ગુજરાતમાં વધતા સાયબર ગુનાઓ સામે રાજ્ય પોલીસ અને સાયબર ક્રાઈમ સેલ દ્વારા શરૂ કરાયેલા ‘મ્યુલ હંટ 2.0’ ઓપરેશન અંતર્ગત મોટી કાર્યવાહી કરવામાં આવી છે. રાજ્યના વિવિધ જિલ્લાઓમાં એક સાથે ચલાવવામાં આવેલા સર્ચ અને રેઈડ ઓપરેશન દરમિયાન ₹631 કરોડથી વધુના સાયબર ફ્રોડ સાથે જોડાયેલા 13 આરોપીઓને ઝડપી પાડવામાં આવ્યા છે. તપાસ એજન્સીઓના જણાવ્યા અનુસાર આ આરોપીઓ ઓનલાઇન ફ્રોડ, બેંક એકાઉન્ટ મ્યુલિંગ અને ડિજિટલ છેતરપિંડીના મોટા નેટવર્ક સાથે સંકળાયેલા હોવાનું સામે આવ્યું છે.
સાયબર એક્સેલન્સ સેન્ટર અને રાજ્ય પોલીસની સંયુક્ત કામગીરી અંતર્ગત અમદાવાદ, સુરત, ગાંધીનગર, ભરૂચ અને રાજકોટ સહિતના વિસ્તારોમાં દરોડા પાડવામાં આવ્યા હતા. અલગ અલગ ગેંગ સાથે જોડાયેલા આરોપીઓને ઝડપી લઈને તેમના પાસેથી અનેક મહત્વના ડિજિટલ અને બેંકિંગ પુરાવાઓ કબ્જે કરવામાં આવ્યા છે. પ્રાથમિક તપાસમાં સામે આવ્યું છે કે આરોપીઓ સાયબર ઠગાઈ માટે બેંક ખાતાં ભાડે આપતા, નકલી KYC મારફતે એકાઉન્ટ ખોલાવતા અને ફ્રોડથી મેળવેલી રકમને વિવિધ ખાતાઓમાં ટ્રાન્સફર કરીને ટ્રેકિંગ મુશ્કેલ બનાવતા હતા.
આ પણ વાંચો: વડોદરાના કાશીબગનરમાં જુગારધામ પર રેડ : લાખોના મદ્દામાલ સાથે 10 જુગારીઓ ઝડપાયા
રાજકોટનો વિમલ ઝાલા મુખ્ય સૂત્રધાર
તપાસ એજન્સીઓના જણાવ્યા અનુસાર રાજકોટમાંથી ઝડપાયેલ Vimal Zala આ સમગ્ર નેટવર્કનો મુખ્ય આરોપી માનવામાં આવી રહ્યો છે. પોલીસને શંકા છે કે તે વિવિધ ગેંગ વચ્ચે સંકલનનું કામ કરતો હતો અને બેંક એકાઉન્ટ મ્યુલિંગ ચેઇન સંચાલિત કરતો હતો.
અધિકારીઓના જણાવ્યા મુજબ આરોપીઓ સોશિયલ મીડિયા, ટેલિગ્રામ ચેનલ અને ઓનલાઇન મેસેજિંગ એપ્સ દ્વારા લોકો સાથે સંપર્ક સાધતા હતા. ત્યારબાદ તેઓ બેંક ખાતાં, ATM કાર્ડ અને KYC દસ્તાવેજોનો ઉપયોગ કરીને ઓનલાઇન ફ્રોડની રકમ એક ખાતાથી બીજા ખાતામાં ટ્રાન્સફર કરતા હતા. આ પ્રક્રિયાને કારણે તપાસ એજન્સીઓને મૂળ આરોપીઓ સુધી પહોંચવામાં મુશ્કેલી પડતી હતી.
અમદાવાદ અને સુરતમાંથી મળ્યા મહત્વના પુરાવા
અમદાવાદ અને સુરતમાંથી ઝડપાયેલી ગેંગ પાસેથી અનેક બેંકોની પાસબુક, ATM કાર્ડ, ચેકબુક, મોબાઇલ ફોન અને ડિજિટલ ડિવાઈસ કબ્જે કરાયા છે. પ્રાથમિક તપાસમાં જાણવા મળ્યું છે કે કેટલાક આરોપીઓ પાસે વિવિધ લોકોના નામે ખોલાયેલા ડઝનો બેંક ખાતાઓના દસ્તાવેજો મળી આવ્યા હતા.
