Gujarat Governance: ગુજરાત સરકારે ડિજીટલ ગવર્નન્સને નવી દિશા આપતા Meta Platforms Inc. સાથે મહત્વપૂર્ણ MoU કર્યા છે. હવે આવનારા સમયમાં નાગરિકોને આવક પ્રમાણપત્ર, રેશન કાર્ડ અપડેટ, ફરિયાદ નિવારણ જેવી સરકારી સેવાઓ માટે કચેરીઓના ચક્કર નહીં મારવા પડે. માત્ર વોટ્સએપ પર થોડા ક્લિક્સથી જ ઘર બેઠા સેવા પ્રાપ્ત કરવાની વ્યવસ્થા રાજ્ય સરકાર વિકસાવી રહી છે. મુખ્યમંત્રી ભૂપેન્દ્ર પટેલના નેતૃત્વમાં ગુજરાત સરકારે ડિજીટલ ગવર્નન્સને વધુ લોકો સુધી પહોંચાડવા એક મહત્વપૂર્ણ પહેલ હાથ ધરી છે. રાજ્ય સરકાર અને Meta Platforms Inc. વચ્ચે ગાંધીનગરમાં થયેલા મહત્વના MoU દ્વારા હવે રાજ્યમાં “વોટ્સએપ ગવર્નન્સ”નો નવો યુગ શરૂ થવા જઈ રહ્યો છે.
આ કરારનો મુખ્ય હેતુ નાગરિકોને સરકારી સેવાઓ વધુ સરળ, ઝડપી અને પારદર્શક રીતે ઉપલબ્ધ કરાવવાનો છે. રાજ્ય સરકાર પહેલેથી જ GARCની ભલામણો અને “સુગમ ડિજિટલ ગુજરાત” પહેલ હેઠળ પાંચ મુખ્ય વિભાગોની અંદાજે 20 જેટલી નાગરિક કેન્દ્રિત સેવાઓ વોટ્સએપ ચેટબોટ મારફતે ઉપલબ્ધ કરાવી ચૂકી છે. હવે Meta સાથેની ભાગીદારી પછી આ સેવાઓ વધુ સક્ષમ અને વ્યાપક બનશે.
એક જ WhatsApp નંબર પરથી અનેક સેવાઓ
નવી વ્યવસ્થા હેઠળ રાજ્યભરના નાગરિકો ગુજરાતી અને અંગ્રેજી ભાષામાં એક જ વોટ્સએપ નંબર દ્વારા વિવિધ સરકારી સેવાઓનો લાભ મેળવી શકશે. હાલ સરકાર જે સેવાઓને આ પ્લેટફોર્મ સાથે જોડવાની તૈયારી કરી રહી છે તેમાં આવક પ્રમાણપત્ર, જાતિ પ્રમાણપત્ર, EWS સર્ટિફિકેટ, રેશન કાર્ડ અપડેટ્સ, મહેસૂલ રેકોર્ડ્સ, સોગંદનામા અને ફરિયાદ નિવારણ જેવી મહત્વપૂર્ણ સેવાઓનો સમાવેશ થાય છે.
આ સેવાઓ માટે નાગરિકોને અલગ-અલગ વેબસાઇટ્સ પર જવાની કે કચેરીઓમાં લાંબી લાઈનોમાં ઉભા રહેવાની જરૂરિયાતમાં મોટો ઘટાડો થશે. ખાસ કરીને ગ્રામ્ય અને દૂરના વિસ્તારોમાં રહેતા લોકો માટે આ વ્યવસ્થા મોટી રાહતરૂપ સાબિત થઈ શકે છે.
રાજ્ય સરકારનો પ્રયાસ છે કે નાગરિકોને માત્ર માહિતી જ નહીં, પરંતુ અરજી કરવાની પ્રક્રિયા, દસ્તાવેજ અપલોડ, સ્ટેટસ ટ્રેકિંગ અને અંતે પ્રમાણપત્ર મેળવવાની સંપૂર્ણ સુવિધા પણ મોબાઇલ પર ઉપલબ્ધ થાય.
રિયલ ટાઈમ ટ્રેકિંગ અને લાસ્ટ માઈલ ડિલિવરી પર ભાર
Meta સાથેના આ MoU પછી રાજ્ય સરકાર સેવા ડિલિવરી સિસ્ટમને વધુ મજબૂત બનાવવા માગે છે. ખાસ કરીને “લાસ્ટ માઈલ ડિલિવરી” એટલે કે સામાન્ય નાગરિક સુધી ટેક્નોલોજી આધારિત સેવા પહોંચાડવાનો મુખ્ય ઉદ્દેશ છે.
નવી સિસ્ટમમાં રિયલ ટાઈમ સ્ટેટસ ટ્રેકિંગ જેવી સુવિધા પણ મજબૂત બનશે. એટલે કે નાગરિક પોતાની અરજી ક્યાં સુધી પહોંચી છે તેની માહિતી વોટ્સએપ પર જ મેળવી શકશે. સરકાર આવનારા સમયમાં તબક્કાવાર વધુ વિભાગો અને સેવાઓને પણ આ પ્લેટફોર્મ સાથે જોડવાની યોજના બનાવી રહી છે.
ગુજરાત સરકારે છેલ્લા કેટલાક વર્ષોમાં “વન ડે ગવર્નન્સ” જેવી પહેલ દ્વારા સરકારી સેવાઓને સમયબદ્ધ અને પારદર્શક બનાવવાનો પ્રયાસ કર્યો છે. હવે “વોટ્સએપ ગવર્નન્સ” એ જ અભિગમનું આગળનું આધુનિક સ્વરૂપ માનવામાં આવી રહ્યું છે.
