ભારતમાં આર્ટિફિશિયલ ઇન્ટેલિજન્સ (AI)નો ઉપયોગ ઝડપથી વધી રહ્યો છે. વિદ્યાર્થીઓથી લઈને પ્રોફેશનલ્સ અને બિઝનેસ સુધી, લાખો લોકો રોજિંદા કામ માટે ChatGPT સહિત વિવિધ AI ટૂલ્સનો ઉપયોગ કરી રહ્યા છે. જોકે, આ વધતા ઉપયોગનો સૌથી મોટો લાભ વિદેશી AI કંપનીઓને મળી રહ્યો છે. અંદાજ મુજબ OpenAI અને Anthropic જેવી કંપનીઓ ભારતીય યુઝર્સ પાસેથી દર વર્ષે ઓછામાં ઓછા 1,000 કરોડ રૂપિયાની આવક મેળવી રહી છે.
ભારતમાં AI ટેક્નોલોજીનો વ્યાપ ઝડપથી વધી રહ્યો છે. OpenAIના અંદાજ મુજબ દેશમાં આશરે 10 કરોડ લોકો કોઈને કોઈ રીતે AI ટૂલ્સનો ઉપયોગ કરે છે. તેમાંના અંદાજે 1 ટકા યુઝર્સ પેઇડ સબ્સ્ક્રિપ્શન લઈને AI સેવાઓનો ઉપયોગ કરે છે.
આ પેઇડ યુઝર્સ દર મહિને અંદાજે 400 રૂપિયાથી લઈને 19,000 રૂપિયા સુધીનો ખર્ચ કરે છે. જો સરેરાશ દર મહિને 800 રૂપિયાનો ખર્ચ માનવામાં આવે તો લગભગ 10 લાખ પેઇડ યુઝર્સ દ્વારા દર વર્ષે લગભગ 960 કરોડ રૂપિયાની આવક માત્ર AI સબ્સ્ક્રિપ્શનમાંથી થાય છે. આ ઉપરાંત અન્ય AI સેવાઓને મળીને વિદેશી કંપનીઓની આવક 1,000 કરોડ રૂપિયાથી પણ વધુ હોવાનું માનવામાં આવે છે.
OpenAI, Anthropic અને Perplexity ભારત પર કરી રહી છે ખાસ ફોકસ
ભારતમાં AI ટૂલ્સની વધતી માંગને ધ્યાનમાં રાખીને OpenAI, Anthropic અને Perplexity જેવી કંપનીઓ ભારતીય બજાર માટે ખાસ સબ્સ્ક્રિપ્શન પ્લાન રજૂ કરી રહી છે.
Perplexityએ ભારતીય યુઝર્સ માટે આશરે 2.5 ડોલરનો પ્લાન રજૂ કર્યો છે, જ્યારે અન્ય કંપનીઓ પણ 2થી 5 ડોલર સુધીના એન્ટ્રી-લેવલ પ્લાન ઓફર કરી રહી છે. આ કંપનીઓ ભારતમાં પોતાની માર્કેટિંગ ટીમો પણ મજબૂત બનાવી રહી છે જેથી વધુ યુઝર્સને પેઇડ સેવાઓ તરફ આકર્ષી શકાય.
બીજી તરફ, Google પણ ભારતમાં જાહેરાતોના માધ્યમથી દર વર્ષે હજારો કરોડ રૂપિયાની આવક મેળવે છે. AI અને ડિજિટલ સેવાઓમાં ભારત વિશ્વના સૌથી ઝડપથી વિકસતા બજારોમાં સામેલ છે.
યુવાનોમાં AIનો સૌથી વધુ ઉપયોગ
અહેવાલ મુજબ ભારતમાં AIનો ઉપયોગ કરનારા 65 ટકાથી વધુ યુઝર્સની ઉંમર 18થી 35 વર્ષ વચ્ચે છે. વિદ્યાર્થીઓ, સોફ્ટવેર એન્જિનિયર્સ, કન્ટેન્ટ ક્રિએટર્સ, માર્કેટિંગ પ્રોફેશનલ્સ અને સ્ટાર્ટઅપ્સ AI ટૂલ્સનો સૌથી વધુ ઉપયોગ કરી રહ્યા છે.
નિષ્ણાતોનું માનવું છે કે હાલમાં ઘણી AI કંપનીઓ મફત અથવા મર્યાદિત મફત સેવા આપીને યુઝર્સમાં તેની આદત વિકસાવી રહી છે. એક વખત ઉપયોગ વધ્યા બાદ ધીમે ધીમે પેઇડ સબ્સ્ક્રિપ્શન તરફ યુઝર્સને પ્રોત્સાહિત કરવામાં આવશે.
કેટલાક યુઝર્સે એવો પણ દાવો કર્યો છે કે સબ્સ્ક્રિપ્શન અથવા ક્રેડિટ સમાપ્ત થવા લાગે ત્યારે AI ટૂલ્સની કામગીરી ધીમી થતી જોવા મળે છે, જોકે આ અંગે કંપનીઓએ કોઈ સત્તાવાર પુષ્ટિ કરી નથી.
સ્થાનિક AI મોડલ હજુ પાછળ
ભારતમાં Sarvam AI, BharatGen, BharatGPT જેવા સ્થાનિક AI મોડલ વિકસાવવામાં આવી રહ્યા છે, પરંતુ હાલમાં તેઓ OpenAI અથવા Anthropic જેવા વૈશ્વિક Large Language Models (LLMs)ની સરખામણીમાં મર્યાદિત ક્ષમતા ધરાવે છે.
GST આધારિત AI સોલ્યુશન TaxBotGPTના સ્થાપક હિમાંશુ કુમારે જણાવ્યું હતું કે તેઓ દર મહિને લગભગ 400 ડોલર (આશરે ₹38,000) વિદેશી AI સેવાઓ માટે ચૂકવે છે, કારણ કે હાલમાં સ્થાનિક વિકલ્પો તેમની જરૂરિયાતો પૂરી કરી શકતા નથી.
રિલાયન્સ ઇન્ડસ્ટ્રીઝે પણ ChatGPT જેવા Hanuman AI મોડલ વિકસાવવાની જાહેરાત કરી છે. જોકે, તે વ્યાપક સ્તરે ઉપલબ્ધ થાય અને વૈશ્વિક મોડલોને ટક્કર આપે તે માટે હજુ સમય લાગી શકે છે.
Anthropicના અભ્યાસ મુજબ AIના ઉપયોગથી પ્રોફેશનલ્સની કાર્યક્ષમતા નોંધપાત્ર રીતે વધી રહી છે. જે કામ અગાઉ સરેરાશ 3.8 કલાકમાં પૂર્ણ થતું હતું, તે હવે AIની મદદથી અંદાજે 14.8 મિનિટમાં પૂર્ણ થઈ શકે છે.
