ગાંધીનગર: ગ્લોબલ વોર્મિંગ, આબોહવા પરિવર્તન અને સતત ઘટતા ગ્રીન કવરના પડકાર વચ્ચે ગુજરાત સરકારના વન વિભાગે રાજ્યને વધુ હરિયાળું બનાવવા માટે આ વર્ષે વ્યાપક વૃક્ષારોપણ અભિયાન હાથ ધર્યું છે. વન મહોત્સવ અંતર્ગત રાજ્યભરની 423 સરકારી નર્સરીઓ દ્વારા 11.80 કરોડથી વધુ રોપાઓનું વિતરણ કરવામાં આવશે, જ્યારે 74,453 હેક્ટર વિસ્તારમાં 5.51 કરોડથી વધુ વૃક્ષો વાવવાનો મહત્ત્વાકાંક્ષી લક્ષ્યાંક નક્કી કરવામાં આવ્યો છે. સરકારનો ઉદ્દેશ્ય માત્ર વૃક્ષારોપણ પૂરતો મર્યાદિત નથી, પરંતુ પર્યાવરણનું સંરક્ષણ, જૈવવિવિધતામાં વધારો અને આગામી પેઢી માટે હરિયાળું ગુજરાત તૈયાર કરવાનો છે.
રાજ્ય સરકારના માર્ગદર્શન હેઠળ વન વિભાગે આ વર્ષે વન મહોત્સવને જનઆંદોલનનું સ્વરૂપ આપવા માટે ખાસ આયોજન કર્યું છે. સરકારી વિભાગો, સ્થાનિક સ્વરાજ્યની સંસ્થાઓ, શૈક્ષણિક સંસ્થાઓ, સ્વૈચ્છિક સંગઠનો અને સામાન્ય નાગરિકોની ભાગીદારીથી રાજ્યમાં મોટા પાયે વૃક્ષારોપણ કરવામાં આવશે.
423 સરકારી નર્સરીઓમાં તૈયાર કરાયા ગુણવત્તાયુક્ત રોપાઓ
વન વિભાગ દ્વારા રાજ્યના તમામ જિલ્લાઓમાં આવેલી 423 સરકારી નર્સરીઓમાં વિવિધ જાતિના ગુણવત્તાયુક્ત અને તંદુરસ્ત રોપાઓ તૈયાર કરવામાં આવ્યા છે. આ નર્સરીઓમાં સ્થાનિક આબોહવાને અનુરૂપ તેમજ પર્યાવરણ માટે ઉપયોગી વિવિધ પ્રજાતિના છોડનું સંવર્ધન કરવામાં આવ્યું છે.
વન વિભાગનું માનવું છે કે યોગ્ય ગુણવત્તાવાળા રોપાઓનું વાવેતર થશે તો તેમના જીવંત રહેવાનો દર પણ વધશે અને લાંબા ગાળે રાજ્યના ગ્રીન કવરમાં નોંધપાત્ર વધારો થશે. નર્સરીઓમાં રોપાઓની યોગ્ય સંભાળ રાખીને તેમને વાવેતર માટે તૈયાર કરવામાં આવ્યા છે.
આ પણ વાંચો: કેન્દ્રિય ગૃહમંત્રી અમિત શાહના આજે ગુજરાત પ્રવાસનો બીજો દિવસ : જાણો આજના કાર્યક્રમની રૂપરેખા
ખેડૂતો અને નાગરિકોને વ્યાજબી કિંમતે મળશે છોડ
વન મહોત્સવ દરમિયાન સામાન્ય નાગરિકો તેમજ ખેડૂતોને સરકારી નર્સરીઓમાંથી વિવિધ જાતિના છોડ ખૂબ જ વ્યાજબી કિંમતે ઉપલબ્ધ કરાવવામાં આવી રહ્યા છે. બદામ, લીમડો, લીંબુ સહિત અનેક ઉપયોગી અને પર્યાવરણમૈત્રી પ્રજાતિના રોપાઓ લોકો સરળતાથી મેળવી શકે તેવી વ્યવસ્થા કરવામાં આવી છે.
આ ઉપરાંત બોડા ડુંગરના વિસ્તારો, મહેસૂલી જમીનો, નગરપાલિકાઓ, ગ્રામ પંચાયતો તેમજ વિવિધ સ્વૈચ્છિક સંસ્થાઓની જરૂરિયાતને ધ્યાનમાં રાખીને પણ વન વિભાગ દ્વારા મોટા પ્રમાણમાં રોપાઓ ઉપલબ્ધ કરાવવામાં આવી રહ્યા છે. સરકારનો પ્રયાસ છે કે વધુમાં વધુ લોકો આ અભિયાન સાથે જોડાય અને પોતાના વિસ્તારમાં વૃક્ષારોપણ કરીને હરિયાળા ગુજરાતના નિર્માણમાં યોગદાન આપે.
