ભારતમાં એથેનોલ મિશ્રિત ઇંધણના ઉપયોગને ઝડપથી પ્રોત્સાહન આપવામાં આવી રહ્યું છે અને E20 પેટ્રોલ હવે દેશના અનેક વિસ્તારોમાં ઉપલબ્ધ બની ગયું છે. જોકે E20 પેટ્રોલને લઈને સોશિયલ મીડિયામાં એક એવો દાવો વાયરલ થયો હતો, જેણે ઘણા વાહનચાલકોને મૂંઝવણમાં મૂકી દીધા હતા. કેટલાક યુઝર્સે દાવો કર્યો હતો કે E20 પેટ્રોલ ભરાવ્યા બાદ કારના ફ્યુઅલ કેપ પર કીડીઓ એકઠી થવા લાગી છે. આ દાવા સાથે એક તસવીર પણ શેર કરવામાં આવી હતી, જેમાં પેટ્રોલ ટાંકીના ઢાંકણ પર કીડીઓ દેખાતી હતી. તસવીર વાયરલ થતાં ઘણા લોકોએ E20 ફ્યુઅલ અંગે પ્રશ્નો ઉઠાવ્યા હતા. હવે આ સમગ્ર મામલે ભારત સરકારની ફેક્ટ ચેક એજન્સી અને BPCLએ સત્તાવાર સ્પષ્ટતા કરી છે.
શું હતો વાયરલ દાવો?
સોશિયલ મીડિયા પર શેર કરવામાં આવેલી એક પોસ્ટમાં દાવો કરવામાં આવ્યો હતો કે સિક્કિમના એક વાહન માલિકે પોતાની કારમાં E20 પેટ્રોલ ભરાવ્યા બાદ પેટ્રોલ ટાંકીના કેપ પર મોટી સંખ્યામાં કીડીઓ જોવા મળી હતી. પોસ્ટ સાથે શેર કરાયેલી તસવીરમાં પણ ફ્યુઅલ ફિલર કેપની આસપાસ કીડીઓ દેખાતી હોવાથી ઘણા લોકો આ દાવાને સાચો માનવા લાગ્યા હતા. થોડા જ સમયમાં આ પોસ્ટ અલગ-અલગ સોશિયલ મીડિયા પ્લેટફોર્મ પર ઝડપથી વાયરલ થઈ ગઈ હતી.
પોસ્ટમાં એવો દાવો પણ કરવામાં આવ્યો હતો કે E20 પેટ્રોલમાં રહેલું એથેનોલ શેરડીમાંથી બનાવવામાં આવે છે અને શેરડીની મીઠાશને કારણે કીડીઓ ફ્યુઅલ કેપ તરફ આકર્ષાઈ રહી છે. આ દાવાએ ઘણા વાહનચાલકોમાં શંકા ઉભી કરી હતી કે શું ખરેખર E20 પેટ્રોલમાં કોઈ એવી બાબત છે જે કીડીઓને આકર્ષે છે?
PIB Fact Checkએ ખોટો ગણાવ્યો દાવો
ભારત સરકારની સત્તાવાર ફેક્ટ ચેકિંગ એજન્સી PIB Fact Checkએ આ વાયરલ દાવાને સંપૂર્ણપણે ખોટો ગણાવ્યો છે. એજન્સીએ પોતાના સત્તાવાર સોશિયલ મીડિયા હેન્ડલ પર વાયરલ પોસ્ટનો સ્ક્રીનશોટ શેર કરીને સ્પષ્ટ જણાવ્યું કે E20 પેટ્રોલ અને કીડીઓ વચ્ચે કોઈ વૈજ્ઞાનિક સંબંધ નથી.
PIBએ જણાવ્યું કે સોશિયલ મીડિયામાં કરવામાં આવી રહેલા આવા દાવાઓને સમર્થન આપતું કોઈ વૈજ્ઞાનિક પુરાવું ઉપલબ્ધ નથી. એજન્સી અનુસાર E20 ફ્યુઅલમાં એવું કોઈ તત્વ નથી જે કીડીઓ અથવા અન્ય જીવજંતુઓને વાહનના ફ્યુઅલ કેપની આસપાસ આકર્ષે. તેથી લોકો આવા ભ્રામક દાવાઓ પર વિશ્વાસ ન કરે અને માત્ર સત્તાવાર માહિતી પર જ ભરોસો રાખે.
BPCLએ પણ આપી સ્પષ્ટતા
માત્ર સરકાર જ નહીં પરંતુ ભારત પેટ્રોલિયમ કોર્પોરેશન લિમિટેડ (BPCL)એ પણ આ દાવાની તપાસ કર્યા બાદ તેને તથ્યવિહોણો ગણાવ્યો છે. કંપનીએ જણાવ્યું કે વાયરલ દાવાની તકનિકી અને વૈજ્ઞાનિક રીતે સમીક્ષા કરવામાં આવી હતી, પરંતુ E20 પેટ્રોલના કારણે કીડીઓ આકર્ષાય છે તેવું કોઈ પુરાવું મળ્યું નથી.
