Free Wi-Fi : આજના આધુનિક સમયમાં ઇન્ટરનેટ આપણી પ્રાથમિક જરૂરિયાત બની ગયું છે. મુસાફરી દરમિયાન કે બહાર ફરતી વખતે જ્યારે પણ આપણને એરપોર્ટ, રેલ્વે સ્ટેશન, હોટલ, કેફે કે મોલ જેવા સાર્વજનિક સ્થળોએ Free Wi-Fi મળે છે, ત્યારે આપણે ખુશ થઈ જઈએ છીએ. પોતાનો મોબાઇલ ડેટા બચાવવા અને ફાસ્ટ સ્પીડમાં ઇન્ટરનેટ વાપરવાની લાલચમાં લોકો સેકન્ડોમાં આ નેટવર્ક સાથે કનેક્ટ થઈ જાય છે. પરંતુ સાયબર સિક્યોરિટી નિષ્ણાતોના મતે, આ મફતની સુવિધા ઘણી વખત એક મોટો સાયબર ફાંસો સાબિત થાય છે. તમારી એક નાની બેદરકારી પળવારમાં તમારું આખું બેંક એકાઉન્ટ ખાલી કરાવી શકે છે.
પબ્લિક વાઇ-ફાઇનું જોખમ
સાર્વજનિક સ્થળોએ ઉપલબ્ધ મોટાભાગના ફ્રી વાઇ-ફાઇ નેટવર્ક ઓપન હોય છે, એટલે કે તેમાં કોઈ મજબૂત સિક્યોરિટી પાસવર્ડ કે એન્ક્રિપ્શન હોતું નથી. જ્યારે તમે આવા નેટવર્ક સાથે જોડાઓ છો, ત્યારે તમારો ડિવાઇસ તે જ ઓપન સર્વર પર આવી જાય છે જેના પર બીજા સેંકડો અજાણ્યા લોકો પણ હાજર હોય છે. આ નબળી સુરક્ષાનો ફાયદો ઉઠાવીને હેકર્સ તમારા ડિવાઇસમાં સરળતાથી ઘૂસણખોરી કરી શકે છે. આટલું જ નહીં, આજકાલ સાયબર ગુનેગારો ઓરિજિનલ કેફે કે એરપોર્ટના નામ જેવા જ મળતા આવતા નકલી (Evil Twin) વાઇ-ફાઇ નેટવર્ક પણ એક્ટિવ કરી દે છે. યુઝર્સ અસલી સમજીને જેવા જ આ નકલી નેટવર્ક સાથે કનેક્ટ થાય છે, કે તરત જ તેમના ફોનનો તમામ કંટ્રોલ હેકર્સના હાથમાં પહોંચી જાય છે.
Oppo A6c vs Samsung Galaxy M17 5G vs Motorola G45 5G: સ્માર્ટફોન ખરીદતા પહેલા જાણી લો આ તફાવત
ડેટા ચોરી થવાની રીત
જાહેર વાઇ-ફાઇ નેટવર્ક પર હેકિંગની ઘણી બધી રીતો અજમાવવામાં આવે છે, જેમાં સૌથી ખતરનાક 'મેન-ઇન-ધ-મિડલ એટેક' (Man-in-the-Middle Attack) છે. આ પ્રક્રિયામાં હેકર તમારા મોબાઇલ અને તમે જે વેબસાઇટ ખોલી રહ્યા છો તેની વચ્ચે ગોઠવાઈ જાય છે. આનાથી તમે સ્ક્રીન પર જે પણ ટાઇપ કરો છો, જેમ કે ફેસબુક કે ઇમેઇલનો પાસવર્ડ, બેંકિંગ આઇડી અથવા ઓટીપી (OTP), તે બધું જ હેકરને લાઇવ દેખાવા લાગે છે. આ સિવાય 'સેશન હાઇજેકિંગ' દ્વારા ગુનેગારો તમારા બ્રાઉઝરની કૂકીઝ ચોરીને પાસવર્ડ વગર જ તમારા સોશિયલ મીડિયા એકાઉન્ટમાં લોગઇન કરી શકે છે. ઘણીવાર તો આ ખુલ્લા નેટવર્ક દ્વારા હેકર્સ વાયરસ કે માલવેર ફાઇલો તમારા ફોનમાં મોકલી દે છે, જે બેકગ્રાઉન્ડમાં રહીને તમારી તમામ ખાનગી માહિતી ચોરતી રહે છે.
