Daytime sleep: જો તમે રાત્રે પૂરતી ઊંઘ લીધા પછી પણ દિવસ દરમિયાન વારંવાર ઊંઘ અનુભવતા હોવ અથવા બપોરે આંખો ભારે થઈ જતી હોય, તો તેને માત્ર થાક અથવા આળસ સમજીને અવગણશો નહીં. આરોગ્ય નિષ્ણાતોના જણાવ્યા મુજબ, દિવસ દરમિયાન અતિશય ઊંઘ આવવી કેટલીક ગંભીર શારીરિક અથવા માનસિક સમસ્યાનો પ્રારંભિક સંકેત હોઈ શકે છે. સમયસર કારણ જાણી યોગ્ય તપાસ કરાવવાથી ગંભીર બીમારીઓને શરૂઆતના તબક્કે જ નિયંત્રિત કરી શકાય છે.
હૃદય સંબંધિત સમસ્યાઓનો હોઈ શકે સંકેત
જો તમને સતત થાક, સુસ્તી અને દિવસ દરમિયાન વારંવાર ઊંઘ આવતી હોય, તો તે હૃદય સંબંધિત સમસ્યાઓ સાથે જોડાયેલું હોઈ શકે છે. જ્યારે હૃદય યોગ્ય રીતે લોહીનું પરિભ્રમણ કરી શકતું નથી, ત્યારે શરીરના અંગો અને મગજ સુધી પૂરતો ઓક્સિજન પહોંચતો નથી. તેના કારણે શરીર નબળાઈ અનુભવે છે અને વ્યક્તિને વારંવાર ઊંઘ આવે છે. જો આ સ્થિતિ લાંબા સમય સુધી રહે અને તેની સાથે શ્વાસ ચઢવો, છાતીમાં દુખાવો અથવા ઝડપથી થાક લાગવા જેવા લક્ષણો પણ હોય, તો તાત્કાલિક ડૉક્ટરની સલાહ લેવી જરૂરી છે.
ડાયાબિટીસ અને બ્લડ શુગરમાં ગડબડ
બપોરે ખાસ કરીને જમ્યા પછી ભારે ઊંઘ આવવાનું એક મહત્વનું કારણ બ્લડ શુગરમાં થતી અનિયમિતતા પણ હોઈ શકે છે.
શરીરમાં ઇન્સ્યુલિન યોગ્ય રીતે કાર્ય ન કરે તો ખોરાકમાંથી મળતી ઊર્જાનો ઉપયોગ અસરકારક રીતે થઈ શકતો નથી. પરિણામે શરીરમાં થાક, નબળાઈ અને ઊંઘ આવવાની સમસ્યા વધે છે.
કેટલાક અભ્યાસો સૂચવે છે કે દિવસ દરમિયાન વારંવાર લાંબી ઊંઘ લેતા લોકોમાં ટાઈપ-2 ડાયાબિટીસનું જોખમ વધુ હોઈ શકે છે. તેથી વારંવાર આવી સમસ્યા રહેતી હોય તો બ્લડ શુગરની તપાસ કરાવવી યોગ્ય રહે છે.
ડિપ્રેશન અને માનસિક તણાવની અસર
માનસિક સ્વાસ્થ્ય પણ ઊંઘની ગુણવત્તા અને દિવસની ઊર્જા પર સીધી અસર કરે છે.
ડિપ્રેશન અથવા એન્ઝાયટીથી પીડાતા ઘણા લોકોમાં દિવસ દરમિયાન વધારે ઊંઘ આવવી, કોઈ કામમાં રસ ન રહેવું અને સતત થાક અનુભવવો જેવા લક્ષણો જોવા મળે છે.
મગજમાં સેરોટોનિન અને ડોપામાઈન જેવા રસાયણોના અસંતુલનને કારણે રાત્રે ઊંઘ સારી આવતી નથી અને દિવસ દરમિયાન શરીર આરામની માંગ કરે છે.
સ્લીપ એપનિયા પણ હોઈ શકે કારણ
રાત્રે પૂરતો સમય પથારીમાં વિતાવ્યો હોવા છતાં સવારે તાજગી ન અનુભવાતી હોય અને દિવસ દરમિયાન ઊંઘ આવતી રહે, તો તેનું કારણ ઓબ્સ્ટ્રક્ટિવ સ્લીપ એપનિયા પણ હોઈ શકે છે.
આ સ્થિતિમાં ઊંઘ દરમિયાન શ્વાસ થોડા સમય માટે વારંવાર અટકી જાય છે, જેના કારણે ઊંઘની ગુણવત્તા ખરાબ થાય છે. ઘણી વખત વ્યક્તિને પોતે આ સમસ્યાની જાણ પણ હોતી નથી, પરંતુ દિવસ દરમિયાન સતત થાક અને ઊંઘ તેના મુખ્ય લક્ષણો બની શકે છે. જો ઊંઘ દરમિયાન નસકોરાં બોલવા, શ્વાસ અટકવાની ફરિયાદ અથવા સવારે માથાનો દુખાવો રહેતો હોય, તો સ્લીપ સ્પેશિયાલિસ્ટનો સંપર્ક કરવો જોઈએ.
બચાવ માટે શું કરવું?
દિવસ દરમિયાન અતિશય ઊંઘ આવતી હોય તો જીવનશૈલીમાં કેટલાક સરળ ફેરફાર મદદરૂપ બની શકે છે.
દરરોજ 7થી 8 કલાકની ગુણવત્તાયુક્ત ઊંઘ લો.
દરરોજ એક જ સમયે સૂવા અને જાગવાની ટેવ પાડો.
બપોરે ઊંઘ લેવી હોય તો 15થી 20 મિનિટથી વધુ સમય ન સૂવો.
નિયમિત કસરત કરો અને સંતુલિત આહાર લો.
રાત્રે મોડે સુધી મોબાઇલ અથવા અન્ય સ્ક્રીનનો ઉપયોગ ટાળો.
જો લાંબા સમય સુધી દિવસભર સુસ્તી રહેતી હોય, તો ડૉક્ટરની સલાહ મુજબ બ્લડ શુગર, થાયરોઇડ અથવા અન્ય જરૂરી તપાસ કરાવો.
ક્યારે ડૉક્ટરની સલાહ લેવી?
જો પૂરતી ઊંઘ છતાં સતત દિવસ દરમિયાન ઊંઘ આવતી રહે, કામમાં ધ્યાન કેન્દ્રિત ન થઈ શકે, શ્વાસ લેવામાં તકલીફ, છાતીમાં દુખાવો, ભારે થાક અથવા અન્ય અસામાન્ય લક્ષણો જોવા મળે, તો વિલંબ કર્યા વિના તબીબી સલાહ લેવી જરૂરી છે. સમયસર નિદાન થવાથી ગંભીર બીમારીઓના જોખમને ઘટાડી શકાય છે.
સમસ્યાઓનું પ્રારંભિક લક્ષણ
ઘણા લોકો દિવસ દરમિયાન આવતી ઊંઘને સામાન્ય થાક માનીને અવગણે છે. પરંતુ કેટલીક સ્થિતિમાં તે હૃદયરોગ, ડાયાબિટીસ, માનસિક તણાવ અથવા સ્લીપ એપનિયા જેવી સમસ્યાઓનું પ્રારંભિક લક્ષણ હોઈ શકે છે. સમયસર તપાસ અને યોગ્ય સારવારથી આરોગ્ય સંબંધિત ગંભીર જોખમો ટાળી શકાય છે.
