Rain is pouring from the roof in China : વિશ્વભરમાં વધી રહેલા તાપમાન અને હીટવેવની અસર હવે માત્ર ઉષ્ણકટિબંધીય દેશો પૂરતી મર્યાદિત રહી નથી. ભારત સહિત એશિયાના અનેક દેશોમાં દર વર્ષે ઉનાળાની તીવ્રતા નવા રેકોર્ડ બનાવી રહી છે. ગ્લોબલ વોર્મિંગ, શહેરીકરણ અને વધતા કાંકરીટના જંગલ વચ્ચે શહેરોમાં ગરમીનું પ્રમાણ વધુ ઝડપથી વધી રહ્યું છે. આવી સ્થિતિમાં પરંપરાગત એર કંડિશનર, એર કૂલર અને પોર્ટેબલ કૂલિંગ સિસ્ટમ્સ વ્યક્તિગત સ્તરે રાહત આપે છે, પરંતુ ખુલ્લા વિસ્તારોમાં વધતી ગરમી સામે તેમની મર્યાદાઓ સ્પષ્ટ દેખાઈ આવે છે. આ દરમિયાન ચીનમાં અમલમાં મૂકાયેલી એક નવીન કૂલિંગ ટેકનોલોજી વિશ્વનું ધ્યાન ખેંચી રહી છે. મીડિયા અહેવાલો અનુસાર, ચીનના શાંક્સી પ્રાંતના યુનચેંગ શહેરમાં કેટલીક રહેણાંક અને વ્યાવસાયિક ઇમારતોની છત પર વિશેષ મિસ્ટ સિસ્ટમ સ્થાપિત કરવામાં આવી છે, જે હવામાં અત્યંત સૂક્ષ્મ પાણીના કણોનો છંટકાવ કરીને આસપાસનું તાપમાન ઘટાડવાનું કામ કરે છે.
છત પરથી વરસાદ જેવો નજારો, પરંતુ ભીનું નથી થતું
આ મિસ્ટ સિસ્ટમને દૂરથી જોવામાં આવે ત્યારે એવું લાગે છે કે જાણે બિલ્ડિંગની છત પરથી વરસાદ વરસી રહ્યો હોય. પરંતુ હકીકતમાં આ કુદરતી વરસાદ નહીં, પરંતુ અત્યંત ઝીણા પાણીના કણોનો સતત છંટકાવ છે. રિપોર્ટ્સ અનુસાર, આ પ્રણાલીએ શહેરના કેટલાક વિસ્તારોમાં ગરમીથી રાહત આપવામાં સકારાત્મક પરિણામો આપ્યા છે. સોશિયલ મીડિયા પર પણ આ દ્રશ્યો વાયરલ થયા છે અને લોકો તેને ભવિષ્યની શહેરી કૂલિંગ ટેકનોલોજી તરીકે જોઈ રહ્યા છે. ચીન લાંબા સમયથી સ્માર્ટ સિટી, ઊર્જા બચત અને પર્યાવરણમિત્ર ટેકનોલોજીના પ્રયોગો માટે જાણીતું રહ્યું છે. વધતી હીટવેવની સમસ્યાને ધ્યાનમાં રાખીને શહેરોને વધુ રહેવાપાત્ર બનાવવા માટે આવા પ્રયોગો કરવામાં આવી રહ્યા હોવાનું માનવામાં આવે છે.
આ પણ ખાસ વાંચો : 14 વર્ષની ઉંમરે બુર્જ ખલીફામાં ખોલી પોતાની AI કંપની! : જાણો ભારતીય મૂળના જૈનમ જૈનની સફળતાની કહાની પ્રેરણાદાયી
કેવી રીતે કામ કરે છે આ ટેકનોલોજી?
આ સિસ્ટમ વિજ્ઞાનના ‘ઇવેપોરેટિવ કૂલિંગ’ એટલે કે બાષ્પીભવન આધારિત ઠંડકના સિદ્ધાંત પર કાર્ય કરે છે. બિલ્ડિંગની છત પર હાઇ-પ્રેશર પંપ અને વિશેષ નોઝલ લગાવવામાં આવે છે, જે પાણીને અત્યંત નાનાં કણોમાં વિભાજિત કરીને હવામાં છોડે છે. જ્યારે આ ઝીણા ટીપાં હવામાં પ્રસરે છે, ત્યારે તે આસપાસની ગરમી શોષી લે છે. ત્યારબાદ આ ટીપાં ઝડપથી બાષ્પીભવન થઈ જાય છે, જેના કારણે આસપાસની હવામાં ઠંડક અનુભવાય છે. આ પ્રક્રિયા કુદરતી રીતે તાપમાન ઘટાડવામાં મદદરૂપ બને છે. વિજ્ઞાનીઓના મતે, બાષ્પીભવન આધારિત કૂલિંગ લાંબા સમયથી ઔદ્યોગિક એકમો, બગીચાઓ, ખુલ્લા રેસ્ટોરન્ટ અને જાહેર સ્થળોએ ઉપયોગમાં લેવામાં આવે છે. જોકે તેને મોટા રહેણાંક વિસ્તારો અને રસ્તાઓ માટે અપનાવવાનો પ્રયાસ તાજેતરમાં વધુ ચર્ચામાં આવ્યો છે.