જનભાગીદારી પર ખાસ ભાર
વન વિભાગ આ વર્ષે વૃક્ષારોપણને માત્ર સરકારી કાર્યક્રમ ન રાખીને તેને જનભાગીદારી આધારિત અભિયાન બનાવવા પર ભાર મૂકી રહ્યો છે. શાળાઓ, કોલેજો, સરકારી કચેરીઓ, ઉદ્યોગો, રહેણાંક સોસાયટીઓ અને સામાજિક સંસ્થાઓને પણ આ અભિયાનમાં સક્રિય રીતે જોડાવા અપીલ કરવામાં આવી છે.
નિષ્ણાતોના મતે માત્ર વૃક્ષો વાવી દેવા પૂરતું નથી, પરંતુ તેમની નિયમિત સંભાળ, પાણી અને રક્ષણ પણ એટલું જ જરૂરી છે. તેથી વન વિભાગ વૃક્ષારોપણ બાદ તેમના જતન અંગે પણ લોકોમાં જાગૃતિ લાવવાનો પ્રયાસ કરી રહ્યો છે.
આ પણ વાંચો: આપત્તિ આવશે તો તરત મળશે મદદ : ગુજરાતમાં 4,526 યુવાનોને અપાઈ ખાસ તાલીમ
'એક પેડ મા કે નામ 3.0' હેઠળ વિકસશે 'વન કવચ'
મુખ્યમંત્રી ભૂપેન્દ્ર પટેલના માર્ગદર્શન હેઠળ રાજ્યમાં 'એક પેડ મા કે નામ 3.0' અભિયાન પણ હાથ ધરવામાં આવ્યું છે. આ અભિયાન હેઠળ આશરે 440 હેક્ટર વિસ્તારમાં લગભગ 300 સ્થળોએ ‘વન કવચ’ નામના લઘુ જંગલો વિકસાવવામાં આવશે.
આ લઘુ જંગલો શહેરો અને ગામડાંમાં હરિયાળી વધારવા ઉપરાંત સ્થાનિક જૈવવિવિધતા જાળવવામાં પણ મહત્વપૂર્ણ ભૂમિકા ભજવશે. વન કવચ મોડલ દ્વારા ઓછી જગ્યામાં વધુ વૃક્ષો ઉગાડવાનો પ્રયાસ કરવામાં આવશે, જેથી પર્યાવરણને લાંબા ગાળે લાભ મળી શકે.
'ગ્રીન વોલ ઓફ અરાવલી' પ્રોજેક્ટને મળશે વેગ
રાજ્ય સરકાર દ્વારા ‘ગ્રીન વોલ ઓફ અરાવલી’ પ્રોજેક્ટ હેઠળ પણ મોટા પાયે વૃક્ષારોપણનું આયોજન કરવામાં આવ્યું છે. આ પ્રોજેક્ટ અંતર્ગત 6,652 હેક્ટર વિસ્તારમાં વૃક્ષો વાવવામાં આવશે. આ ઉપરાંત દરિયાકાંઠાના વિસ્તારોમાં પર્યાવરણનું સંતુલન જાળવવા માટે 20,100 હેક્ટર વિસ્તારમાં મેન્ગ્રોવ્સનું વાવેતર પણ કરવામાં આવશે. મેન્ગ્રોવ્સ દરિયાકાંઠાના વિસ્તારોમાં જમીનનું ધોવાણ અટકાવવા, દરિયાઈ જીવસૃષ્ટિના સંરક્ષણ અને ચક્રવાત જેવી કુદરતી આપત્તિઓ સામે કુદરતી રક્ષણ કવચ તરીકે મહત્વપૂર્ણ ભૂમિકા ભજવે છે.
ગ્લોબલ વોર્મિંગ સામે ગુજરાતની હરિયાળી પહેલ
ગ્લોબલ વોર્મિંગ અને વધતા તાપમાનની અસર સમગ્ર વિશ્વમાં અનુભવાઈ રહી છે. આવા સમયમાં મોટા પાયે વૃક્ષારોપણને પર્યાવરણ સંરક્ષણ માટેનું સૌથી અસરકારક સાધન માનવામાં આવે છે. વૃક્ષો કાર્બન ડાયોક્સાઇડનું શોષણ કરીને ઓક્સિજનનું ઉત્પાદન કરે છે, તાપમાન ઘટાડવામાં મદદ કરે છે અને જૈવવિવિધતાના સંરક્ષણમાં પણ મહત્વપૂર્ણ યોગદાન આપે છે.
વન વિભાગનું આ વર્ષનું અભિયાન માત્ર આંકડાઓ પૂરતું મર્યાદિત નથી, પરંતુ લાંબા ગાળે પર્યાવરણ સુરક્ષા, હરિયાળો વિસ્તાર વધારવા અને કુદરતી સંસાધનોનું સંવર્ધન કરવાનો વ્યાપક પ્રયાસ છે. સરકારને આશા છે કે રાજ્યના નાગરિકો પણ આ અભિયાનમાં સક્રિય ભાગ લઈને વધુમાં વધુ વૃક્ષો વાવશે અને તેમની સંભાળ રાખીને હરિયાળા ગુજરાતના નિર્માણમાં સહભાગી બનશે.
