હજારો સ્ટાર્ટઅપ્સ, વિશ્વમાં UPIનું વર્ચસ્વ : ડિજિટલ ઇન્ડિયાએ બદલી ભારતની ગ્લોબલ ઈમેજ

વડાપ્રધાન નરેન્દ્ર મોદીએ 10 વર્ષ પહેલાં 1 જુલાઈ, 2015 ના રોજ ડિજિટલ ઇન્ડિયા મિશન શરૂ કર્યું હતું. આ 10 વર્ષોમાં, ડિજિટલ ઇન્ડિયાએ શહેરો તેમજ ગ્રામીણ વિસ્તારોમાં મોટો ફેરફાર લાવ્યો છે.

ટેકનોલોજીએ અમીર અને ગરીબ વચ્ચેનું અંતર દૂર કર્યું

ડિજીટલ ઈન્ડિયાનાં 10 વર્ષ પૂર્ણ થવા પર પીએમ મોદીએ કહ્યું કે પહેલા લોકો શંકા કરતા હતા કે ભારતીયો ટેકનોલોજીનો યોગ્ય રીતે ઉપયોગ કરી શકશે કે નહીં. પરંતુ સરકારે લોકો પર વિશ્વાસ કર્યો અને અમીર અને ગરીબ વચ્ચેનું અંતર ભરવા માટે ટેકનોલોજીનો ઉપયોગ કર્યો. આજે, ડિજિટલ સાધનો 140 કરોડ ભારતીયોના રોજિંદા જીવનનો એક ભાગ બની ગયા છે. તેમાં શિક્ષણ અને વ્યવસાયથી લઈને સરકારી સેવાઓ સુધીની દરેક વસ્તુની ઍક્સેસ છે.

જ્યારે દેશના વડા પ્રધાન નરેન્દ્ર મોદીએ 1 જુલાઈ, 2015 ના રોજ "ડિજિટલ ઇન્ડિયા" મિશન શરૂ કર્યું હતું, ત્યારે ભાગ્યે જ કોઈએ વિચાર્યું હશે કે આ અભિયાન દસ વર્ષમાં ટેકનોલોજી ક્ષેત્રમાં ભારતને આટલી ઊંચાઈએ લઈ જશે. આજે, જ્યારે આપણે ડિજિટલ ઇન્ડિયાની 10મી વર્ષગાંઠ ઉજવી રહ્યા છીએ, ત્યારે તે ફક્ત એક સરકારી યોજના ન રહેતા લાઈફ સ્ટાઈલનો ભાગ બની છે. આ એક એવી ક્રાંતિ છે જેણે શહેરોથી ગ્રામીણ વિસ્તારો સુધીના લોકોનું જીવન સરળ બનાવ્યું છે.

10 વર્ષ પહેલાં, જ્યાં કોઈપણ સરકારી કામ માટે કલાકો સુધી લાઇનમાં ઉભા રહેવું પડતું હતું અથવા ઓફિસોમાં જવું પડતું હતું, હવે લોકો પોતાના મોબાઇલ, લેપટોપ અને કમ્પ્યુટરની મદદથી કોઈપણ મુશ્કેલી વિના ઘરે બેઠા તે જ કામ કરી શકે છે. આધાર કાર્ડ, ડિજીલોકર, ઈ-હોસ્પિટલ, ઉમંગ એપ જેવી સેવાઓ હવે દેશના લોકો માટે સામાન્ય બની ગઈ છે. ગ્રામીણ વિસ્તારોની મહિલાઓ પણ તેમના મોબાઈલથી ઓનલાઈન બેંકિંગ સુવિધાનો લાભ લઈ રહી છે અને વિદ્યાર્થીઓ ઘરેથી અભ્યાસ કરી શકે છે.

ભારત વિશ્વનો સૌથી મોટો ડેટા યુઝર બન્યો

2015 માં, ભારતમાં ઈન્ટરનેટનો ઉપયોગ મર્યાદિત હતો, પરંતુ આજે ઈન્ટરનેટ દરેક ગામ સુધી પહોંચી ગયું છે. ભારત વિશ્વનો સૌથી મોટો ડેટા યુઝર બન્યો છે. ભારતનેટ જેવી યોજનાઓ હેઠળ, લાખો ગામડાઓ ઓપ્ટિકલ ફાઈબર સાથે જોડાયેલા છે. તે જ સમયે, કોવિડ-19 મહામારી દરમિયાન ડિજિટલ શિક્ષણ અને ટેલિમેડિસિનનો રોલ સૌથી વધુ જોવા મળ્યો હતો. શાળા શિક્ષણ ઓનલાઈન કરવામાં આવતું હતું, ડોક્ટરોની સલાહ વીડિયો કોલ પર મળતી હતી. આ બધું ડિજિટલ ઈન્ડિયાના મજબૂત પાયાને કારણે જ શક્ય બન્યું હતું.

UPI એ ભારતને ગ્લોબલ લિડર બનાવ્યું

ડિજિટલ ઈન્ડિયાએ યુવાનોને નવી દિશા આપી છે. ફ્રીલાન્સિંગ, ડિજિટલ માર્કેટિંગ, એપ ડેવલપમેન્ટ જેવા નવા ક્ષેત્રો ખુલ્યા છે. આ સાથે, સ્ટાર્ટઅપ ઈન્ડિયા અને સ્કિલ ઈન્ડિયા જેવી સરકારી યોજનાઓએ તેને વધુ મજબૂતી આપી છે. છેલ્લા 10 વર્ષમાં હજારો સ્ટાર્ટઅપ્સ શરૂ થયા છે. જે હવે વિશ્વમાં ભારતની ઓળખ બનાવી રહ્યા છે. 10 વર્ષ પહેલાં, મોટાભાગના લોકો રોકડ વ્યવહારો કરતા હતા. પરંતુ હવે QR કોડ સ્કેન કરવા અથવા UPI વડે ચુકવણી કરવું અતિસામાન્ય થઈ ગયુ છે. રસ્તાની બાજુમાં ચા વેચનારાઓથી લઈને મોલ સુધી, દરેક જગ્યાએ ડિજિટલ પેમેન્ટ થઈ રહ્યું છે.

