે છે.
