ગુજરાતમાં ગ્રીન એનર્જી સેક્ટરને લઈને અંબાણી અને અદાણી વચ્ચે ટક્કર થઈ છે. બંને ઉદ્યોગપતિઓ કચ્છમાં ગ્રીન એનર્જી સેક્ટરમાં પોતાનો વ્યવસાય વધારી રહ્યા છે. મુકેશ અંબાણી અને ગૌતમ અદાણી ઉર્જા ક્ષેત્રમાં એકબીજાને પાછળ છોડી દેવા માટે સ્પર્ધા કરી રહ્યા છે. આ બે મોટા ઉદ્યોગપતિઓ વચ્ચેની સ્પર્ધા હવે પાકિસ્તાન સરહદ સુધી પહોંચી ગઈ છે. હકીકતમાં, ગુજરાતના કચ્છના રણમાં પાકિસ્તાન સરહદ નજીક અંબાણી અને અદાણી વચ્ચે એક મોટી સ્પર્ધા ચાલી રહી છે. આ સ્પર્ધા અબજો ડોલરના નવા ઉર્જા વ્યવસાયમાં પ્રભુત્વ માટે છે.
5.5 લાખ એકર જમીન
અંબાણીની રિલાયન્સ ઇન્ડસ્ટ્રીઝ (RIL) એ 5.5 લાખ એકર જમીન હસ્તગત કરી છે. આ જમીન એટલી મોટી છે કે તેમાં ત્રણ સિંગાપોરના લોકો રહી શકે છે. દરમિયાન, અદાણી ગ્રુપની રિન્યુએબલ એનર્જી કંપનીઓ 4.6 લાખ એકર જમીન ધરાવે છે, જે રિલાયન્સની જમીનને અડીને છે. બંને કંપનીઓ આ ઉજ્જડ જમીનને "ગ્રીન ગોલ્ડ માઇન"માં પરિવર્તિત કરી રહી છે. ઉદ્યોગના આંતરિક સૂત્રો માને છે કે આ ભારતની ઉર્જા વ્યવસ્થાને બદલી શકે છે.
રિલાયન્સનું ₹75,000 કરોડનું રોકાણ
ઈકોનોમિક ટાઈમ્સ અનુસાર, રિલાયન્સ ઇન્ડસ્ટ્રીઝ નવી ઉર્જામાં ₹75,000 કરોડનું રોકાણ કરી રહી છે. આ રોકાણ સોલાર પીવી મેન્યુફેક્ચરિંગ, બેટરી સેલ અને ઇલેક્ટ્રોલાઈઝર મેન્યુફેક્ચરિંગ અને ગ્રીન હાઇડ્રોજન ઉત્પાદનમાં કરવામાં આવી રહ્યું છે. અદાણી પણ ઇન્ટિગ્રેટેડ સોલાર પીવી મેન્યુફેક્ચરિંગ, વિન્ડ ટર્બાઇન, ઇલેક્ટ્રોલાઈઝર અને રિન્યુએબલ એનર્જી ઉત્પાદનમાં આવી જ રીતે રોકાણ કરી રહી છે.
નિષ્ણાતોની સ્પર્ધા પર નજર
શેરબજારના નિષ્ણાતો આ સ્પર્ધા પર નજીકથી નજર રાખી રહ્યા છે. બર્નસ્ટેઈનના નિખિલ નિગાનિયા કહે છે કે રિલાયન્સ ઉત્પાદન અને ડેટા સેન્ટર અને હાઇડ્રોજન જેવા નવા ક્ષેત્રોમાં આગળ રહેશે. દરમિયાન, અદાણી રિન્યુએબલ એનર્જી વેચાણ, થર્મલ અને ટ્રાન્સમિશનમાં આગળ હોઈ શકે છે. જેફરીઝના ક્રિસ વુડે રિલાયન્સ ઇન્ડસ્ટ્રીઝમાં શેર વેચીને અદાણીના શેર ખરીદ્યા છે.
રિલાયન્સ મોટો નફો કમાશે
બર્નસ્ટેઈનનો અંદાજ છે કે જો રિલાયન્સની યોજના સફળ થાય છે, તો 3 મિલિયન ટન હાઇડ્રોજન EBITDA (વ્યાજ, કર, અવમૂલ્યન અને એમોર્ટાઇઝેશન પહેલાંની કમાણી) માં $7-8 બિલિયન ઉત્પન્ન કરી શકે છે. વધુમાં, 55 GW સોલાર અને BESS (બેટરી એનર્જી સ્ટોરેજ સિસ્ટમ્સ) EBITDA માં $5-6 બિલિયન ઉત્પન્ન કરી શકે છે. જોકે, આ માટે નોંધપાત્ર રોકાણની જરૂર પડશે.