UPI દ્વારા વાર્ષિક 100 અબજ વ્યવહારો થઈ રહ્યા છે

વડાપ્રધાન મોદીએ UPI જેવા પ્લેટફોર્મ પર ભાર આપ્યો, અને તે હવે વાર્ષિક 100 અબજથી વધુ વ્યવહારો સંભાળે છે. ડાયરેક્ટ બેનિફિટ ટ્રાન્સફર (DBT) દ્વારા 44 લાખ કરોડ રૂપિયા સીધા લોકોને મોકલવામાં આવ્યા છે. આનાથી વચેટિયાઓને દૂર કરીને લગભગ 3.5 લાખ કરોડ રૂપિયાની બચત થઈ છે. DBT એક એવી પ્રક્રિયા છે જેમાં સરકાર દ્વારા આપવામાં આવતી સબસિડી અથવા અન્ય લાભો સીધા લાભાર્થીના બેંક ખાતામાં જમા થાય છે.

ડિજિટલ ઇન્ડિયા પહેલાં ઘણા પડકારો

ડિજિટલ ઇન્ડિયાએ ઘણી પ્રગતિ કરી હોવા છતાં, તે ઘણા પડકારોનો પણ સામનો કરે છે. આજે પણ, કેટલાક ગામડાઓમાં નેટવર્ક સમસ્યાઓ છે, કેટલાક લોકો ડિજિટલ સાક્ષરતાથી વંચિત છે. સાયબર સુરક્ષા અને ડેટા ગોપનીયતા પણ મહત્વપૂર્ણ મુદ્દાઓ છે જેના પર વધુ ધ્યાન આપવાની જરૂર છે. ડિજિટલ ઇન્ડિયા ફક્ત ટેકનોલોજીનો વિસ્તરણ નથી, તે એક એવો પરિવર્તન છે જેણે ભારતના સામાન્ય નાગરિકની વિચારસરણી અને જીવનશૈલી બદલી નાખી છે. હવે ખેડૂત પણ મોબાઇલથી પાકનો બજાર ભાવ જોઈ શકે છે, વિદ્યાર્થી ઓનલાઈન કોર્સ કરીને નોકરી મેળવી શકે છે અને એક મહિલા પોતાના ઘરેથી ઓનલાઈન વ્યવસાય ચલાવી શકે છે.

ઈન્ટરનેટ કનેક્શન વધીને 97 કરોડ થયા

તેમણે કહ્યું કે 2014 માં, ભારતમાં લગભગ 25 કરોડ ઈન્ટરનેટ કનેક્શન હતા. હવે આ સંખ્યા વધીને 97 કરોડથી વધુ થઈ ગઈ છે. હાઈ-સ્પીડ ઈન્ટરનેટ પણ ગાલવાન અને સિયાચીન જેવા દૂરના વિસ્તારોમાં પહોંચી ગયું છે. દેશનું 5G રોલઆઉટ વિશ્વમાં સૌથી ઝડપી છે. આમાં, માત્ર બે વર્ષમાં લગભગ 5 લાખ બેઝ સ્ટેશન ઇન્સ્ટોલ કરવામાં આવ્યા છે.

ભારતમાં 1.8 લાખથી વધુ સ્ટાર્ટઅપ્સ

વડાપ્રધાનએ કહ્યું કે ભારત હવે વિશ્વના ટોચના 3 સ્ટાર્ટઅપ ઇકોસિસ્ટમમાંનું એક છે, જેમાં 1.8 લાખથી વધુ સ્ટાર્ટઅપ્સ છે. દેશ આર્ટિફિશિયલ ઇન્ટેલિજન્સ દ્રષ્ટિએ ઝડપથી આગળ વધી રહ્યો છે. ભારત AI મિશન દ્વારા ખૂબ જ ઓછા ખર્ચે શક્તિશાળી AI ટૂલ્સની ઍક્સેસ પ્રદાન કરી રહ્યું છે. આનાથી તે ડિજિટલ ઇનોવેશન માટે વૈશ્વિક હબ બન્યું છે.

આગામી દાયકા વધુ પરિવર્તનશીલ રહેશે

PM મોદીએ કહ્યું કે આગામી 10 વર્ષ વધુ પરિવર્તનશીલ રહેશે. તેમણે નવીનતાઓ અને ઉદ્યોગસાહસિકોને એવી ટેકનોલોજી બનાવવા માટે હાકલ કરી જે લોકોને મદદ કરે અને ભારતને ડિજિટલ વિશ્વમાં વિશ્વસનીય વૈશ્વિક ભાગીદાર બનાવે. ડિજિટલ ઇન્ડિયાએ 10 વર્ષમાં જે પાયો નાખ્યો છે તે આવનારા વર્ષોમાં ભારતને આત્મનિર્ભર, સમાવિષ્ટ અને ટેકનોલોજીની રીતે સશક્ત રાષ્ટ્ર બનવા તરફ દોરી જશે. આ ફક્ત ટેકનોલોજીકલ વિકાસ નથી, પરંતુ સામાજિક અને આર્થિક પરિવર્તનનું એક શક્તિશાળી ઉદાહરણ છે.