તપાસકર્તાઓ માને છે કે આ ખાતાઓનો ઉપયોગ દેશભરમાં થયેલી સાયબર ઠગાઈની રકમ ટ્રાન્સફર કરવા માટે થતો હતો. આરોપીઓ સામે ઓનલાઇન ઈન્વેસ્ટમેન્ટ ફ્રોડ, પાર્ટ ટાઇમ જોબ સ્કેમ, OTP છેતરપિંડી અને ડિજિટલ પેમેન્ટ ફ્રોડ સહિતના કેસ નોંધાયેલા હોવાનું પણ સામે આવ્યું છે.
આ પણ વાંચો: અમદાવાદ-રાંચી ઇન્ડિગો ફ્લાઇટમાં મુસાફરની તબિયત લથડી : ઇમરજન્સી લેન્ડિંગ છતાં 29 વર્ષીય યુવકનું મોત
982 જેટલા કેસોના તાર જોડાયા
પોલીસના જણાવ્યા મુજબ આ ગેંગની ધરપકડ બાદ રાજ્યભરના અંદાજે 982 સાયબર ક્રાઈમ કેસોમાં મહત્વપૂર્ણ કડીઓ મળી આવી છે. તપાસ દરમિયાન જાણવા મળ્યું છે કે અનેક ફરિયાદોમાં વપરાયેલા બેંક ખાતા અને મોબાઇલ કનેક્શન આ જ ગેંગ સાથે જોડાયેલા હતા.
સાયબર ક્રાઈમ વિભાગ હવે આરોપીઓના નેટવર્કના અન્ય સભ્યો, બેંકિંગ ચેનલ્સ અને સંભવિત આંતરરાજ્ય કનેક્શન અંગે વધુ તપાસ કરી રહ્યું છે. તપાસ એજન્સીઓને શંકા છે કે આ નેટવર્ક માત્ર ગુજરાત પૂરતું મર્યાદિત નથી, પરંતુ અન્ય રાજ્યો સાથે પણ તેની કડીઓ હોઈ શકે છે.
ઓછી શિક્ષણ છતાં ટેક્નોલોજીમાં પારંગત
તપાસ દરમિયાન એક રસપ્રદ પરંતુ ચિંતાજનક બાબત પણ સામે આવી છે. મોટાભાગના આરોપીઓ માત્ર 8મું ધોરણ સુધી ભણેલા હોવાનું જાણવા મળ્યું છે, છતાં તેઓ ડિજિટલ ટેક્નોલોજી, ઓનલાઈન બેંકિંગ સિસ્ટમ અને સાયબર ટ્રાન્ઝેક્શન અંગે ખૂબ જ જાણકારી ધરાવતા હતા.
અધિકારીઓના જણાવ્યા મુજબ આરોપીઓ યુટ્યુબ, સોશિયલ મીડિયા અને ઓનલાઇન ટ્યુટોરીયલ્સ મારફતે ટેક્નિકલ માહિતી મેળવતા હતા. તેઓ વર્ચ્યુઅલ નંબર, ફેક KYC, ડિજિટલ વોલેટ્સ અને મની ટ્રાન્સફર પદ્ધતિઓનો ઉપયોગ કરીને પોલીસને ગેરમાર્ગે દોરવાનો પ્રયાસ કરતા હતા.
સાયબર ફ્રોડ સામે વધુ સખત કાર્યવાહીનો સંકેત
રાજ્યમાં વધતા સાયબર ગુનાઓને ધ્યાનમાં રાખીને ગુજરાત પોલીસ હવે ‘મ્યુલ એકાઉન્ટ’ નેટવર્ક સામે વધુ કડક કાર્યવાહી કરવાની તૈયારીમાં છે. સાયબર એક્સેલન્સ સેન્ટર દ્વારા બેંકો અને ડિજિટલ પેમેન્ટ પ્લેટફોર્મ સાથે સંકલન વધારવામાં આવી રહ્યું છે જેથી શંકાસ્પદ ટ્રાન્ઝેક્શન ઝડપથી ટ્રેક કરી શકાય.
અધિકારીઓએ લોકોને પણ ચેતવણી આપી છે કે પોતાનું બેંક ખાતું, ATM કાર્ડ અથવા KYC વિગતો અન્ય કોઈ વ્યક્તિને આપવી કાયદેસર ગુનો બની શકે છે. સામાન્ય નાગરિકો અજાણતા રીતે પણ સાયબર ગુનાખોરીની ચેઇનમાં સામેલ થઈ શકે છે. સાયબર નિષ્ણાતોનું માનવું છે કે આવી કાર્યવાહીથી ઓનલાઇન ફ્રોડના નેટવર્ક પર મોટો પ્રહાર થશે, પરંતુ સાથે જ લોકોમાં ડિજિટલ સુરક્ષા અંગે જાગૃતિ વધારવાની પણ જરૂર છે.