અંબાણી અને અદાણી વચ્ચે કોણ મજબૂત?
બંને કંપનીઓ પાસે લગભગ સમાન જમીન હોલ્ડિંગ છે. બર્નસ્ટેઇન કહે છે કે સૌથી મોટી જમીન હોલ્ડિંગ ધરાવતી કંપની પાસે આ બે કંપનીઓની જમીન હોલ્ડિંગનો માત્ર દસમો ભાગ છે. ટ્રાન્સમિશન કનેક્ટિવિટીમાં અદાણી ગ્રુપ આગળ છે. તે દરમિયાન, રિલાયન્સ ઓછા વ્યાજ દરનો આનંદ માણે છે.
ઉર્જા ઉત્પાદન અને વેચાણમાં આગળ
અદાણી ગ્રુપ હાલમાં ઉત્પાદનમાં આગળ છે, પરંતુ રિલાયન્સ ઇન્ડસ્ટ્રીઝ પાસે મોટી યોજનાઓ છે. બ્રોકરેજ ફર્મ બર્નસ્ટેઇન રિલાયન્સની સંભાવના જોવા માટે ઉત્સુક છે. અદાણી નવીનીકરણીય ઉર્જા ઉત્પાદન અને વેચાણમાં આગળ છે. તેમની પાસે મજબૂત કનેક્ટિવિટી અને આકર્ષક PPA (પાવર ખરીદી કરાર) છે. બર્નસ્ટેઇન કહે છે કે અદાણી નવીનીકરણીય ઉર્જા વેચાણમાંથી વધુ નફો કમાઈ શકે છે. રિલાયન્સ ગ્રીડમાંથી પાવર સોર્સિંગમાં પડકારોનો સામનો કરી શકે છે.
રિલાયન્સ ઇન્ડસ્ટ્રીઝ આગળ
ગ્રીન હાઇડ્રોજન અને ડેટા સેન્ટર્સ બંને કંપનીઓ માટે અનિશ્ચિત છે. આ ગ્રીન હાઇડ્રોજનના ઘટાડા અને અનુકૂળ સરકારી નીતિઓ પર આધારિત છે. જો કે, રિલાયન્સ તેનો ઉપયોગ તેની રિફાઇનરીમાં કરી શકે છે. તેથી, તેની પાસે એક ફાયદો છે કારણ કે તે ભારતમાં પહેલાથી જ ગ્રે હાઇડ્રોજનનો સૌથી મોટો વપરાશકર્તા છે. ડેટા સેન્ટર્સના કિસ્સામાં, ગૂગલ, મેટા અને ટેલિકોમ કંપનીઓ સાથે રિલાયન્સની ભાગીદારી તેને ફાયદો કરાવે છે.
અદાણી લાંબા સમયથી થર્મલ પાવર અને ટ્રાન્સમિશનમાં હાજરી ધરાવે છે. કંપનીએ ડાઉન-સાયકલ દરમિયાન ડિસ્ટ્રેસ્ડ થર્મલ એસેટ્સ હસ્તગત કરી અને બંને સાધનો સપ્લાયર્સ (BHEL અને L&T) બુક કર્યા.
કોની પાસે શું યોજનાઓ?
રિલાયન્સ ગુજરાતમાં 10 GW ઇન્ટિગ્રેટેડ પોલિસિલિકોન-ટુ-મોડ્યુલ મેન્યુફેક્ચરિંગ પ્લાન્ટ સ્થાપી રહી છે. આને 20 GW સુધી વિસ્તૃત કરવામાં આવશે. તે HJT ટેકનોલોજી પર ધ્યાન કેન્દ્રિત કરશે. ભવિષ્યમાં, પેરોવસ્કાઇટ ટેન્ડમ સેલનો ઉપયોગ કરવામાં આવશે, જે કાર્યક્ષમતા 30% થી વધુ વધારી શકે છે. કંપનીએ 2026 માં ઉત્પાદન શરૂ થવાની સાથે 40 GWh બેટરી ગીગાફેક્ટરીની જાહેરાત કરી છે. આનાથી તે ઉર્જા સંગ્રહ પર ધ્યાન કેન્દ્રિત કરનારી ભારતની પ્રથમ કંપની બનશે.
દરમિયાન, જેફરીઝ કહે છે કે અદાણી ગ્રીન ખાવડામાં તેની 50 GW યોજનામાંથી 30 GW નવીનીકરણીય ઉર્જા ક્ષમતા વિકસાવી રહી છે. તેની ડિપ્લોયમેન્ટ યોજના પ્રોજેક્ટ કમિશનિંગ સમયરેખા સાથે મેળ ખાય છે. લદ્દાખ પછી આ સ્થાન ભારતમાં શ્રેષ્ઠ સૌર કિરણોત્સર્ગ સ્તર ધરાવે છે.