BPCLએ પોતાના નિવેદનમાં જણાવ્યું કે E20 પેટ્રોલ સંપૂર્ણપણે નિયમો અને ગુણવત્તાના ધોરણો અનુસાર તૈયાર કરવામાં આવે છે. કંપનીએ લોકોમાં ફેલાતી અફવાઓથી સાવચેત રહેવા અને સત્તાવાર માહિતી પર જ વિશ્વાસ રાખવા અપીલ કરી છે.
E20 પેટ્રોલ શું છે?
E20 પેટ્રોલ એ એવું ઇંધણ છે જેમાં 20 ટકા એથેનોલ અને 80 ટકા સામાન્ય પેટ્રોલનું મિશ્રણ હોય છે. ભારત સરકાર દ્વારા આયાતી ક્રૂડ ઓઇલ પરની નિર્ભરતા ઘટાડવા, પ્રદૂષણમાં ઘટાડો લાવવા અને સ્થાનિક કૃષિ આધારિત ઉદ્યોગોને પ્રોત્સાહન આપવા માટે E20 ફ્યુઅલનો ઉપયોગ વધારવામાં આવી રહ્યો છે.
એથેનોલ મુખ્યત્વે શેરડી, મકાઈ અને અન્ય કૃષિ ઉત્પાદનોમાંથી બનાવવામાં આવે છે. જોકે ઘણા લોકો એવી ગેરસમજ રાખે છે કે શેરડીમાંથી બનતા એથેનોલમાં મીઠાશ યથાવત રહેતી હશે. નિષ્ણાતોના જણાવ્યા અનુસાર એથેનોલ એક પ્રોસેસ્ડ બાયો-ફ્યુઅલ છે અને તેની રાસાયણિક રચના શેરડીના મૂળ રસથી સંપૂર્ણપણે અલગ હોય છે. તેથી તેમાં એવી કોઈ બાબત નથી જે કીડીઓને આકર્ષી શકે.
લોકોમાં ગેરસમજ શા માટે ફેલાઈ?
E20 પેટ્રોલ અંગેનો ભ્રમ મુખ્યત્વે એથેનોલના સ્ત્રોતને લઈને ફેલાયો હોવાનું માનવામાં આવે છે. કારણ કે એથેનોલ શેરડીમાંથી બનાવવામાં આવે છે, કેટલાક લોકોએ માન્યું કે તેમાં શેરડી જેવી મીઠાશ હશે અને તેથી કીડીઓ તેની તરફ આકર્ષાતી હશે. પરંતુ વૈજ્ઞાનિક રીતે આ દાવો ખોટો છે.
નિષ્ણાતોનું કહેવું છે કે કારના ફ્યુઅલ કેપ પર કીડીઓ દેખાવાના અન્ય અનેક કારણો હોઈ શકે છે. વાહન પર પડેલા ખાદ્ય પદાર્થો, આસપાસનું વાતાવરણ, ધૂળ-માટી અથવા અન્ય કોઈ મીઠો પદાર્થ પણ કીડીઓને આકર્ષી શકે છે. માત્ર E20 પેટ્રોલને તેના માટે જવાબદાર ગણાવવું યોગ્ય નથી.
E20 ફ્યુઅલ અંગે શું જાણવું જરૂરી છે?
ભારત સરકાર આગામી વર્ષોમાં એથેનોલ મિશ્રિત ઇંધણના ઉપયોગને વધુ વ્યાપક બનાવવાની યોજના પર કામ કરી રહી છે. ઓટોમોબાઇલ ઉત્પાદકો પણ E20-સુસંગત વાહનો બજારમાં રજૂ કરી રહ્યા છે. સરકાર અને તેલ કંપનીઓના જણાવ્યા મુજબ E20 ફ્યુઅલનો ઉપયોગ સલામત છે અને તે પર્યાવરણ માટે પણ વધુ અનુકૂળ માનવામાં આવે છે.
મહત્વની બાબતો
E20 પેટ્રોલમાં 20 ટકા એથેનોલ અને 80 ટકા પેટ્રોલ હોય છે.
E20 ફ્યુઅલ અને કીડીઓ વચ્ચે કોઈ વૈજ્ઞાનિક સંબંધ નથી.
PIB Fact Checkએ વાયરલ દાવાને ખોટો ગણાવ્યો છે.
BPCLએ પણ તપાસ બાદ દાવાને તથ્યવિહોણો ગણાવ્યો છે.
સોશિયલ મીડિયામાં ફરતા ભ્રામક દાવાઓથી સાવચેત રહેવાની સલાહ આપવામાં આવી છે.





