રાજ્યમાં સામાજિક સમાનતા અને કાયદાકીય એકરૂપતા લાવવાના ઉદ્દેશ્ય સાથે ગુજરાત સરકાર હવે સમાન નાગરિક સંહિતા (UCC) લાગુ કરવાના અંતિમ તબક્કામાં પહોંચી ગઈ છે. આ મહત્વકાંક્ષી કાયદા માટે રચવામાં આવેલી વિશેષ સમિતિએ પોતાનો સર્વગ્રાહી અહેવાલ તૈયાર કરીને રાજ્યના મુખ્યમંત્રીને સુપ્રત કરી દીધો છે. મુખ્યમંત્રીના નિવાસસ્થાને યોજાયેલી આ બેઠકમાં સમિતિએ રાજ્યમાં કાયદાકીય સુધારા અંગેની ભલામણો રજૂ કરી હતી. ખાસ કરીને 4 ફેબ્રુઆરી 2025ના રોજ અસ્તિત્વમાં આવેલી આ પેનલે રાજ્યભરમાં વ્યાપક પરામર્શ કર્યા બાદ આ દસ્તાવેજ તૈયાર કર્યો છે.
સુપ્રીમ કોર્ટના નિવૃત્ત ન્યાયાધીશ રંજના પ્રકાશ દેસાઈના નેતૃત્વમાં આ પેનલે રાજ્યના વિવિધ ભૌગોલિક વિસ્તારો અને જિલ્લાઓની મુલાકાત લીધી હતી. સમિતિના સભ્યોએ સ્થાનિક લોકો સાથે સીધો સંવાદ સાધીને તેમના અભિપ્રાયો એકત્રિત કર્યા હતા. આ જનસંપર્ક અભિયાન અને કાયદાકીય પાસાઓના ગહન વિશ્લેષણ બાદ જે મુસદ્દો તૈયાર થયો છે તે હવે કાયદાનું સ્વરૂપ લેવા જઈ રહ્યો છે. કામકાજ સલાહકાર સમિતિની બેઠકમાં લેવાયેલા નિર્ણય મુજબ આગામી 25 માર્ચના રોજ આ ઐતિહાસિક વિધેયક વિધાનસભાના ફ્લોર પર ચર્ચા માટે લાવવામાં આવશે.
આ અહેવાલના મુખ્ય અંશો પર નજર કરીએ તો તેમાં લગ્ન અને છૂટાછેડાના નિયમોમાં એકસૂત્રતા લાવવા પર ભાર મૂકવામાં આવ્યો છે. આ ઉપરાંત વારસામાં મળતી મિલકતના હકો અને બાળક દત્તક લેવાની પ્રક્રિયામાં તમામ ધર્મો તથા જ્ઞાતિઓ માટે એકસમાન જોગવાઈઓ સૂચવવામાં આવી છે. સરકારનો મુખ્ય ઉદ્દેશ્ય સ્ત્રીઓને પુરુષોની સમકક્ષ અધિકારો અપાવવાનો અને તેમની સુરક્ષા સુનિશ્ચિત કરવાનો છે. ડ્રાફ્ટમાં ગુજરાતની સાંસ્કૃતિક ધરોહર અને લોકજીવનની વિવિધતાને પણ પૂરતું રક્ષણ આપવામાં આવ્યું છે.
મુખ્યમંત્રી સમક્ષ કરવામાં આવેલા પ્રેઝન્ટેશનમાં જણાવાયું હતું કે આ બિલના અમલીકરણથી વહીવટી અને ન્યાયિક પ્રક્રિયાઓમાં પારદર્શિતા આવશે. લાંબા સમયથી ચાલી રહેલી કાયદાકીય અસમંજસનો અંત આવશે અને દરેક નાગરિકને સમાન કાયદાકીય સુરક્ષા મળશે. હવે સૌની નજર 25 માર્ચની વિધાનસભાની કાર્યવાહી પર ટકેલી છે જ્યારે આ બિલ સત્તાવાર રીતે રજૂ કરવામાં આવશે.