સૌથી મોટી ભૂલો
મોટાભાગના લોકો જ્યારે પબ્લિક પ્લેસ પર ફ્રી વાઇ-ફાઇનો ઉપયોગ કરે છે, ત્યારે તેઓ અજાણતામાં કેટલીક મોટી ભૂલો કરી બેસે છે. સૌથી સામાન્ય ભૂલ એ છે કે, લોકો મુસાફરી દરમિયાન મુક્ત સમયમાં ફ્રી વાઇ-ફાઇ પર જ ઓનલાઇન બેંકિંગ એપ્લિકેશન ખોલે છે, ક્રેડિટ કાર્ડથી ખરીદી કરે છે અથવા UPI પેમેન્ટ દ્વારા પૈસા ટ્રાન્સફર કરે છે. આ સમયે તમારો પ્રાઇવેટ ડેટા લીક થઈ રહ્યો હોય છે. આ ઉપરાંત, બીજી મોટી ભૂલ એ છે કે, લોકો પોતાના સ્માર્ટફોનમાં 'ઓટો-કનેક્ટ વાઇ-ફાઇ' નું ફીચર હંમેશા ઓન રાખે છે. આ ફીચરના કારણે તમારો ફોન તમારી પરવાનગી વગર જ રસ્તામાં આવતા કોઈપણ અસુરક્ષિત કે નકલી વાઇ-ફાઇ નેટવર્ક સાથે આપમેળે જોડાઈ જાય છે, અને તમને ખબર પણ નથી પડતી કે તમારો ડેટા ચોરાઈ રહ્યો છે.
2000 રૂપિયાથી ઓછી કિંમત: આ Earbuds આપે છે શાનદાર કૉલિંગ અને મ્યુઝિક અનુભવ
બચાવના સરળ ઉપાયો
જો તમારે અનિવાર્ય સંજોગોમાં પબ્લિક વાઇ-ફાઇ વાપરવું જ પડે, તો સાયબર ફ્રોડથી બચવા માટે આ મહત્વપૂર્ણ નિયમો હંમેશા યાદ રાખો:
બેંકિંગ વ્યવહારો ટાળો : પબ્લિક વાઇ-ફાઇ પર ક્યારેય પણ ગુગલ પે, ફોન પે, Paytm જેવી UPI એપ્સ અથવા નેટ બેંકિંગ લોગઇન ન કરો.
HTTPS ચેક કરો : કોઈપણ વેબસાઇટ પર જતાં પહેલા બ્રાઉઝરના એડ્રેસ બારમાં ચેક કરો કે લોક (તાળા) નું નિશાન હોય અને URL ની શરૂઆત HTTPS થી થતી હોય, જ્યાં 'S' નો અર્થ સેક્યોર (Secure) થાય છે.
ઓટો-કનેક્ટ બંધ કરો : તમારા ફોનના સેટિંગ્સમાં જઈને 'Auto-Connect to Wi-Fi' ફીચરને કાયમ માટે બંધ રાખો, જેથી ફોન આપમેળે કનેક્ટ ન થાય.
ટુ-ફેક્ટર ઓથેન્ટિકેશન : તમારા તમામ મહત્વના એકાઉન્ટ્સ જેમ કે જીમેઇલ, ઇન્સ્ટાગ્રામ, ફેસબુકમાં Two-Factor Authentication (2FA) એક્ટિવ રાખો, જેથી પાસવર્ડ ચોરાય તો પણ કોઈ લોગઇન ન કરી શકે.
VPN નો ઉપયોગ કરો : જો ઓફિસનું કે અન્ય કોઈ જરૂરી કામ કરવું હોય, તો ફોન કે લેપટોપમાં VPN (Virtual Private Network) ચાલુ કરીને જ સાર્વજનિક વાઇ-ફાઇ વાપરો. આનાથી તમારો ડેટા લોક (Encrypt) થઈ જાય છે અને હેકર્સ તેને વાંચી શકતા નથી.
મોબાઇલ હોટસ્પોટ : સૌથી સુરક્ષિત રસ્તો એ જ છે કે, ફ્રી ઇન્ટરનેટની લાલચ છોડીને હંમેશા પોતાના મોબાઇલ ડેટા અથવા પર્સનલ હોટસ્પોટનો જ ઉપયોગ કરો.
