4 ઓક્ટોબર પછી બેંકોમાં જમા કરાયેલા ચેક થોડા કલાકોમાં ક્લિયર થઈ જશે. જ્યારે પહેલા તેમાં એક થી બે કાર્યકારી દિવસ (T+1) લાગતા હતા. હકીકતમાં રિઝર્વ બેંક ઓફ ઈન્ડિયા (RBI) એ ચેક ક્લિયરિંગ સિસ્ટમને ઝડપી અને વધુ અસરકારક બનાવવા માટે એક નવી સિસ્ટમની જાહેરાત કરી છે.રિઝર્વ બેંકની હાલની ચેક ટ્રંકેશન સિસ્ટમ (CTS) જે હાલમાં બેચ પ્રોસેસિંગ પર આધારિત છે તેને બદલવામાં આવી રહી છે. હવે તેને કન્ટીન્યુઅસ ક્લિયરિંગ અને સેટલમેન્ટ ઓન રિયલાઇઝેશન સિસ્ટમમાં બદલવામાં આવશે જેમાં ચેકની પ્રોસેસિંગ સતત અને રીઅલ-ટાઇમ ધોરણે કરવામાં આવશે.
નવા નિયમો લાગુ કરવાની અંતિમ તારીખ
આ નવી સિસ્ટમ બે તબક્કામાં લાગુ કરવામાં આવશે
પ્રથમ તબક્કો: 4 ઓક્ટોબર 2025 થી 2 જાન્યુઆરી 2026 સુધી
બીજો તબક્કો: 3 જાન્યુઆરી 2026 થી સંપૂર્ણપણે અસરકારક
નવી ક્લિયરિંગ પ્રક્રિયા કેવી રીતે કાર્ય કરશે?
ચેક પ્રેઝન્ટેશન સમય: દરરોજ સવારે 10:00 થી સાંજે 4:00 વાગ્યા સુધી.
બેંકોએ શાખાઓમાં પ્રાપ્ત થયેલા ચેકને તાત્કાલિક સ્કેન કરીને ક્લિયરિંગ હાઉસમાં મોકલવાના રહેશે.
જે બેંક પર ચેક જારી કરવામાં આવશે તેણે દરેક ચેક પર પોઝિટિવ કન્ફર્મેશન (જો ચેક સ્વીકારવામાં આવે તો) અથવા નેગેટિવ કન્ફર્મેશન (જો ચેક નકારવામાં આવે તો) આપવાની રહેશે.
તબક્કો 1: 4 ઓક્ટોબર 2025
ડ્રોઈ બેંકે સાંજે 7 વાગ્યા સુધીમાં ચેક પર કન્ફર્મેશન આપવું પડશે.
જો પુષ્ટિ પ્રાપ્ત ન થાય તો તે ચેક આપમેળે મંજૂર (માન્ય માન્ય) માનવામાં આવશે અને સમાધાનમાં શામેલ કરવામાં આવશે.
તબક્કો 2: 3 જાન્યુઆરી 2026 થી
દરેક ચેક માટે T+3 ક્લિયર કલાક લાગુ પડશે.
ઉદાહરણ: જો સવારે 10 થી 11 વાગ્યાની વચ્ચે ચેક જમા કરવામાં આવે છે તો બપોરે 2:00 વાગ્યા સુધીમાં તેના પર કન્ફર્મેશન જરૂરી રહેશે.
જો પુષ્ટિ સમયસર પ્રાપ્ત ન થાય તો તેને પણ માન્ય ગણવામાં આવશે.
ગ્રાહકોને ચુકવણી ક્યારે મળશે?
સમાધાન પછી તરત જ પ્રસ્તુત બેંકને કન્ફર્મેશન મળશે. આ પછી ગ્રાહકને તાત્કાલિક અથવા વધુમાં વધુ 1 કલાકની અંદર ચુકવણી કરવામાં આવશે જો અન્ય બધી શરતો પૂરી થાય.
બેંકોને સૂચનાઓ આપવામાં આવી છે:
આરબીઆઈએ બેંકોને ગ્રાહકોને આ નવી ચેક ક્લિયરિંગ પ્રક્રિયા વિશે સંપૂર્ણ માહિતી આપવા જણાવ્યું છે.
ઉપરાંત બેંકોને નિર્ધારિત તારીખો સુધીમાં નવી સિસ્ટમ માટે સંપૂર્ણપણે તૈયાર રહેવા સૂચના આપવામાં આવી છે.