સામાન્ય નાગરિકને શું મળશે લાભ?
આ નવી વ્યવસ્થાનો સૌથી મોટો લાભ સામાન્ય લોકો માટે સમય અને ખર્ચની બચત રૂપે સામે આવશે. ખાસ કરીને ગ્રામ્ય વિસ્તારોમાં રહેતા લોકો માટે સરકારી કચેરીઓ સુધી જવું, દસ્તાવેજો મેળવવા માટે વારંવાર મુલાકાત લેવી અને લાંબી રાહ જોવી જેવી મુશ્કેલીઓમાં ઘટાડો થશે.
મોબાઇલ પર થોડા ક્લિક્સમાં સેવા ઉપલબ્ધ થવાથી ડિજિટલ ગવર્નન્સ વધુ અસરકારક બનશે. સાથે જ પારદર્શિતા અને જવાબદારી પણ વધશે કારણ કે તમામ પ્રક્રિયા ઓનલાઈન અને ટ્રેકેબલ રહેશે.
સરકાર પહેલેથી જ શહેરી વિસ્તારોમાં જન સેવા કેન્દ્રો અને ગ્રામ્ય વિસ્તારોમાં VCE આધારિત વ્યવસ્થા દ્વારા લાખો નાગરિકોને સેવાઓ પહોંચાડી રહી છે. હવે વોટ્સએપ આધારિત સેવા મોડલ આ વ્યવસ્થાને વધુ સરળ અને જનમૈત્રી બનાવશે.
“નાગરિક દેવો ભવ” વિઝન તરફ ગુજરાતનું આગળનું પગલું
વડાપ્રધાન નરેન્દ્ર મોદીએ “નાગરિક દેવો ભવ” અને સિટીઝન સેન્ટ્રિક ગવર્નન્સની જે દિશા આપી છે, તેને આગળ વધારવામાં ગુજરાત સતત નવા પ્રયોગો કરી રહ્યું છે. રાજ્ય સરકારનો દાવો છે કે ટેક્નોલોજીનો લાભ હવે સીધો સામાન્ય માણસ સુધી પહોંચાડવાનો પ્રયાસ વધુ ઝડપથી આગળ વધશે.
વિશ્વભરમાં વોટ્સએપ સૌથી વધુ ઉપયોગમાં લેવાતી મેસેજિંગ એપ્લિકેશનમાંની એક છે. ગુજરાત સરકારે આ લોકપ્રિય પ્લેટફોર્મનો ઉપયોગ કરીને સરકારી સેવાઓને વધુ લોકો સુધી પહોંચાડવાનો પ્રયાસ કર્યો છે. ખાસ કરીને ડિજિટલ સાક્ષરતા ઓછી ધરાવતા લોકો માટે વોટ્સએપ આધારિત સેવાઓ વધુ સરળ બની શકે છે કારણ કે એપ્લિકેશનનો ઉપયોગ લોકો પહેલેથી જ મોટા પ્રમાણમાં કરે છે.
ગાંધીનગરમાં MoU પર થયા હસ્તાક્ષર
આ MoU પર રાજ્ય સરકારના સામાન્ય વહિવટ વિભાગના તાલીમ અને વહિવટી સુધારણા પ્રભાગના સચિવ હારિત શુક્લા અને Metaના ડિરેક્ટર અને હેડ ઓફ પોલિસીઝ અમન જૈન તેમજ કન્ટ્રી ડિરેક્ટર એ. શ્રીનિવાસે હસ્તાક્ષર કર્યા હતા.
આ પ્રસંગે મુખ્ય સચિવ એમ. કે. દાસ, મુખ્યમંત્રીના મુખ્ય સલાહકાર ડૉ. હસમુખ અઢિયા, સામાન્ય વહિવટ વિભાગના અધિક મુખ્ય સચિવ અંજુ શર્મા, મુખ્યમંત્રીના અગ્ર સચિવ સંજીવ કુમાર, અધિક અગ્ર સચિવ ડૉ. વિક્રાંત પાંડે અને સચિવ ડૉ. અજય કુમાર સહિતના ઉચ્ચ અધિકારીઓ ઉપસ્થિત રહ્યા હતા.
એપ્લિકેશન મારફતે સરકારી સેવાઓ પહોંચાડવાનો પ્રયાસ
ગુજરાતમાં ડિજિટલ ગવર્નન્સનું આ મોડલ સફળ થાય તો દેશના અન્ય રાજ્યો માટે પણ તે એક મોડેલ બની શકે છે. લોકો સૌથી વધુ ઉપયોગ કરતી એપ્લિકેશન મારફતે સરકારી સેવાઓ પહોંચાડવાનો પ્રયાસ સરકારી પ્રક્રિયાઓને વધુ લોકો સુધી લઈ જવામાં મદદરૂપ થઈ શકે છે.
આ પહેલ ખાસ કરીને એવા સમયમાં મહત્વપૂર્ણ બની રહી છે જ્યારે સરકારો ટેક્નોલોજી દ્વારા સરળ અને ઝડપી સેવા પ્રદાન પર ભાર મૂકી રહી છે. ગુજરાત માટે આ MoU માત્ર ટેક્નોલોજી ભાગીદારી નહીં પરંતુ ભવિષ્યના “મોબાઇલ ફર્સ્ટ ગવર્નન્સ” તરફનું મોટું પગલું માનવામાં આવી રહ્યું છે.