એસી કરતાં ઓછી વીજળીનો વપરાશ
પરંપરાગત એર કંડિશનરમાં કમ્પ્રેસર આધારિત સિસ્ટમ હોવાથી વીજળીનો ખર્ચ નોંધપાત્ર હોય છે. વધતી ગરમી સાથે એસીનો ઉપયોગ પણ વધી રહ્યો છે, જેના કારણે વીજળીની માંગ અને ઊર્જા વપરાશ બંનેમાં વધારો થાય છે. તેની સામે મિસ્ટિંગ સિસ્ટમ મુખ્યત્વે હાઇ-પ્રેશર પંપ અને નોઝલની મદદથી કાર્ય કરે છે. પરિણામે, કેટલીક પરિસ્થિતિઓમાં ઊર્જાનો વપરાશ પરંપરાગત એસીની તુલનામાં ઓછો થઈ શકે છે. જોકે આ અસર વિસ્તાર, ભેજનું પ્રમાણ, પાણીની ઉપલબ્ધતા અને સ્થાનિક હવામાન પર પણ નિર્ભર રહે છે. નિષ્ણાતોનું માનવું છે કે આવી પ્રણાલીઓ ખાસ કરીને એવા વિસ્તારોમાં વધુ અસરકારક બની શકે છે જ્યાં હવામાં ભેજનું પ્રમાણ પ્રમાણમાં ઓછું હોય અને ખુલ્લી જગ્યાઓમાં તાપમાન ઘટાડવાની જરૂરિયાત વધારે હોય.
આ પણ ખાસ વાંચો : Samsungએ Fold 8નું ટીઝર કર્યું જાહેર : નવી ડિઝાઇન અને ટેબ્લેટ જેવો અનુભવ આપશે આગામી ફોલ્ડેબલ ફોન
6થી 7 ડિગ્રી તાપમાન ઘટ્યાનો દાવો
મીડિયા રિપોર્ટ્સમાં દાવો કરવામાં આવ્યો છે કે આ સિસ્ટમના ઉપયોગથી કેટલાક વિસ્તારોમાં આસપાસના તાપમાનમાં આશરે 6થી 7 ડિગ્રી સેલ્સિયસ સુધીનો ઘટાડો નોંધાયો છે. જોકે આવા આંકડાઓ અંગે સ્વતંત્ર વૈજ્ઞાનિક અભ્યાસો અને લાંબા ગાળાના મૂલ્યાંકનની જરૂરિયાત હોવાનું નિષ્ણાતો જણાવે છે. આ ટેકનોલોજીની સૌથી રસપ્રદ વિશેષતા એ છે કે લોકો ભીના થયા વિના ઠંડકનો અનુભવ કરી શકે છે. પાણીના કણો એટલા ઝીણા હોય છે કે તેઓ જમીન સુધી પહોંચે તે પહેલાં જ બાષ્પીભવન થઈ જાય છે. પરિણામે, રસ્તા પર ચાલતા લોકો અથવા નજીકના રહેવાસીઓને માત્ર ઠંડકનો અનુભવ થાય છે, પરંતુ કપડાં ભીના થતા નથી.
શું ભવિષ્યમાં અન્ય દેશો પણ અપનાવી શકે?
વધતી ગરમી, શહેરી હીટ આઇલેન્ડ અસર અને ઊર્જા બચતની જરૂરિયાતને ધ્યાનમાં લેતાં આવી ટેકનોલોજી ભવિષ્યમાં અન્ય દેશોમાં પણ અપનાવવામાં આવી શકે છે. ખાસ કરીને ગીચ વસ્તી ધરાવતા શહેરો, જાહેર સ્થળો, પદયાત્રીઓ માટેના વિસ્તારો અને ખુલ્લા બજારોમાં આવી પ્રણાલીઓ ઉપયોગી સાબિત થઈ શકે છે. પરંતુ નિષ્ણાતો પાણીના વપરાશ, જાળવણી ખર્ચ અને લાંબા ગાળાના પર્યાવરણીય પ્રભાવ જેવા મુદ્દાઓનું મૂલ્યાંકન કરવાની પણ ભલામણ કરે છે. તેમ છતાં, ગરમી સામે લડવા માટે નવીન ટેકનોલોજી શોધવાની દિશામાં ચીનનો આ પ્રયોગ વૈશ્વિક સ્તરે ચર્ચાનો વિષય બન્યો છે.
